wartość rynkowa nieruchomości lub prawa (art. 6 ust. 1 pkt 1)
Tylko rynek wtórny; osoba fizyczna, której nie przysługiwało wcześniej prawo do lokalu, domu ani spółdzielcze własnościowe prawo (poza udziałem do 50% ze spadku).
Dotyczy nabywców hurtowych — co najmniej 6 lokali w jednym lub kilku budynkach na tej samej nieruchomości gruntowej.
Stan prawny: 10 lipca 2026.
Wartości orientacyjne. Wyniki kalkulatora mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej ani podatkowej. Stan prawny może ulec zmianie, a w konkretnej sprawie mogą mieć zastosowanie zwolnienia, obniżenia lub stawki szczególne. Przed podjęciem decyzji skonsultuj się ze specjalistą.
PCC płaci się od umów, które nie są objęte VAT: sprzedaży nieruchomości i rzeczy używanych (2%), sprzedaży innych praw majątkowych (1%), pożyczek i umów spółki (0,5%), ustanowienia hipoteki (0,1% od zabezpieczonej wierzytelności albo 19 zł, gdy jej wysokość jest nieustalona), a także umów dożywocia, zamiany oraz działu spadku i zniesienia współwłasności w części spłat lub dopłat. Podstawą jest wartość rynkowa — nie cena z umowy, jeśli odbiega od rynkowej (art. 6).
Najważniejsze zwolnienia: „pierwsze mieszkanie” z rynku wtórnego dla osoby fizycznej, która nigdy nie miała mieszkania ani domu (art. 9 pkt 17, od 31 sierpnia 2023 r.), sprzedaż rzeczy ruchomych do 1 000 zł (art. 9 pkt 6), pożyczki w najbliższej rodzinie po zgłoszeniu i udokumentowaniu przelewem (art. 9 pkt 10). Od 1 stycznia 2024 r. przy zakupie szóstego i kolejnego lokalu w tej samej inwestycji z VAT obowiązuje stawka 6% (art. 7a). Podatek zaokrągla się do pełnych złotych; przy umowie w formie aktu notarialnego pobiera go notariusz, w pozostałych przypadkach składa się PCC-3 w 14 dni.
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 191): art. 1 (zakres), art. 2 pkt 4 (wyłączenie czynności objętych VAT), art. 4 (podatnik), art. 6 (podstawa opodatkowania), art. 7 i 7a (stawki), art. 9 (zwolnienia), art. 10 (deklaracja PCC-3, termin 14 dni, notariusz jako płatnik). Zaokrąglenie: art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej.
| Czynność | Stawka i podstawa opodatkowania |
|---|---|
| Sprzedaż nieruchomości, użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu | 2% — wartość rynkowa nieruchomości lub prawa (art. 6 ust. 1 pkt 1) (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) |
| Sprzedaż rzeczy ruchomej (np. samochód używany) | 2% — wartość rynkowa rzeczy — zwolnienie, gdy nie przekracza 1 000 zł (art. 9 pkt 6) (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) |
| Sprzedaż innych praw majątkowych (np. udziałów w spółce, wierzytelności) | 1% — wartość rynkowa prawa (art. 6 ust. 1 pkt 1) (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) |
| Umowa pożyczki | 0,5% — kwota pożyczki (art. 6 ust. 1 pkt 7) (art. 7 ust. 1 pkt 4) |
| Umowa spółki lub jej zmiana (wkłady, kapitał zakładowy, dopłaty) | 0,5% — wartość wkładów / kapitału zakładowego / podwyższenia (art. 6 ust. 1 pkt 8) (art. 7 ust. 1 pkt 9) |
| Ustanowienie hipoteki | 0,1% — kwota zabezpieczonej wierzytelności (art. 6 ust. 1 pkt 10); 19 zł przy wierzytelności o wysokości nieustalonej (art. 7 ust. 1 pkt 7) |
| Umowa dożywocia | 2% — wartość rynkowa nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 4) (art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) |
| Zamiana nieruchomości | 2% — przy zamianie mieszkań — różnica wartości; w pozostałych przypadkach wartość rzeczy, od której przypada wyższy podatek (art. 6 ust. 1 pkt 2) (art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) |
| Dział spadku / zniesienie współwłasności nieruchomości — spłaty lub dopłaty | 2% — wartość rynkowa nabyta ponad udział w spadku lub we współwłasności (art. 6 ust. 1 pkt 5) (art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) |
| Dział spadku / zniesienie współwłasności innych praw majątkowych — spłaty lub dopłaty | 1% — wartość rynkowa nabyta ponad udział (art. 6 ust. 1 pkt 5) (art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. b) |
| Darowizna nieruchomości z przejęciem długów lub ciężarów (np. kredytu) | 2% — wartość przejętych długów, ciężarów lub zobowiązań (art. 6 ust. 1 pkt 3) (art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a) |
Ile wynosi podatek od czynności cywilnoprawnych w typowych sytuacjach — po zaokrągleniu do pełnych złotych.
