Pozew o zapłatę: postępowanie upominawcze, nakazowe i zwykłe

paymentsKoszty

format_list_numberedPrzebieg krok po kroku

1. 1
   Krok 1

   Sprawdź wymagalność i przedawnienie roszczenia

   personKto: wierzyciel (przyszły powód)

   Roszczenie musi być wymagalne: termin zapłaty wynika z umowy lub faktury, a gdy go nie oznaczono — dłużnik ma zapłacić niezwłocznie po wezwaniu (art. 455 k.c.). Sprawdź przedawnienie: ogólny termin wynosi 6 lat, a dla roszczeń okresowych i związanych z działalnością gospodarczą 3 lata, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.); bieg zaczyna się od dnia wymagalności (art. 120 § 1 k.c.). Wobec konsumenta sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu (art. 117 § 2¹ k.c.), a wobec przedsiębiorcy — tylko na zarzut (art. 117 § 2 k.c.).

   calculateKalkulator przedawnienia roszczeńcalculateOdsetki ustawowe

   warning

   Na co uważać:

   • Pozew przeciwko konsumentowi o przedawnione roszczenie zostanie oddalony z urzędu, a powód poniesie koszty procesu.

   lightbulb

   Wskazówka: Bieg przedawnienia przerywa pisemne uznanie długu przez dłużnika oraz wniesienie pozwu (art. 123 § 1 k.c.) — samo wezwanie do zapłaty go nie przerywa.

2. 2
   Krok 2

   Wyślij wezwanie do zapłaty i podejmij próbę polubowną

   personKto: wierzycielscheduleTermin: 7–14 dni na zapłatę (termin umowny) od doręczenia wezwania

   Wezwanie do zapłaty wysyłasz listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, wskazując kwotę, podstawę (umowa, faktura), odsetki i termin zapłaty — zwykle 7–14 dni. Pozew musi zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu, a jeśli nie — dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.); brak takiej próby może skutkować obciążeniem Cię częścią kosztów. Jeżeli w odpowiedzi dłużnik pisemnie uzna dług, zyskujesz dokument otwierający drogę do postępowania nakazowego (art. 485 § 1 pkt 3 k.p.c.).

   podstawa: art. 455 k.c. · Kalkulator terminów procesowych →

   descriptionWezwanie do zapłatycalculateOdsetki ustawowe

   lightbulb

   Wskazówka: Zachowaj dowód nadania i odbioru — sąd będzie ich wymagał, a przy nakazowym z uznaniem długu wezwanie jest częścią podstawy nakazu.

   account_treeCzy dłużnik zapłacił albo zaproponował ugodę lub raty?

   Tak → Krok 3Nie → Krok 4
3. 3
   Krok 3

   Ugoda: raty, uznanie długu, zabezpieczenie

   personKto: wierzyciel i dłużnik

   Jeżeli dłużnik chce płacić, spisz ugodę: harmonogram rat, odsetki, klauzulę natychmiastowej wymagalności całości przy opóźnieniu raty i wyraźne uznanie długu, które przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.) i w razie zerwania ugody pozwala uzyskać nakaz w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 1 pkt 3 k.p.c.). Silniejsze zabezpieczenie daje weksel (art. 485 § 2 k.p.c.) albo oświadczenie o poddaniu się egzekucji w akcie notarialnym, które jest tytułem egzekucyjnym bez procesu (art. 777 § 1 pkt 5 k.p.c.). Gdy dłużnik przestanie płacić, wracasz do wyboru trybu sądowego.

   auto_awesomeUgoda pozasądowa z uznaniem długucalculateOdsetki ustawowecalculateOdsetki maksymalne

   warning

   Na co uważać:

   • Odsetki umowne w ugodzie nie mogą przekraczać odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ k.c.) — nadwyżka jest nieskuteczna.
4. 4
   Krok 4

   Wybierz tryb: nakazowy, upominawczy, EPU czy zwykły

   personKto: powód (z pełnomocnikiem)

   Nakaz zapłaty wydaje się, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego (art. 480¹ § 1 k.p.c.). Postępowanie nakazowe wymaga dokumentu z art. 485 k.p.c.: dokumentu urzędowego, zaakceptowanego przez dłużnika rachunku, wezwania do zapłaty z pisemnym uznaniem długu (§ 1), weksla lub czeku (§ 2) albo — w transakcjach handlowych między przedsiębiorcami — umowy, dowodu spełnienia świadczenia i dowodu doręczenia faktury (§ 2¹); opłata to 1/4, a nakaz jest od razu tytułem zabezpieczenia (art. 492 § 1 k.p.c.). Bez takich dokumentów sąd wydaje nakaz w postępowaniu upominawczym, jeżeli roszczenie nie jest oczywiście bezzasadne, a twierdzenia nie budzą wątpliwości (art. 499 k.p.c.); gdy roszczenie stało się wymagalne w ciągu 3 lat, można też skorzystać z EPU (art. 505²⁹a k.p.c.). Sporne sprawy trafiają od razu na rozprawę.

   lightbulb

   Wskazówka: W postępowaniu nakazowym pozwany, chcąc się bronić, musi opłacić zarzuty (3/4 opłaty) — to często skłania go do ugody zamiast sporu.

   account_treeCzy masz dokument z art. 485 k.p.c. (weksel, zaakceptowany rachunek, pisemne uznanie długu)?

