PROCEDURA · Rodzina i spadkidla klientadla prawnikaStan prawny na 2026-08-28

Jak przebiega rozwód krok po kroku

Czas trwania: 3–6 miesięcy bez orzekania o winie; 1–3 lata przy sporze o winę lub dzieci (orientacyjnie)
Obszar: Rozwód
13 kroków: 6 × termin
Zleć sprawę prawnikowi
Skonsultuj z prawnikiem
Na czym polega procedura

Rozwód orzeka sąd okręgowy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 k.r.o.). Procedura obejmuje przygotowanie pozwu, opłatę 600 zł, odpowiedź drugiej strony, ewentualną mediację, rozprawę z przesłuchaniem małżonków i wyrok, w którym sąd rozstrzyga także o dzieciach, alimentach i mieszkaniu. Poniżej każdy etap z terminami, kosztami i podstawą prawną.

Koszty

Opłata sądowa od pozwu o rozwód600 zł (stała) — art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. Kalkulator opłat sądowych
Zwrot połowy opłaty300 zł wraca z urzędu, gdy rozwód orzeczono bez orzekania o winie (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.s.c.)
Wniosek o uzasadnienie wyroku100 zł (art. 25b ust. 1 u.k.s.c.), zaliczane na poczet opłaty od apelacji
Opłata od apelacji600 zł (jak od pozwu)
Koszty zastępstwa procesowegostawka minimalna 720 zł za rozwód (rozporządzenie MS) — sprawdź w aktualnym brzmieniu; honorarium umowne wyższe Koszty zastępstwa procesowego
Mediacja, biegli (OZSS)mediator wg rozporządzenia; opinia OZSS w sporze o dzieci — zaliczka wg wezwania sądu

Przebieg krok po kroku

  1. Krok 1

    Sprawdź przesłanki rozwodu

    Kto: małżonek (powód)

    Sąd orzeka rozwód tylko wtedy, gdy rozkład pożycia jest zupełny (ustały więzi uczuciowa, fizyczna i gospodarcza) i trwały (art. 56 § 1 k.r.o.). Rozwód jest niedopuszczalny, jeśli ucierpiałoby dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.), a także gdy żąda go małżonek wyłącznie winny, chyba że drugi wyrazi zgodę (art. 56 § 3 k.r.o.). Jeżeli rozkład nie jest trwały, w grę wchodzi separacja (art. 61¹ k.r.o.).

    Wskazówka: Zbierz dowody rozkładu pożycia już teraz: daty wyprowadzki, korespondencję, świadków. Sąd musi je ustalić nawet przy zgodnym rozwodzie.

    Czy macie wspólne małoletnie dzieci?
  2. Krok 2

    Ustal stanowisko w sprawie dzieci

    Kto: oboje małżonkowie

    W wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach na wspólne małoletnie dzieci (art. 58 § 1 k.r.o.). Małżonkowie mogą przedstawić pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach — sąd je uwzględnia, jeśli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 k.r.o.). Bez porozumienia sąd może zlecić opinię Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS), co wydłuża sprawę o wiele miesięcy.

    Na co uważać:
    • Spór o władzę rodzicielską lub kontakty to najczęstsza przyczyna wieloletnich procesów rozwodowych.
  3. Krok 3

    Zdecyduj: z orzekaniem o winie czy bez

    Kto: powód (i pozwany w odpowiedzi)

    Sąd ustala, który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, chyba że oboje zgodnie zażądają zaniechania orzekania o winie (art. 57 § 1–2 k.r.o.). Rozwód bez orzekania o winie jest szybszy i tańszy (zwrot 300 zł opłaty), ale wina wpływa na alimenty między małżonkami: małżonek wyłącznie winny nie może żądać alimentów, a niewinny może ich żądać nawet bez niedostatku (art. 60 k.r.o.).

    Czy oboje zgadzacie się na rozwód bez orzekania o winie?
  4. Krok 4

    Zgromadź dowody na winę drugiej strony

    Kto: powód

    W procesie z orzekaniem o winie każde twierdzenie trzeba udowodnić: zeznania świadków, wiadomości, dokumenty, notatki policyjne, obdukcje, wyroki karne. Dowody i wnioski dowodowe najlepiej zgłosić już w pozwie — sąd może pominąć spóźnione (art. 205³ § 2 i art. 235² k.p.c.). Pamiętaj, że sąd orzeka o winie obu stron, więc druga strona będzie dowodzić Twojej winy.