| Czynność | PCC |
|---|---|
| Zakup mieszkania z rynku wtórnego za 500 000 zł (2%) | 10 000 zł |
| Zakup mieszkania z rynku wtórnego za 500 000 zł — pierwsze mieszkanie (art. 9 pkt 17) | 0 zł |
| Zakup używanego samochodu za 25 000 zł (2%) | 500 zł |
| Zakup używanego roweru za 900 zł — do 1 000 zł (art. 9 pkt 6) | 0 zł |
| Pożyczka 50 000 zł od znajomego (0,5%) | 250 zł |
| Pożyczka 50 000 zł od teścia (grupa I) — zwolniona do 36 120 zł, PCC od nadwyżki | 69 zł |
| Hipoteka na zabezpieczenie kredytu 400 000 zł o ustalonej wysokości (0,1%) | 400 zł |
| Hipoteka na zabezpieczenie wierzytelności 400 000 zł o nieustalonej wysokości (19 zł) | 19 zł |
Podstawą jest wartość rynkowa (art. 6). Zakup od dewelopera lub przedsiębiorcy z VAT nie podlega PCC (art. 2 pkt 4).
Mieszkanie lub dom z rynku wtórnego: 2% wartości rynkowej, podatek oblicza i pobiera notariusz przy akcie (art. 10 ust. 2). Zwolnienie „pierwsze mieszkanie” przysługuje, gdy kupującym jest osoba fizyczna, której w dniu sprzedaży i wcześniej nie przysługiwało prawo własności lokalu, domu ani spółdzielcze własnościowe prawo — z wyjątkiem udziału do 50% nabytego w spadku (art. 9 pkt 17). Zakup od dewelopera z VAT nie podlega PCC (art. 2 pkt 4), chyba że kupujesz szósty lub kolejny lokal w tej samej inwestycji — wtedy 6% (art. 7a). Używany samochód: 2% wartości rynkowej, deklaracja PCC-3 i zapłata w 14 dni; poniżej 1000 zł zwolnienie (art. 9 pkt 6).
Pożyczka: 0,5% kwoty, płaci pożyczkobiorca (art. 4 pkt 7). Zwolnione są pożyczki od najbliższej rodziny z art. 4a u.p.s.d. (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) — do 36 120 zł bez formalności, powyżej pod warunkiem złożenia PCC-3 w 14 dni i udokumentowania przelewu (art. 9 pkt 10 lit. b–c); pożyczki od pozostałych osób w I grupie (zięć, synowa, teściowie) do 36 120 zł, a od innych osób do 1000 zł łącznie (lit. d). Uwaga: jeśli podatnik powoła się na niezgłoszoną pożyczkę dopiero przed urzędem skarbowym, stawka wynosi 20% (art. 7 ust. 5). Hipoteka: 0,1% kwoty zabezpieczonej wierzytelności albo 19 zł, gdy jej wysokość jest nieustalona (art. 7 ust. 1 pkt 7) — płaci składający oświadczenie o ustanowieniu hipoteki.
