Procedury krok po kroku

Najczęstsze procedury prawne rozpisane etap po etapie — kto, gdzie, w jakim terminie, za ile i na jakiej podstawie. Z podpiętymi wzorami, kalkulatorami i gotową checklistą do sprawy.

30 procedur

Rodzina i spadki

Jak przebiega rozwód krok po krokuRozwód orzeka sąd okręgowy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 k.r.o.). Procedura obejmuje przygotowanie pozwu, opłatę 600 zł, odpowiedź drugiej strony, ewentualną mediację, rozprawę z przesłuchaniem małżonków i wyrok, w którym sąd rozstrzyga także o dzieciach, alimentach i mieszkaniu. Poniżej każdy etap z terminami, kosztami i podstawą prawną.13 kroków3–6 miesięcy bez orzekania o winie; 1–3 lata przy sporze o winę lub dziecidla klientadla prawnikaZobacz proceduręAlimenty na dziecko krok po krokuRodzice mają obowiązek utrzymywać dziecko, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 k.r.o.). Gdy jeden z nich nie łoży dobrowolnie, drugi występuje w imieniu dziecka do sądu rejonowego — bez opłaty sądowej, z możliwością zabezpieczenia na czas procesu. Poniżej: ustalenie wysokości, pozew, zabezpieczenie, wyrok, egzekucja, Fundusz Alimentacyjny i późniejsza zmiana alimentów.13 krokówzabezpieczenie w 1–6 tygodni; wyrok I instancji w 3–9 miesięcy; z apelacją do 1,5 rokudla klientadla prawnikaZobacz proceduręPodział majątku po rozwodzie krok po krokuZ chwilą prawomocnego rozwodu wspólność majątkowa ustaje, a byli małżonkowie mają co do zasady równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 k.r.o.). Zgodni dzielą majątek umową u notariusza; przy sporze o skład, wartość lub nierówne udziały orzeka sąd rejonowy (art. 566–567 k.p.c.) za 1000 zł, a przy zgodnym projekcie 300 zł. Poniżej: skład majątku, nakłady, biegły, sposoby podziału, spłaty i wpis do księgi wieczystej.12 krokówumowny: 1–4 tygodnie; sądowy zgodny: 2–6 miesięcy; sądowy sporny z biegłym i nierównymi udziałami: 1–3 latadla klientadla prawnikaZobacz proceduręStwierdzenie nabycia spadku krok po krokuPo śmierci bliskiej osoby spadkobiercy muszą formalnie potwierdzić, kto i w jakich udziałach dziedziczy. Są dwie drogi: notarialny akt poświadczenia dziedziczenia (szybko, gdy wszyscy są zgodni) albo sądowe stwierdzenie nabycia spadku (art. 1025 k.c.) — wniosek do sądu rejonowego za 100 zł. Poniżej obie ścieżki, termin na odrzucenie spadku, zgłoszenie do urzędu skarbowego i wpis do ksiąg wieczystych.12 krokówu notariusza: 1 wizyta (po 6 miesiącach od śmierci lub po oświadczeniach); w sądzie: 3–9 miesięcy, dłużej przy sporze o testamentdla klientadla prawnikaZobacz proceduręDział spadku krok po krokuStwierdzenie nabycia spadku daje tylko udziały ułamkowe — dopiero dział spadku przypisuje mieszkanie, działkę czy oszczędności konkretnym spadkobiercom. Zgodni spadkobiercy dzielą spadek umową (u notariusza, gdy jest nieruchomość); przy sporze o dział orzeka sąd rejonowy (art. 680–689 k.p.c.) za 500 zł, a przy zgodnym projekcie 300 zł. Poniżej: inwentarz, wniosek, wycena, sposoby podziału, spłaty i wpis do księgi wieczystej.11 krokówumowny: 1–4 tygodnie; sądowy zgodny: 2–6 miesięcy; sądowy sporny z biegłym: 1–3 latadla klientadla prawnikaZobacz proceduręDochodzenie zachowku krok po krokuZachowek chroni najbliższych pominiętych w testamencie lub darowiznach: zstępnym, małżonkowi i rodzicom należy się połowa, a małoletnim i trwale niezdolnym do pracy dwie trzecie wartości udziału ustawowego (art. 991 k.c.). Roszczenie jest pieniężne, przedawnia się po pięciu latach i dochodzi się go wezwaniem do zapłaty, a potem pozwem. Poniżej: kto jest uprawniony, jak liczyć, jak pozwać i egzekwować.12 krokówugoda po wezwaniu: 1–3 miesiące; proces z biegłym: 1–2 lata w I instancji, do 3 lat z apelacjądla klientadla prawnikaZobacz procedurę

