PROCEDURA · Sprawy cywilne i sądowedla klientadla prawnikaStan prawny na 2026-08-28

Upadłość konsumencka krok po kroku

Czas trwania: 2–4 miesiące do ogłoszenia upadłości; 12–24 miesiące postępowania właściwego; plan spłaty do 36 miesięcy (do 84 przy rażącym niedbalstwie) (orientacyjnie)
13 kroków: 5 × termin
Zleć sprawę prawnikowi
Skonsultuj z prawnikiem
Na czym polega procedura

Upadłość konsumencka to sądowe oddłużenie osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna. Wniosek składa się przez Krajowy Rejestr Zadłużonych za opłatą 30 zł; po ogłoszeniu upadłości syndyk likwiduje majątek, wierzyciele zgłaszają wierzytelności, a sąd ustala plan spłaty (zwykle do 36 miesięcy) albo umarza zobowiązania bez planu. Po wykonaniu planu reszta długów zostaje umorzona.

Koszty

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości30 zł (opłata podstawowa) — art. 76a w zw. z art. 14 ust. 3 u.k.s.c. Kalkulator opłat sądowych
Koszty postępowania i wynagrodzenie syndykaod 1/4 do 2-krotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (art. 491⁹ ust. 2 pr. upadł.); gdy brak majątku, tymczasowo pokrywa Skarb Państwa (art. 491⁷ pr. upadł.), a zwrot ujmuje się w planie spłaty
Zażalenie na postanowienie sądu upadłościowegoopłata wg u.k.s.c. zależna od rodzaju postanowienia — sprawdź w aktualnym brzmieniu
Pełnomocnik (adwokat / radca / doradca restrukturyzacyjny)honorarium umowne, orientacyjnie 2000–6000 zł za przygotowanie wniosku i reprezentację; przy braku środków można wnosić o pełnomocnika z urzędu Koszty zastępstwa procesowego

Przebieg krok po kroku

  1. Krok 1

    Sprawdź, czy możesz ogłosić upadłość konsumencką

    Kto: dłużnik (przyszły upadły)

    Upadłość konsumencką ogłasza się wobec osoby fizycznej, która nie jest przedsiębiorcą (art. 491¹ ust. 1 pr. upadł.) — także wobec byłego przedsiębiorcy po wykreśleniu z CEIDG, przy czym wierzyciel może złożyć wniosek wobec byłego przedsiębiorcy jeszcze przez rok od wykreślenia (art. 8 ust. 1 pr. upadł.). Warunkiem jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych; domniemywa się ją, gdy opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące (art. 11 ust. 1–1a pr. upadł.). Wystarczy jeden wierzyciel (art. 491² ust. 2 pr. upadł.). Umyślne doprowadzenie do niewypłacalności nie blokuje ogłoszenia upadłości, ale decyduje o długości planu spłaty albo o odmowie oddłużenia (art. 491¹⁴a i art. 491¹⁵ ust. 1a pr. upadł.).

    Wskazówka: Zrób listę wszystkich długów (kwota główna, odsetki, wierzyciel, sygnatury egzekucji) i majątku — to szkielet wniosku, a zatajenie czegokolwiek grozi umorzeniem postępowania (art. 491¹⁰ ust. 2 pr. upadł.).

    Czy doprowadziłeś do niewypłacalności celowo (trwonienie majątku, celowe niepłacenie) albo w ciągu ostatnich 10 lat umorzono już Twoje długi w upadłości?
  2. Krok 2

    Oceń ryzyko odmowy oddłużenia

    Kto: dłużnik (z pełnomocnikiem)

    Sąd odmawia ustalenia planu spłaty i umorzenia zobowiązań, jeżeli upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy — zwłaszcza przez trwonienie majątku i celowe nieregulowanie zobowiązań — albo gdy w ciągu dziesięciu lat przed wnioskiem prowadzono wobec niego upadłość z umorzeniem długów; wyjątkiem są względy słuszności lub humanitarne (art. 491¹⁴a ust. 1 pr. upadł.). Odmowa kończy postępowanie bez oddłużenia (art. 491¹⁴a ust. 3 pr. upadł.). Umyślność lub rażące niedbalstwo niebędące celowym działaniem nie blokują oddłużenia, ale wydłużają plan spłaty do 36–84 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1a pr. upadł.). Przygotuj dokumenty pokazujące przyczyny zadłużenia: chorobę, utratę pracy, rozwód, nieudany biznes, poręczenie.