    Na co uważać:
    • Nielegalnie zdobyte dowody (podsłuch, włamanie do telefonu) mogą zostać pominięte, a ich zdobycie może być przestępstwem (art. 267 k.k.).
  5. Krok 5

    Sporządź i złóż pozew o rozwód

    Kto: powód (osobiście lub przez pełnomocnika)Gdzie: sąd okręgowy — wydział cywilny rodzinny

    Pozew składa się do sądu okręgowego (art. 17 pkt 1 k.p.c.), w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka; w braku tej podstawy — do sądu miejsca zamieszkania pozwanego, a ostatecznie powoda (art. 41 k.p.c.). Pozew musi zawierać żądanie (rozwód z winy / bez orzekania o winie), wnioski dotyczące dzieci, alimentów i mieszkania, uzasadnienie i dowody (art. 187 k.p.c.). Dołącz odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci, zaświadczenie o zarobkach, odpis pozwu dla pozwanego i dowód opłaty.

    Na co uważać:
    • Braki formalne (brak opłaty, odpisu, podpisu) → wezwanie do uzupełnienia w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu pozwu (art. 130 § 1 k.p.c.).

    Wskazówka: Opłatę 600 zł wpłać na rachunek sądu i dołącz potwierdzenie; nie musisz uiszczać opłaty za roszczenia alimentacyjne na dzieci — są zwolnione (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.).

  6. Krok 6

    Wniosek o zabezpieczenie na czas procesu (opcjonalnie)

    Kto: powód lub pozwanyGdzie: ten sam sąd okręgowyTermin: 1 tydzień (instrukcyjny) od wpływu wniosku do sądu

    Już w pozwie można żądać zabezpieczenia: alimentów na dzieci i na czas trwania procesu, sposobu sprawowania opieki, kontaktów, a także sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania (art. 730 i n. k.p.c., art. 753 k.p.c., art. 755 k.p.c.). Wniosek o zabezpieczenie alimentów jest wolny od opłaty, gdy jest zgłoszony w pozwie; sąd rozpoznaje go bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia (art. 737 k.p.c. — termin instrukcyjny).

    podstawa: art. 737 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

  7. Krok 7

    Doręczenie pozwu i odpowiedź pozwanego

    Kto: pozwanyTermin: min. 2 tygodnie (termin sądowy) od doręczenia pozwu z wezwaniem

    Przewodniczący zarządza doręczenie pozwu pozwanemu i wzywa go do odpowiedzi na pozew w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie (art. 205¹ § 1 k.p.c.). Pozwany wskazuje, czy zgadza się na rozwód, jak widzi winę, dzieci i alimenty, oraz zgłasza własne dowody. Odpowiedź złożona po terminie podlega zwrotowi (art. 205¹ § 2 k.p.c.), a sąd może wówczas pominąć spóźnione twierdzenia.

    podstawa: art. 205¹ § 1 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

  8. Krok 8

    Mediacja lub posiedzenie przygotowawcze

    Kto: sąd / strony / mediatorTermin: 1 tydzień na odmowę mediacji od doręczenia postanowienia o skierowaniu

    Jeżeli są widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować strony do mediacji (art. 436 § 1 k.p.c.); w każdym stanie sprawy może też skierować do mediacji w celu ugodowego ustalenia alimentów, władzy rodzicielskiej, kontaktów i spraw majątkowych (art. 445² k.p.c.). Mediacja jest dobrowolna — można odmówić w terminie tygodnia od doręczenia postanowienia (art. 183⁸ § 2 k.p.c.). Ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej.

    podstawa: art. 183⁸ § 2 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

    Czy strony zawarły ugodę co do dzieci i alimentów?
  9. Krok 9

    Dowody: świadkowie, opinia OZSS, wywiad kuratora

    Kto: sąd, biegli OZSS, kurator

    W sporze o dzieci sąd zwykle dopuszcza dowód z opinii Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (psycholog, pedagog) i może zarządzić wywiad środowiskowy kuratora (art. 434 k.p.c.). Na opinię OZSS czeka się zwykle kilka–kilkanaście miesięcy; sąd może też przesłuchać świadków i pobrać zaliczkę na koszty biegłych od strony wnioskującej (art. 130⁴ k.p.c.).

    Na co uważać:
  10. Krok 10

    Rozprawa: przesłuchanie małżonków

    Kto: sąd, strony, świadkowieGdzie: sąd okręgowy — sala rozpraw (możliwa rozprawa zdalna)

    Rozprawa odbywa się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony zażądają publicznego rozpoznania (art. 427 k.p.c.). Sąd obowiązkowo przesłuchuje oboje małżonków (art. 432 k.p.c.) na okoliczność rozkładu pożycia, sytuacji dzieci i majątku. W sprawie bez orzekania o winie i bez sporu o dzieci często wystarcza jedna rozprawa; przy sporze sąd wyznacza kolejne terminy co kilka miesięcy.