Sprawy cywilne i sądowe

Pozew o zapłatę: postępowanie upominawcze, nakazowe i zwykłePozew o zapłatę to droga do odzyskania pieniędzy od dłużnika, który nie reaguje na wezwanie. Zależnie od dowodów sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (opłata 1/4), upominawczym albo elektronicznym (EPU), a po sprzeciwie sprawa trafia na rozprawę. Poniżej cała ścieżka: przedawnienie, wybór trybu, właściwość sądu, opłaty, nakaz, wyrok, klauzula wykonalności i egzekucja komornicza.13 kroków2–4 miesiące do prawomocnego nakazu bez sprzeciwu; 8–18 miesięcy przy sprzeciwie i rozprawiedla klientadla prawnikaZobacz proceduręSprzeciw od nakazu zapłaty: jak się bronić krok po krokuNakaz zapłaty wydaje sąd bez rozprawy, na podstawie samego pozwu. Jeśli go nie zaskarżysz, po 2 tygodniach (upominawcze, EPU) albo miesiącu (nakazowe) stanie się prawomocny jak wyrok i trafi do komornika. Poniżej: jak liczyć termin, czym różni się sprzeciw od zarzutów, co napisać, ile to kosztuje, jak ratować przekroczony termin i co dzieje się po skutecznym sprzeciwie.11 kroków2 tygodnie – 1 miesiąc na zaskarżenie; po sprzeciwie 6–18 miesięcy procesudla klientadla prawnikaZobacz proceduręElektroniczne postępowanie upominawcze (EPU, e-Sąd) krok po krokuEPU to najtańsza i najszybsza droga do nakazu zapłaty: pozew składa się online do e-Sądu w Lublinie, bez załączników, za czwartą część opłaty, a nakaz bez sprzeciwu dostaje klauzulę wykonalności z urzędu. Warunki: roszczenie pieniężne, wymagalne w ciągu ostatnich 3 lat, dłużnik z adresem w Polsce. Poniżej wszystkie etapy od konta w systemie po egzekucję elektroniczną.10 kroków1–3 miesiące do prawomocnego nakazu; przy sprzeciwie — umorzenie i nowy pozew w sądzie właściwymdla klientadla prawnikaZobacz proceduręEgzekucja komornicza krok po kroku (dla wierzyciela)Prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty to dopiero połowa drogi — pieniądze odzyskuje się w egzekucji. Wierzyciel uzyskuje klauzulę wykonalności, wybiera komornika, składa wniosek i wskazuje majątek: rachunek, wynagrodzenie, ruchomości lub nieruchomość. Poniżej: poszukiwanie majątku, koszty komornicze (10%, 5%, zaliczki), skarga na czynności komornika oraz umorzenie egzekucji bezskutecznej i jej ponowne wszczęcie.12 kroków1–3 miesiące przy znanym rachunku lub pracodawcy; 6–24 miesiące przy poszukiwaniu majątku lub egzekucji z nieruchomościdla klientadla prawnikaZobacz proceduręOdszkodowanie za wypadek komunikacyjny z OC sprawcy krok po krokuPo wypadku drogowym poszkodowany dochodzi roszczeń od ubezpieczyciela OC sprawcy, a gdy sprawca jest nieznany lub nieubezpieczony — od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Procedura obejmuje zabezpieczenie dowodów, zgłoszenie szkody i 30-dniowy termin na decyzję, likwidację szkody, reklamację, Rzecznika Finansowego, a w razie sporu pozew bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi (art. 822 § 4 k.c.) z opinią biegłych i odsetkami.13 kroków1–3 miesiące na etapie likwidacji szkody; 1–3 lata w sądzie przy sporze o zadośćuczynienie lub rentędla klientadla prawnikaZobacz proceduręEksmisja lokatora z mieszkania krok po kroku (z perspektywy właściciela)Właściciel nie może sam wyrzucić lokatora ani wymienić zamków — eksmisję z lokalu mieszkalnego orzeka sąd, a wykonuje komornik. Procedura obejmuje wezwanie do zapłaty z dodatkowym miesięcznym terminem, wypowiedzenie umowy według ustawy o ochronie praw lokatorów, pozew o opróżnienie lokalu (opłata 200 zł), rozstrzygnięcie o lokalu socjalnym, wyrok, klauzulę i egzekucję. Najem okazjonalny pozwala pominąć proces sądowy.12 kroków6–12 miesięcy od wypowiedzenia do wyroku; 1–2 lata z egzekucją; przy najmie okazjonalnym 2–4 miesiącedla klientadla prawnikaZobacz proceduręZasiedzenie nieruchomości krok po krokuZasiedzenie to nabycie własności nieruchomości przez jej długotrwałe posiadanie samoistne: 20 lat w dobrej wierze albo 30 lat w złej wierze (art. 172 k.c.). Własność przechodzi z mocy prawa, ale żeby ją ujawnić w księdze wieczystej, trzeba uzyskać postanowienie sądu rejonowego. Poniżej cała droga: od oceny przesłanek, przez dowody i wniosek (opłata 2000 zł), po wpis do księgi i podatek 7%.11 kroków8–18 miesięcy w I instancji przy braku sporu; 2–3 lata przy sporze, ogłoszeniu i apelacjidla klientadla prawnikaZobacz proceduręUstanowienie służebności drogi koniecznej krok po krokuJeżeli działka nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jej właściciel może żądać od sąsiadów ustanowienia za wynagrodzeniem służebności drogi koniecznej (art. 145 k.c.). Najtaniej załatwić to umową w formie aktu notarialnego; gdy sąsiad odmawia, sprawę rozstrzyga sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym (opłata 200 zł) po oględzinach i opiniach geodety i rzeczoznawcy, a służebność wpisuje się do ksiąg wieczystych obu nieruchomości.11 kroków2–6 tygodni przy umowie notarialnej; 1–2 lata w sądzie (oględziny, dwie opinie biegłych), 2–3 lata z apelacjądla klientadla prawnikaZobacz proceduręUpadłość konsumencka krok po krokuUpadłość konsumencka to sądowe oddłużenie osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna. Wniosek składa się przez Krajowy Rejestr Zadłużonych za opłatą 30 zł; po ogłoszeniu upadłości syndyk likwiduje majątek, wierzyciele zgłaszają wierzytelności, a sąd ustala plan spłaty (zwykle do 36 miesięcy) albo umarza zobowiązania bez planu. Po wykonaniu planu reszta długów zostaje umorzona.13 kroków2–4 miesiące do ogłoszenia upadłości; 12–24 miesiące postępowania właściwego; plan spłaty do 36 miesięcy (do 84 przy rażącym niedbalstwie)dla klientadla prawnikaZobacz proceduręUbezwłasnowolnienie krok po krokuUbezwłasnowolnienie to orzeczenie sądu okręgowego pozbawiające (całkowicie) lub ograniczające (częściowo) zdolność do czynności prawnych osoby, która z powodu choroby psychicznej, niepełnosprawności intelektualnej lub uzależnienia nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo potrzebuje pomocy w prowadzeniu spraw (art. 13 i 16 k.c.). Procedura obejmuje wniosek (opłata 100 zł), obowiązkowe wysłuchanie, badanie przez biegłych, rozprawę, postanowienie i ustanowienie opiekuna lub kuratora przez sąd opiekuńczy.13 kroków6–12 miesięcy w I instancji; 12–18 miesięcy z apelacją; kolejne 2–4 miesiące na ustanowienie opiekunadla klientadla prawnikaZobacz procedurę