    Na co uważać:
    • Sprzedaż lub darowanie majątku bliskim tuż przed wnioskiem syndyk może podważyć jako bezskuteczne wobec masy (art. 127–128 pr. upadł.), a sąd potraktować jako celowe trwonienie.
  3. Krok 3

    Złóż wniosek przez Krajowy Rejestr Zadłużonych

    Kto: dłużnik (osobiście lub przez pełnomocnika)Gdzie: portal KRZ (krz.ms.gov.pl) → sąd rejonowy, wydział gospodarczy ds. upadłościowych

    Wniosek o ogłoszenie upadłości składa dłużnik (art. 491² ust. 3 pr. upadł.) na formularzu w systemie teleinformatycznym Krajowego Rejestru Zadłużonych — pisma niewniesione przez system nie wywołują skutków prawnych (art. 216a ust. 1 pr. upadł.); podpisuje się je profilem zaufanym, podpisem osobistym lub kwalifikowanym. Wniosek zawiera m.in. dane i PESEL, wskazanie miejsc, gdzie znajduje się majątek, aktualny i zupełny wykaz majątku z wyceną, spis wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty, spis wierzytelności spornych, listę zabezpieczeń, uzasadnienie oraz oświadczenie o prawdziwości danych (art. 491² ust. 4 pr. upadł.). Opłata wynosi 30 zł (art. 76a u.k.s.c.). Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy (art. 18 pr. upadł.) właściwy dla miejsca zwykłego pobytu dłużnika (art. 19 ust. 1c pr. upadł.).

    Na co uważać:
    • Podanie nieprawdziwych danych we wniosku prowadzi do umorzenia postępowania (art. 491¹⁰ ust. 2a pr. upadł.), a oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej.
  4. Krok 4

    Postanowienie o ogłoszeniu upadłości

    Kto: sąd upadłościowyGdzie: sąd rejonowy — wydział gospodarczy ds. upadłościowych (posiedzenie niejawne)Termin: 1 tydzień na zażalenie od obwieszczenia / zamieszczenia postanowienia w KRZ

    Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym i powinien wydać postanowienie w terminie dwóch miesięcy od złożenia wniosku (art. 27 ust. 1 i 3 pr. upadł. — termin instrukcyjny). W postanowieniu o ogłoszeniu upadłości sąd określa, że upadły jest osobą nieprowadzącą działalności, wyznacza syndyka i wzywa wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi przez system KRZ w terminie 30 dni od obwieszczenia (art. 491⁵ ust. 1 pr. upadł.). Postanowienie obwieszcza się w Rejestrze i jest skuteczne z dniem wydania. Zażalenie na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wnosi się w terminie tygodnia (art. 224 ust. 1 pr. upadł.). Koszty postępowania, gdy brak płynnych środków, tymczasowo pokrywa Skarb Państwa (art. 491⁷ ust. 1 i 3 pr. upadł.).

    podstawa: art. 224 ust. 1 pr. upadł. · Kalkulator terminów procesowych →

  5. Krok 5

    Skutki ogłoszenia upadłości: masa, syndyk, egzekucje

    Kto: syndyk, upadły

    Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, a upadły traci prawo zarządu nią i rozporządzania (art. 75 ust. 1 pr. upadł.); ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały majątek i dokumenty. Do masy nie wchodzi mienie wyłączone spod egzekucji i wynagrodzenie w części niepodlegającej zajęciu (art. 63 ust. 1 pr. upadł.), a ponadto część dochodu odpowiadająca 150% kryterium dochodowego z pomocy społecznej — wyższa, gdy upadły ma osoby na utrzymaniu (art. 63 ust. 1a–1b pr. upadł.). Egzekucje komornicze zawieszają się z mocy prawa, a po uprawomocnieniu postanowienia — umarzają (art. 146 ust. 1 pr. upadł.); odsetki od wierzytelności nie są zaspokajane z masy za okres po ogłoszeniu upadłości (art. 92 ust. 1 pr. upadł.). Między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny wchodzi do masy (art. 124 ust. 1 pr. upadł.).