   Tak → Krok 6Nie → Krok 5
5. 5
   Krok 5

   Rozważ elektroniczne postępowanie upominawcze (e-Sąd)

   personKto: powódlocation_onGdzie: e-Sąd — Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny

   EPU prowadzi Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie dla całej Polski, niezależnie od wartości sporu (art. 17 pkt 4 k.p.c. wyłącza te sprawy z właściwości sądu okręgowego). Nakaz można uzyskać tylko dla roszczeń pieniężnych i tylko gdy doręczenie pozwanemu nastąpi w kraju (art. 505²⁸ § 2 k.p.c.), a roszczenie stało się wymagalne w ciągu 3 lat przed wniesieniem pozwu (art. 505²⁹a k.p.c.). Pozew składa się wyłącznie przez system teleinformatyczny, bez załączania dowodów, za 1/4 opłaty. Wadą jest umorzenie postępowania po sprzeciwie — trzeba wtedy w 3 miesiące złożyć pozew w sądzie właściwości ogólnej.

   calculateOpłata sądowa od pozwu

   lightbulb

   Wskazówka: EPU opłaca się przy niespornych, dobrze udokumentowanych należnościach (czynsz, abonament, faktury) i gdy znasz PESEL lub NIP dłużnika — bez nich pozew nie przejdzie.

6. 6
   Krok 6

   Ustal właściwy sąd

   personKto: powódlocation_onGdzie: sąd rejonowy (do 100 000 zł) lub okręgowy — wydział cywilny albo gospodarczy

   Sprawy o zapłatę do 100 000 zł rozpoznaje sąd rejonowy, powyżej tej kwoty — sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 k.p.c.); wartość przedmiotu sporu to należność główna bez odsetek i kosztów. Miejscowo właściwy jest sąd miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego (art. 27 § 1 k.p.c.), ale roszczenia z umowy można wytoczyć także przed sąd miejsca jej wykonania, np. miejsca dostawy towaru lub świadczenia usługi (art. 34 k.p.c.). Spory między przedsiębiorcami w zakresie ich działalności trafiają do wydziału gospodarczego i toczą się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych.

   warning

   Na co uważać:

   • Pozew do niewłaściwego sądu zostanie przekazany (art. 200 k.p.c.), co opóźnia sprawę o tygodnie; w EPU właściwość jest zawsze ta sama.
7. 7
   Krok 7

   Oblicz i wnieś opłatę sądową

   personKto: powód

   Przy wartości sporu do 20 000 zł opłata jest stała według progów: do 500 zł — 30 zł, do 1500 zł — 100 zł, do 4000 zł — 200 zł, do 7500 zł — 400 zł, do 10 000 zł — 500 zł, do 15 000 zł — 750 zł, do 20 000 zł — 1000 zł (art. 13 ust. 1 u.k.s.c.); powyżej 20 000 zł opłata wynosi 5% wartości, nie więcej niż 200 000 zł (art. 13 ust. 2 u.k.s.c.). Od pozwu w postępowaniu nakazowym i w EPU pobiera się czwartą część tej opłaty (art. 19 ust. 2 pkt 1–2 u.k.s.c.), nie mniej niż 30 zł (art. 20 ust. 1 u.k.s.c.); końcówkę zaokrągla się w górę do pełnego złotego (art. 21 u.k.s.c.). Opłatę wnosi się przy złożeniu pozwu przelewem na rachunek sądu lub e-znakami; osoba, której nie stać, może wnioskować o zwolnienie od kosztów.

   descriptionWniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (opcjonalnie)calculateOpłata sądowa od pozwucalculateKoszty zastępstwa procesowego

   warning

   Na co uważać:

   • Nieopłacony pozew wraca po bezskutecznym wezwaniu do uzupełnienia w terminie tygodnia (art. 130 § 1–2 k.p.c.) i nie przerywa przedawnienia.
8. 8
   Krok 8

   Sporządź i złóż pozew o zapłatę

   personKto: powód (osobiście lub przez pełnomocnika)location_onGdzie: biuro podawcze sądu, poczta lub e-Sąd (EPU)