    Na co uważać:
    • Nieusprawiedliwione niestawiennictwo powoda na pierwszej rozprawie powoduje zawieszenie postępowania (art. 428 § 1 k.p.c.).
  11. Krok 11

    Wyrok rozwodowy

    Kto: sądTermin: 1 tydzień na wniosek o uzasadnienie od ogłoszenia wyroku

    W wyroku sąd orzeka rozwód (lub oddala powództwo), rozstrzyga o winie, władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach na dzieci, a także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania (art. 58 k.r.o.). Na zgodny wniosek może orzec o podziale majątku wspólnego, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3 k.r.o.). Wniosek o uzasadnienie składa się w terminie tygodnia od ogłoszenia (art. 328 § 1 k.p.c.) za opłatą 100 zł (art. 25b u.k.s.c.).

    podstawa: art. 328 § 1 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

    Czy którakolwiek strona chce zaskarżyć wyrok?
  12. Krok 12

    Apelacja do sądu apelacyjnego

    Kto: strona niezadowolona z wyrokuGdzie: sąd apelacyjny (za pośrednictwem sądu okręgowego)Termin: 2 tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem

    Apelację wnosi się do sądu apelacyjnego za pośrednictwem sądu okręgowego w terminie dwóch tygodni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 k.p.c.); gdy sąd przedłużył termin na sporządzenie uzasadnienia, termin wynosi trzy tygodnie (art. 369 § 1¹ k.p.c.). Opłata od apelacji wynosi 600 zł. Można zaskarżyć cały wyrok albo tylko część, np. rozstrzygnięcie o winie lub alimentach.

    podstawa: art. 369 § 1 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

  13. Krok 13

    Prawomocność i sprawy po rozwodzie

    Kto: sąd, USC, byli małżonkowieTermin: 3 miesiące na powrót do nazwiska od uprawomocnienia się wyroku

    Wyrok staje się prawomocny, gdy upłynie termin do wniesienia apelacji albo sąd II instancji ją rozpozna (art. 363 k.p.c.). Sąd z urzędu przesyła odpis do urzędu stanu cywilnego, który wpisuje wzmiankę o rozwodzie. W ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia rozwiedziony małżonek, który wskutek ślubu zmienił nazwisko, może wrócić do poprzedniego oświadczeniem przed kierownikiem USC (art. 59 k.r.o.). Podział majątku, jeśli nie nastąpił w wyroku, prowadzi się w odrębnym postępowaniu.

    podstawa: art. 59 k.r.o. · Kalkulator terminów procesowych →

Najczęstsze pytania

Ile trwa rozwód w Polsce?

Zgodny rozwód bez orzekania o winie i bez sporu o dzieci kończy się często na pierwszej rozprawie, zwykle w 3–6 miesięcy od złożenia pozwu. Spór o winę lub o dzieci (opinia OZSS, świadkowie, apelacja) wydłuża sprawę do roku–trzech lat.

Ile kosztuje rozwód?

Opłata sądowa od pozwu wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.); przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd zwraca 300 zł. Do tego dochodzi honorarium pełnomocnika (stawka minimalna z rozporządzenia to punkt odniesienia dla kosztów zasądzanych od przeciwnika), ewentualnie koszty mediacji i biegłych.

Czy mogę dostać rozwód, jeśli małżonek się nie zgadza?

Tak — zgoda drugiego małżonka nie jest wymagana, jeżeli rozkład pożycia jest zupełny i trwały. Wyjątek: rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny; wtedy potrzebna jest zgoda drugiego, chyba że odmowa jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3 k.r.o.).

Do którego sądu składa się pozew o rozwód?

Do sądu okręgowego (art. 17 pkt 1 k.p.c.), w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, o ile choć jedno z nich nadal tam mieszka. W braku tej podstawy właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a ostatecznie powoda (art. 41 k.p.c.).

Czy sąd podzieli majątek w wyroku rozwodowym?

Tylko na wniosek jednego z małżonków i tylko wtedy, gdy podział nie spowoduje nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3 k.r.o.) — w praktyce przy zgodnym projekcie podziału. W pozostałych przypadkach podział majątku toczy się w odrębnym postępowaniu nieprocesowym przed sądem rejonowym.

Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie tekstów jednolitych aktów prawnych (Dz.U.). Procedura ma charakter ogólnej informacji prawnej, nie porady — terminy i opłaty sprawdź w aktualnym brzmieniu przepisów, a w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.

Źródła: Kodeks rodzinny i opiekuńczy · Kodeks postępowania cywilnego · Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych · Stan prawny na 2026-08-28.