    Na co uważać:
  6. Krok 6

    Zgłoszenia wierzytelności i lista wierzytelności

    Kto: wierzyciele, syndyk, sędzia-komisarzTermin: 30 dni na zgłoszenie wierzytelności od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w KRZ

    Wierzyciele zgłaszają wierzytelności syndykowi przez system KRZ w terminie 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 491⁵ ust. 1 pkt 3 pr. upadł.); wierzyciele alimentacyjni, pracowniczy i rentowi mogą składać pisma papierowo (art. 216aa pr. upadł.). Koszty spóźnionego zgłoszenia ponosi wierzyciel (art. 235 ust. 1 pr. upadł.). Syndyk sprawdza zgłoszenia i sporządza listę wierzytelności, którą obwieszcza; upadły i wierzyciele mogą wnieść sprzeciw co do uznania lub odmowy uznania wierzytelności w terminie dwóch tygodni od obwieszczenia (art. 256 ust. 1–2 pr. upadł.). Upadły powinien przejrzeć listę i zakwestionować wierzytelności przedawnione lub zawyżone.

    podstawa: art. 491⁵ ust. 1 pr. upadł. · Kalkulator terminów procesowych →

  7. Krok 7

    Likwidacja majątku przez syndyka

    Kto: syndyk, sędzia-komisarz

    Syndyk sporządza spis inwentarza, wycenia i sprzedaje składniki masy — ruchomości, samochód, nieruchomości, udziały — z wolnej ręki albo w przetargu, a uzyskane środki przeznacza na koszty postępowania i wierzycieli. Upadły współdziała z syndykiem i udziela wyjaśnień; przez czas postępowania jego wynagrodzenie wpływa do masy w części podlegającej zajęciu (art. 63 ust. 1 pkt 2 pr. upadł.). Sędzia-komisarz określa zakres i czas korzystania przez upadłego z mieszkania wchodzącego do masy (art. 75 ust. 2 pr. upadł.). Gdy majątku nie ma, etap ten ogranicza się do ustaleń syndyka i trwa kilka miesięcy.

    Czy w skład masy upadłości wchodzi mieszkanie lub dom, w którym mieszkasz?
  8. Krok 8

    Sprzedaż mieszkania i kwota na wynajem (12–24 miesiące)

    Kto: upadły (wniosek), sędzia-komisarz, syndyk

    Mieszkanie lub dom upadłego wchodzą do masy i podlegają sprzedaży — upadłość konsumencka nie chroni nieruchomości. Jeżeli konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób na jego utrzymaniu, z ceny sprzedaży wydziela się mu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy (art. 342a ust. 1 pr. upadł.). Kwotę określa sędzia-komisarz na wniosek upadłego, uwzględniając liczbę osób na utrzymaniu, zdolności zarobkowe i opinię syndyka; na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 342a ust. 2 pr. upadł.). Zanim lokal zostanie sprzedany, sędzia-komisarz może przyznać zaliczkę na poczet tej kwoty (art. 342a ust. 3 pr. upadł.).

    Wskazówka: Złóż wniosek o kwotę na wynajem od razu po ogłoszeniu upadłości i dołącz oferty najmu z okolicy — sędzia-komisarz opiera się na realnych stawkach.

  9. Krok 9

    Projekt planu spłaty od syndyka

    Kto: syndyk, sąd, upadły, wierzyciele

    Po upływie terminu zgłoszeń i likwidacji majątku syndyk składa sądowi projekt planu spłaty wierzycieli z uzasadnieniem albo informację, że zachodzą przesłanki odmowy oddłużenia (art. 491¹⁴a ust. 1) lub umorzenia zobowiązań bez planu (art. 491¹⁶ ust. 1 lub 2a) — art. 491¹⁴ ust. 1 pr. upadł. Projekt doręcza się wcześniej upadłemu i wierzycielom, którzy mogą zająć stanowisko (art. 491¹⁴ ust. 3 pr. upadł.). Sąd może wysłuchać upadłego, syndyka i wierzycieli; ocenia możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego i rodziny oraz wysokość niezaspokojonych wierzytelności.