   Pozew zawiera dokładnie określone żądanie z kwotą, datę wymagalności roszczenia, fakty uzasadniające żądanie i właściwość sądu oraz informację o próbie polubownej (art. 187 § 1 k.p.c.). Żądaj odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wymagalności do zapłaty (art. 481 § 1–2 k.c.) i zwrotu kosztów procesu; w postępowaniu nakazowym dodaj wniosek o wydanie nakazu w tym trybie i dołącz oryginał weksla lub dokumenty z art. 485 k.p.c. Załączasz umowę, faktury, wezwanie z dowodem doręczenia, odpis KRS/CEIDG stron, pełnomocnictwo, dowód opłaty oraz odpisy pozwu i załączników dla pozwanego (art. 128 § 1 k.p.c.); odpisy dokumentów może poświadczyć pełnomocnik (art. 129 § 2 k.p.c.). Oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej jest równoznaczne z wniesieniem do sądu (art. 165 § 2 k.p.c.).

   auto_awesomePozew o zapłatęauto_awesomePełnomocnictwo procesowecalculateOdsetki ustawowecalculateOpłata sądowa od pozwu

   warning

   Na co uważać:

   • Braki formalne (brak odpisu, podpisu, opłaty, oryginału weksla) → wezwanie do uzupełnienia w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu (art. 130 § 1 k.p.c., art. 485 § 4 k.p.c.).
   • Pozew przeciwko osobie fizycznej musi zawierać oświadczenie, czy roszczenie powstało w związku z umową z konsumentem (art. 485 § 2 k.p.c.) — fałszywe oświadczenie grozi grzywną (art. 485 § 5 k.p.c.).

   lightbulb

   Wskazówka: Zgłoś od razu wszystkie dowody i wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda (art. 187 § 2 k.p.c.) — ochroni Cię to przed zawieszeniem sprawy.

9. 9
   Krok 9

   Nakaz zapłaty i jego doręczenie pozwanemu

   personKto: sąd / referendarz sądowyscheduleTermin: 2 tygodnie (sprzeciw) / 1 miesiąc (zarzuty) — dla pozwanego od doręczenia nakazu pozwanemu

   Sąd lub referendarz wydaje nakaz na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron, nakazując pozwanemu zapłatę w całości z kosztami albo wniesienie środka zaskarżenia (art. 480² § 1 k.p.c.): w postępowaniu upominawczym sprzeciw w 2 tygodnie, w nakazowym zarzuty w miesiąc od doręczenia (art. 480² § 2 pkt 1 i 3 k.p.c.). Nakaz doręcza się pozwanemu z odpisem pozwu i pouczeniem (art. 480² § 3 k.p.c.); nieodebrana przesyłka jest dwukrotnie awizowana po 7 dni (art. 139 § 1 k.p.c.), a gdy osoba fizyczna nie odebrała pierwszego pisma, sąd zobowiązuje powoda do doręczenia go przez komornika w terminie 2 miesięcy (art. 139¹ § 1–2 k.p.c.). Brak podstaw do nakazu oznacza skierowanie sprawy na rozprawę.

   podstawa: art. 480² § 2 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

   calculateKalkulator terminów procesowych

   warning

   Na co uważać:

   • Niewykonanie zobowiązania do doręczenia komorniczego w 2 miesiące skutkuje zawieszeniem postępowania (art. 139¹ § 2 k.p.c.) — koszt doręczenia to 60 zł plus koszty dojazdu (sprawdź w aktualnym brzmieniu).

   lightbulb

   Wskazówka: Nakaz w postępowaniu nakazowym jest tytułem zabezpieczenia wykonalnym bez klauzuli (art. 492 § 1 k.p.c.) — możesz od razu zlecić komornikowi zajęcie rachunku dłużnika na czas sporu.

   account_treeCzy pozwany wniósł w terminie sprzeciw lub zarzuty?

   Tak → Krok 10Nie → Krok 12
10. 10
    Krok 10

    Po sprzeciwie lub zarzutach: rozprawa

    personKto: sąd, strony, świadkowielocation_onGdzie: sala rozpraw sądu właściwego (możliwa rozprawa zdalna)

    Sprzeciw powoduje utratę mocy nakazu upominawczego w zaskarżonej części (art. 505 § 2 k.p.c.) i sąd rozpoznaje sprawę według przepisów ogólnych (art. 480¹ § 2 k.p.c.). Po zarzutach nakaz nakazowy pozostaje w mocy jako zabezpieczenie, a sąd po rozprawie wyrokiem utrzymuje go w mocy albo uchyla i orzeka o żądaniu pozwu (art. 493 § 4 k.p.c.); pozwany musi w zarzutach wymienić fakty i dowody (art. 493 § 2 k.p.c.). Sąd może wyznaczyć posiedzenie przygotowawcze, przesłuchać świadków i strony, dopuścić opinię biegłego (np. z rozliczeń) — każde odroczenie to zwykle 2–4 miesiące.