Prawo pracy

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę krok po krokuPracownik, który uważa wypowiedzenie lub zwolnienie dyscyplinarne za nieuzasadnione albo wadliwe formalnie, ma 21 dni na odwołanie do sądu pracy (art. 264 k.p.). Może żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania (art. 45, 56 k.p.), a pozew jest wolny od opłaty. Poniżej cała droga: od odbioru wypowiedzenia przez próbę ugody, pozew, rozprawę i wyrok po apelację.14 kroków6–18 miesięcy w I instancji; 1–3 lata z apelacjądla klientadla prawnikaZobacz proceduręMobbing w pracy — jak dochodzić roszczeń krok po krokuMobbing to uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie pracownika (art. 94³ § 2 k.p.). Pracownik może żądać od pracodawcy zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia i odszkodowania nie niższego niż minimalne wynagrodzenie (art. 94³ § 3–4 k.p.), ale to on musi mobbing udowodnić. Poniżej droga od dokumentowania zdarzeń, przez zgłoszenie wewnętrzne i PIP, po pozew do sądu pracy, biegłych i wyrok.13 kroków1–3 lata w I instancji (biegli); 2–4 lata z apelacjądla klientadla prawnikaZobacz proceduręWypadek przy pracy — protokół, ZUS i odszkodowanie krok po krokuWypadek przy pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz, w związku z pracą. Pracodawca musi sporządzić protokół powypadkowy w 14 dni, ZUS wypłaca zasiłek 100% i jednorazowe odszkodowanie, a od pracodawcy można dochodzić roszczeń uzupełniających z Kodeksu cywilnego. Poniżej cała ścieżka: zgłoszenie, zespół powypadkowy, zastrzeżenia, wniosek do ZUS, odwołanie do sądu i pozew.12 krokówprotokół i świadczenia ZUS: 1–6 miesięcy; odwołanie do sądu: 6–18 miesięcy; roszczenia uzupełniające: 1–3 latadla klientadla prawnikaZobacz procedurę