    Wskazówka: Odpowiedz na projekt syndyka: przedstaw aktualne zaświadczenie o dochodach, koszty leczenia, alimenty i wydatki na dzieci — to obniża raty w planie.

    Czy Twoja sytuacja osobista (wiek, ciężka choroba, brak zdolności zarobkowej) w oczywisty sposób wyklucza jakiekolwiek spłaty?
  10. Krok 10

    Postanowienie o ustaleniu planu spłaty

    Kto: sąd upadłościowyTermin: 1 tydzień na zażalenie od doręczenia / obwieszczenia postanowienia

    W postanowieniu sąd wymienia wierzycieli objętych planem, dzieli między nich fundusze masy, ustala, czy upadły doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, oraz określa, w jakim zakresie i przez jaki okres — nie dłuższy niż 36 miesięcy — upadły spłaca zobowiązania i jaka ich część zostanie umorzona (art. 491¹⁵ ust. 1 pr. upadł.). Przy umyślności lub rażącym niedbalstwie plan trwa od 36 do 84 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1a pr. upadł.); jeżeli w drodze wykonania planu upadły spłaci co najmniej 70% zobowiązań nim objętych, plan nie może przekraczać roku, a przy 50% — dwóch lat (art. 491¹⁵ ust. 1b–1c pr. upadł.). Do okresu planu zalicza się czas od upływu sześciu miesięcy po ogłoszeniu upadłości do ustalenia planu (art. 491¹⁵ ust. 1d pr. upadł.). Sąd nie jest związany stanowiskiem wierzycieli. Na postanowienie przysługuje zażalenie w terminie tygodnia (art. 224 ust. 1 pr. upadł.).

    podstawa: art. 224 ust. 1 pr. upadł. · Kalkulator terminów procesowych →

    Na co uważać:
    • Ustalenie rażącego niedbalstwa (np. zaciąganie kolejnych chwilówek przy braku dochodów) wydłuża plan nawet do 7 lat — warto to kwestionować w zażaleniu z dowodami na przyczyny zadłużenia.
  11. Krok 11

    Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty (także warunkowe)

    Kto: sąd upadłościowyTermin: 5 lat okresu warunkowego od uprawomocnienia postanowienia o warunkowym umorzeniu

    Jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat (np. wiek, ciężka choroba, niepełnosprawność), sąd umarza zobowiązania bez ustalania planu spłaty (art. 491¹⁶ ust. 1 pr. upadł.), a koszty postępowania obciążają Skarb Państwa (art. 491¹⁶ ust. 2 pr. upadł.). Gdy niezdolność nie ma charakteru trwałego, sąd umarza zobowiązania warunkowo: jeżeli w ciągu pięciu lat od uprawomocnienia postanowienia upadły ani żaden wierzyciel nie złoży wniosku o ustalenie planu spłaty, umorzenie staje się ostateczne (art. 491¹⁶ ust. 2a pr. upadł.). W okresie warunkowego umorzenia upadły składa coroczne sprawozdania i nie może dokonywać czynności pogarszających jego sytuację majątkową.

    podstawa: art. 491¹⁶ ust. 2a pr. upadł. · Kalkulator terminów procesowych →

  12. Krok 12

    Wykonywanie planu spłaty i coroczne sprawozdania

    Kto: upadłyTermin: do 30 kwietnia każdego roku — sprawozdanie za poprzedni rok kalendarzowy wykonywania planu

    Upadły płaci raty zgodnie z planem bezpośrednio wierzycielom. W tym czasie nie może dokonywać czynności prawnych dotyczących majątku, które pogorszyłyby jego zdolność do wykonania planu, chyba że sąd wyrazi zgodę (art. 491¹⁸ ust. 1–2 pr. upadł.), i składa sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu za poprzedni rok z kopią zeznania podatkowego (art. 491¹⁸ ust. 3 pr. upadł.). Gdy nie może wywiązać się z planu, może wnieść o jego zmianę lub przedłużenie do 18 miesięcy, a przy trwałej przeszkodzie — o uchylenie planu i umorzenie zobowiązań (art. 491¹⁹ ust. 1–2 pr. upadł.). Niewykonywanie planu, brak sprawozdania lub zatajenie dochodów prowadzi do uchylenia planu i utraty oddłużenia (art. 491²⁰ pr. upadł.).