    auto_awesomePismo przygotowawcze / replika na sprzeciwdescriptionUsprawiedliwienie nieobecności na rozprawiecalculateKalkulator terminów procesowychcalculateKoszty zastępstwa procesowego

    warning

    Na co uważać:

    • Twierdzenia i dowody zgłoszone po terminie wyznaczonym przez sąd mogą zostać pominięte (art. 205³ § 2 i art. 235² k.p.c.); w sprawach gospodarczych obowiązuje prekluzja już w pozwie (art. 458⁵ § 1 k.p.c.).
11. 11
    Krok 11

    Wyrok, uzasadnienie i apelacja

    personKto: sąd; strona niezadowolona (apelacja)scheduleTermin: 1 tydzień na wniosek o uzasadnienie; 2 tygodnie na apelację od ogłoszenia wyroku / od doręczenia wyroku z uzasadnieniem

    Sąd zasądza należność z odsetkami i kosztami, oddala powództwo albo — po zarzutach — utrzymuje lub uchyla nakaz. Wniosek o uzasadnienie składa się w terminie tygodnia od ogłoszenia wyroku (art. 328 § 1 k.p.c.) za opłatą 100 zł (art. 25b u.k.s.c.); apelację wnosi się w 2 tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 k.p.c.), a przy przedłużonym terminie na uzasadnienie — w 3 tygodnie (art. 369 § 1¹ k.p.c.). Wyrok bez apelacji staje się prawomocny po upływie terminu (art. 363 k.p.c.); nakaz, od którego nie wniesiono środka zaskarżenia, ma skutki prawomocnego wyroku (art. 480² § 4 k.p.c.).

    podstawa: art. 328 § 1, art. 369 § 1 k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

    descriptionWniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniemauto_awesomeApelacjacalculateKalkulator terminów procesowychcalculateKalkulator opłat sądowych
12. 12
    Krok 12

    Klauzula wykonalności

    personKto: wierzyciellocation_onGdzie: sąd, który wydał wyrok lub nakazscheduleTermin: 3 dni (instrukcyjny) od złożenia wniosku

    Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny (prawomocny wyrok, nakaz zapłaty, ugoda sądowa — art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.) zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 k.p.c.). Klauzulę nadaje na wniosek wierzyciela sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła (art. 781 § 1, art. 782 § 1 k.p.c.), niezwłocznie, nie później niż w 3 dni od złożenia wniosku (art. 781¹ k.p.c.) — termin instrukcyjny, w praktyce 2–6 tygodni; klauzulę umieszcza się na odpisie orzeczenia (art. 783 § 3 k.p.c.). Wniosek o klauzulę dla orzeczenia sądu nie podlega opłacie (opłata 50 zł dotyczy innych tytułów — art. 71 pkt 1 u.k.s.c.). Nakazowi z EPU sąd nadaje klauzulę z urzędu (art. 782 § 2 k.p.c.).

    podstawa: art. 781¹ k.p.c. · Kalkulator terminów procesowych →

    auto_awesomeWniosek o nadanie klauzuli wykonalności

    lightbulb

    Wskazówka: We wniosku poproś o doręczenie odpisu tytułu wykonawczego — bez niego komornik nie wszczyna egzekucji.

13. 13
    Krok 13

    Egzekucja komornicza

    personKto: wierzyciel → komorniklocation_onGdzie: kancelaria komornicza (także przez system teleinformatyczny dla nakazów z EPU)

    Wniosek o wszczęcie egzekucji składasz komornikowi, wskazując świadczenie i dołączając tytuł wykonawczy (art. 796 § 1, art. 797 § 1 k.p.c.); można użyć urzędowego formularza. Komornika wybierasz na obszarze apelacji, w której działa komornik właściwy dla dłużnika (art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych), z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Komornik ściąga od dłużnika opłatę 10% wyegzekwowanej kwoty (art. 27 ust. 1 u.k.k.), a przy pierwszej czynności doręcza mu zawiadomienie o wszczęciu (art. 805 § 1 k.p.c.). Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem przedawnia się z upływem 6 lat (art. 125 § 1 k.c.), więc egzekucję można ponawiać.

    auto_awesomeWniosek o wszczęcie egzekucjicalculateKalkulator opłat egzekucyjnych komornikacalculateOdsetki ustawowecalculateKoszty zastępstwa procesowego

quizNajczęstsze pytania