Sprawy administracyjne

Odwołanie od decyzji administracyjnej krok po krokuOd decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (urząd gminy, starostę, ZUS, urząd skarbowy w trybie k.p.a.) przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia w terminie 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.). Odwołanie nie wymaga uzasadnienia i jest bezpłatne. Poniżej cała droga: od pouczenia w decyzji, przez odwołanie i ponaglenie, po skargę do WSA i skargę kasacyjną do NSA.12 kroków1–3 miesiące w II instancji; 6–12 miesięcy z WSA; 2–3 lata z NSAdla klientadla prawnikaZobacz proceduręSkarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego krok po krokuSkarga do WSA to sądowa kontrola ostatecznej decyzji, postanowienia lub bezczynności organu administracji (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Wnosi się ją w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia (art. 53 § 1 p.p.s.a.), zawsze za pośrednictwem organu, po wyczerpaniu odwołania. Poniżej: wymogi skargi, wpis i prawo pomocy, wstrzymanie wykonania, rozprawa, wyrok, skarga kasacyjna do NSA i koszty.12 kroków4–10 miesięcy przed WSA; 1–2 lata dodatkowo przed NSAdla klientadla prawnikaZobacz proceduręPozwolenie na budowę krok po krokuRoboty budowlane można rozpocząć co do zasady tylko na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 pr. bud.), a dla wielu obiektów — w tym domów jednorodzinnych o obszarze oddziaływania na własnej działce — wystarczy zgłoszenie (art. 29 pr. bud.). Procedura obejmuje sprawdzenie planu miejscowego lub warunków zabudowy, projekt budowlany, wniosek PB-1 do starosty, 65-dniowy termin na decyzję, odwołanie do wojewody, rozpoczęcie budowy i jej formalne zakończenie.13 kroków3–6 miesięcy przy MPZP i kompletnym wniosku; 9–18 miesięcy z decyzją o warunkach zabudowy lub odwołaniem sąsiadadla klientadla prawnikaZobacz proceduręDostęp do informacji publicznej krok po krokuKażdy ma prawo do informacji publicznej bez wykazywania interesu prawnego ani faktycznego (art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Urząd, spółka komunalna czy szkoła musi odpowiedzieć na wniosek w 14 dni, a odmowa wymaga formy decyzji. Poniżej: jak sprawdzić BIP, jak napisać wniosek, co z opłatą i informacją przetworzoną, jak odwołać się od odmowy i jak zaskarżyć bezczynność do WSA w przyspieszonym trybie.11 kroków14 dni na odpowiedź; 2–4 miesiące z odwołaniem; 4–8 miesięcy ze skargą do WSAdla klientadla prawnikaZobacz procedurę

Sprawy karne

Zawiadomienie o przestępstwie krok po krokuZawiadomienie o przestępstwie uruchamia postępowanie przygotowawcze: policja lub prokurator w 30 dni wszczyna dochodzenie albo śledztwo, albo odmawia (art. 305, 307 k.p.k.). Pokrzywdzony ma zażalenie na odmowę i umorzenie (7 dni), a po powtórnej odmowie — subsydiarny akt oskarżenia. Poniżej: tryby ścigania, forma i miejsce zawiadomienia, czynności sprawdzające, zażalenie, terminy dochodzenia i śledztwa oraz droga do aktu oskarżenia.11 kroków30 dni do decyzji o wszczęciu; 2–3 miesiące dochodzenia / 3–12 miesięcy śledztwa; 6–18 miesięcy do aktu oskarżeniadla klientadla prawnikaZobacz proceduręPokrzywdzony w procesie karnym: oskarżyciel posiłkowy krok po krokuPokrzywdzony jest stroną postępowania przygotowawczego z mocy prawa (art. 299 § 1 k.p.k.), ale przed sądem staje się stroną dopiero po złożeniu oświadczenia o działaniu jako oskarżyciel posiłkowy — najpóźniej do rozpoczęcia przewodu sądowego (art. 54 § 1 k.p.k.). Poniżej: prawa w śledztwie, pełnomocnik, ochrona, mediacja, wniosek o naprawienie szkody (art. 46 k.k.), udział w rozprawie, apelacja i egzekucja zasądzonych kwot.12 kroków6–18 miesięcy postępowania przygotowawczego; 6–24 miesiące przed sądem I instancji; 6–12 miesięcy apelacjidla klientadla prawnikaZobacz proceduręWniosek o dozór elektroniczny (SDE) krok po krokuKarę pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy można odbyć w domu, w systemie dozoru elektronicznego, za zezwoleniem sądu penitencjarnego (art. 43la § 1 k.k.w.) — a przy karze do 4 miesięcy, gdy skazany już przebywa w zakładzie karnym, decyduje komisja penitencjarna (art. 43lla k.k.w.). Poniżej: warunki, kto składa wniosek, zgody domowników, posiedzenie, 30 dni na postanowienie, zażalenie, instalacja nadajnika, harmonogram i ryzyko uchylenia.11 kroków1–2 miesiące od wniosku do postanowienia; 14 dni przed komisją penitencjarną; instalacja w kilka dni od zgłoszeniadla klientadla prawnikaZobacz procedurę