2% wartości rynkowej mieszkania lub domu z rynku wtórnego (art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) — przy cenie 500 000 zł to 10 000 zł. Podatek oblicza, pobiera i wpłaca notariusz przy akcie (art. 10 ust. 2). Zakup od dewelopera z VAT nie podlega PCC, a osoba kupująca pierwsze w życiu mieszkanie z rynku wtórnego jest zwolniona (art. 9 pkt 17).
Osoba fizyczna (lub osoby fizyczne kupujące wspólnie), której w dniu sprzedaży ani wcześniej nie przysługiwało prawo własności lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego ani spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu — ani udział w takim prawie, chyba że udział nie przekraczał 50% i został nabyty w drodze dziedziczenia (art. 9 pkt 17, obowiązuje od 31 sierpnia 2023 r.). Zwolnienie dotyczy tylko rynku wtórnego; przy zakupie z VAT PCC i tak nie występuje.
2% wartości rynkowej pojazdu — np. 500 zł przy aucie za 25 000 zł. Kupujący składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w 14 dni od zawarcia umowy (art. 10 ust. 1). Zwolniona jest sprzedaż rzeczy ruchomych, gdy podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł (art. 9 pkt 6). Zakup od firmy wystawiającej fakturę VAT (także VAT marża) nie podlega PCC.
Tak, w najbliższej rodzinie (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha): do 36 120 zł bez warunków, a powyżej tej kwoty — pod warunkiem złożenia PCC-3 w 14 dni i udokumentowania otrzymania pieniędzy przelewem lub przekazem pocztowym (art. 9 pkt 10 lit. b–c). Pożyczka od zięcia, synowej lub teściów jest zwolniona do 36 120 zł, a od innych osób — gdy łącznie nie przekracza 1000 zł (lit. d). Powyżej tych limitów PCC wynosi 0,5%, a ujawniona dopiero przed urzędem — 20% (art. 7 ust. 5).
0,1% kwoty zabezpieczonej wierzytelności, gdy jej wysokość jest ustalona (np. 400 zł przy kredycie 400 000 zł), albo 19 zł przy wierzytelności o wysokości nieustalonej — tak zwykle kwalifikuje się hipoteka zabezpieczająca kredyt wraz z odsetkami i kosztami (art. 7 ust. 1 pkt 7). Podatnikiem jest składający oświadczenie o ustanowieniu hipoteki (art. 4 pkt 8); przy oświadczeniu w formie aktu notarialnego pobiera go notariusz, w pozostałych przypadkach składa się PCC-3 w 14 dni.
Jeśli umowa jest zawierana w formie aktu notarialnego, notariusz jako płatnik oblicza, pobiera i wpłaca podatek przy akcie (art. 10 ust. 2). W pozostałych przypadkach podatnik sam składa deklarację PCC-3 (elektronicznie lub papierowo) i wpłaca podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli zawarcia umowy (art. 10 ust. 1) — bez wezwania urzędu.
Od 1 stycznia 2024 r. kupujący, który nabywa co najmniej sześć lokali mieszkalnych w jednym lub kilku budynkach na tej samej nieruchomości gruntowej (opodatkowanych VAT) albo ma już pięć takich lokali, płaci 6% PCC od szóstego i każdego kolejnego lokalu — obok VAT (art. 7a). To wyjątek od zasady, że sprzedaż z VAT nie podlega PCC; dotyczy głównie hurtowych zakupów od deweloperów.
PCC to tylko jeden z kosztów aktu — notariusz doliczy taksę, opłaty sądowe i wypisy. Porównaj kancelarie notarialne i zapytaj o pełną wycenę czynności.
searchZnajdź notariusza