Rękojmia (a przy zakupach konsumenckich — odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową) to ochrona ustawowa: przysługuje zawsze, wobec sprzedawcy, przez dwa lata. Gwarancja jest dobrowolna — udziela jej gwarant, zwykle producent, na warunkach i na czas, które sam określa. Konsument wybiera, z której ochrony korzysta, a skorzystanie z gwarancji nie odbiera praw ustawowych.
Ochrona ustawowa: rękojmia i niezgodność z umową
Rękojmia to uregulowana w Kodeksie cywilnym odpowiedzialność sprzedawcy za wady rzeczy. W sprzedaży konsumenckiej jej rolę pełnią od 2023 roku przepisy ustawy o prawach konsumenta o niezgodności towaru z umową — konstrukcja jest podobna, ale dostosowana do ochrony konsumenta. Kodeksowa rękojmia stosuje się nadal m.in. w obrocie między przedsiębiorcami i między osobami prywatnymi.
Istota ochrony ustawowej: nie trzeba jej nigdzie „wykupywać” ani rejestrować, obowiązuje z mocy prawa, a adresatem roszczeń jest zawsze sprzedawca — nie producent. W sprzedaży konsumenckiej odpowiedzialność obejmuje niezgodności ujawnione w ciągu dwóch lat od dostarczenia, a żądać można naprawy, wymiany, obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy przy wadzie istotnej. Wobec konsumentów tej odpowiedzialności nie można umownie wyłączyć.
Gwarancja: dobrowolne zobowiązanie gwaranta
Gwarancja powstaje tylko wtedy, gdy ktoś jej udzieli — najczęściej producent, rzadziej importer lub sprzedawca. To gwarant określa w oświadczeniu gwarancyjnym (karcie gwarancyjnej), co obejmuje ochrona, na jaki czas i jakie obowiązki przyjmuje: naprawę, wymianę czy zwrot ceny. Jeżeli nie zastrzeżono inaczej, termin gwarancji wynosi dwa lata od wydania rzeczy.
Warunki gwarancji nie mogą być mniej korzystne niż deklarowane w reklamie, a dokument gwarancyjny powinien być sformułowany jasno i wskazywać, że gwarancja nie wyłącza uprawnień ustawowych. Ochrona gwarancyjna bywa szersza (np. dłuższy okres, serwis door-to-door), ale bywa też węższa — np. ograniczona do wybranych podzespołów.
Którą drogę wybrać
Wybór należy do kupującego i można go dokonać przy każdej wadzie osobno. Skorzystanie z gwarancji nie pozbawia uprawnień ustawowych wobec sprzedawcy; co więcej, na czas naprawy gwarancyjnej bieg terminu do wykonania uprawnień ustawowych ulega zawieszeniu.
- wada ujawniona w ciągu dwóch lat, sprzedawca łatwo dostępny — zwykle wygodniejsza jest droga ustawowa (reklamacja u sprzedawcy),
- wygodny serwis producenta, gwarancja dłuższa niż dwa lata — rozważ gwarancję,
- odrzucona gwarancja nie zamyka drogi ustawowej — i odwrotnie,
- zawsze zachowuj dowód zakupu i dokument gwarancyjny.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.