    podstawa: art. 491¹⁸ ust. 3 pr. upadł. · Kalkulator terminów procesowych →

    Na co uważać:
  13. Krok 13

    Stwierdzenie wykonania planu i umorzenie długów

    Kto: sąd upadłościowy; upadły (wniosek)

    Po wykonaniu obowiązków z planu sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości, które nie zostały spłacone (art. 491²¹ ust. 1 pr. upadł.). Umorzeniu nie podlegają alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny, obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia z wyroków karnych ani długi umyślnie zatajone, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art. 491²¹ ust. 2 pr. upadł.). Po uprawomocnieniu postanowienia niedopuszczalna jest egzekucja umorzonych wierzytelności (art. 491²¹ ust. 3 pr. upadł.). Warto wystąpić do BIK i biur informacji gospodarczej o aktualizację danych oraz zachować odpis postanowienia na wypadek dawnych wierzycieli.

Najczęstsze pytania

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i jest niewypłacalna, czyli utraciła zdolność spłaty wymagalnych zobowiązań (art. 491¹ i art. 11 pr. upadł.). Były przedsiębiorca może złożyć wniosek od razu po wykreśleniu z CEIDG. Wystarczy jeden wierzyciel, a wina w zadłużeniu nie blokuje ogłoszenia upadłości — wpływa na długość planu spłaty.

Ile kosztuje upadłość konsumencka?

Opłata sądowa od wniosku wynosi 30 zł (art. 76a u.k.s.c.). Koszty postępowania i wynagrodzenie syndyka pokrywa masa upadłości, a gdy jej brak — tymczasowo Skarb Państwa (art. 491⁷ pr. upadł.); ich zwrot ujmuje się w planie spłaty. Honorarium pełnomocnika za przygotowanie wniosku to zwykle kilka tysięcy złotych.

Czy stracę mieszkanie?

Tak — mieszkanie lub dom wchodzą do masy upadłości i syndyk je sprzedaje. Z ceny wydziela się jednak kwotę na wynajem lokalu za 12–24 miesiące dla upadłego i osób na jego utrzymaniu (art. 342a pr. upadł.), a do czasu sprzedaży sędzia-komisarz określa, jak długo można w nim mieszkać (art. 75 ust. 2 pr. upadł.).

Ile trwa plan spłaty?

Co do zasady do 36 miesięcy (art. 491¹⁵ ust. 1 pr. upadł.). Jeżeli sąd ustali, że niewypłacalność powstała umyślnie lub przez rażące niedbalstwo — od 36 do 84 miesięcy (ust. 1a). Gdy w ramach planu upadły spłaci co najmniej 70% objętych nim długów, plan trwa maksymalnie rok, a przy 50% — dwa lata. Osoba trwale niezdolna do spłat może uzyskać umorzenie bez planu (art. 491¹⁶).

Jakie długi nie zostaną umorzone?

Alimenty, renty odszkodowawcze za wywołanie choroby lub śmierci, grzywny i obowiązek naprawienia szkody z wyroków karnych, nawiązki oraz zobowiązania umyślnie zatajone przez upadłego, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art. 491²¹ ust. 2 pr. upadł.). Pozostałe długi sprzed ogłoszenia upadłości ulegają umorzeniu po wykonaniu planu.

Co dzieje się z egzekucją komorniczą po ogłoszeniu upadłości?

Postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego do masy zawieszają się z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu postanowienia — umarzają (art. 146 ust. 1 pr. upadł.). Komornik nie może wszczynać nowych egzekucji; wierzyciele zaspokajają się wyłącznie w postępowaniu upadłościowym.

Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie tekstów jednolitych aktów prawnych (Dz.U.). Procedura ma charakter ogólnej informacji prawnej, nie porady — terminy i opłaty sprawdź w aktualnym brzmieniu przepisów, a w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.

Źródła: Prawo upadłościowe · Ustawa o Krajowym Rejestrze Zadłużonych · Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych · Kodeks postępowania cywilnego · Stan prawny na 2026-08-28.