Firma i konsument

Jak założyć spółkę z o.o. krok po krokuSpółkę z o.o. zakłada się przez zawarcie umowy — u notariusza albo online w systemie S24 — wniesienie kapitału (minimum 5000 zł), powołanie zarządu i wpis do KRS przez Portal Rejestrów Sądowych. Po wpisie zostają obowiązki: PCC, NIP-8, zgłoszenie beneficjentów do CRBR, VAT i ZUS. Poniżej cała ścieżka z terminami, opłatami i podstawą prawną w Kodeksie spółek handlowych.12 krokówS24: 1–7 dni do wpisu; notariusz + PRS: 2–6 tygodni; obowiązki po wpisie: kolejne 3–4 tygodniedla klientadla prawnikaZobacz proceduręWindykacja należności B2B: od wezwania do komornikaNiezapłacona faktura między przedsiębiorcami ma własne reguły: krótsze przedawnienie (3 lata, przy sprzedaży 2), wyższe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, rekompensata 40–100 euro za koszty odzyskiwania i nakaz zapłaty na podstawie samej faktury z dowodem doręczenia. Poniżej ścieżka wierzyciela: weryfikacja dokumentów, wezwanie, negocjacje, wpis do BIG, pozew w postępowaniu gospodarczym, klauzula, komornik i wniosek o upadłość dłużnika.13 kroków2–4 miesiące do nakazu bez sporu; 6–12 miesięcy procesu gospodarczego przy zarzutach; egzekucja 1–12 miesięcydla klientadla prawnikaZobacz proceduręReklamacja wadliwego towaru i rękojmia krok po krokuKonsument reklamuje wadliwy towar u sprzedawcy przez 2 lata od dostarczenia na podstawie ustawy o prawach konsumenta — najpierw żąda naprawy lub wymiany, potem obniżenia ceny lub odstąpienia. Sprzedawca ma 14 dni na odpowiedź, a milczenie oznacza uznanie reklamacji. Przedsiębiorcy korzystają z rękojmi z Kodeksu cywilnego. Poniżej droga od pisma reklamacyjnego przez rzecznika konsumentów po pozew.13 krokówreklamacja: 14 dni na odpowiedź, naprawa/wymiana w rozsądnym czasie; pozasądowo: 1–3 miesiące; sąd: 6–18 miesięcydla klientadla prawnikaZobacz proceduręOdstąpienie od umowy zawartej na odległość (zwrot zakupu online) krok po krokuKonsument może odstąpić od umowy zawartej przez internet, telefon lub poza lokalem przedsiębiorcy w 14 dni bez podania przyczyny (art. 27 ustawy o prawach konsumenta). Wystarczy wysłać oświadczenie, odesłać towar w 14 dni i czekać na zwrot pieniędzy — także w 14 dni. Poniżej: wyjątki, liczenie terminów, koszty zwrotu, a gdy sklep nie oddaje pieniędzy — wezwanie, chargeback, rzecznik i pozew.12 krokówodstąpienie i zwrot: 2–5 tygodni; spór o zwrot pieniędzy: 1–3 miesiące pozasądowo, 3–9 miesięcy w EPU lub sądziedla klientadla prawnikaZobacz procedurę
Dla specjalistów: otwiera pokój sprawy z checklistą kroków i terminami liczonymi od wybranej daty startu.folder_sharedPokoje spraw