Przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste członka rodziny, w tym narażanie go na niebezpieczeństwo, powodujące cierpienie lub szkodę. Procedurę Niebieskiej Karty wszczyna się zgłoszeniem na policji, w ośrodku pomocy społecznej, u lekarza, w szkole albo w zespole interdyscyplinarnym gminy — nie wymaga to zgody osoby dotkniętej przemocą.
Co mówi prawo
Przemoc domowa obejmuje przemoc fizyczną, psychiczną, seksualną, ekonomiczną oraz zaniedbanie — nie musi to być pojedynczy dotkliwy czyn, wystarczy powtarzający się schemat zachowań naruszających godność i bezpieczeństwo domownika. Sprawcą może być każdy członek rodziny lub osoba wspólnie zamieszkująca i gospodarująca.
Na gruncie prawa karnego najbardziej typowym przestępstwem związanym z przemocą domową jest znęcanie się nad osobą najbliższą lub pozostającą w stałym albo przemijającym stosunku zależności (art. 207 k.k.), zagrożone karą pozbawienia wolności; w razie znęcania się połączonego ze szczególnym okrucieństwem albo doprowadzenia pokrzywdzonego do targnięcia się na życie kara jest surowsza.
Jak zgłosić Niebieską Kartę
Procedura Niebieskiej Karty to procedura administracyjna, interdyscyplinarna — angażuje policję, pomoc społeczną, oświatę, ochronę zdrowia i gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, a nie jest postępowaniem karnym samym w sobie.
- Zgłoś sytuację dowolnej z uprawnionych instytucji: policji (także pod numerem 112 lub 997), ośrodkowi pomocy społecznej, placówce oświatowej, ochrony zdrowia lub gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.
- Przedstawiciel danej instytucji wypełnia formularz „Niebieska Karta – A" — dokumentujący sytuację, bez potrzeby zgody osoby dotkniętej przemocą.
- Sprawę przekazuje się zespołowi interdyscyplinarnemu lub grupie roboczej działającej przy gminie, która opracowuje plan pomocy rodzinie.
- Osoba doznająca przemocy otrzymuje formularz „Niebieska Karta – B" z informacjami o prawach i możliwej pomocy.
Wyjątki i pułapki
Niebieska Karta sama w sobie nie jest zawiadomieniem o przestępstwie i nie zastępuje zgłoszenia na policję ani zawiadomienia do prokuratury — jeśli doszło do czynu wypełniającego znamiona przestępstwa, warto złożyć odrębne zawiadomienie.
Osoba stosująca przemoc może zostać zobowiązana przez sąd lub policję do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia oraz objęta zakazem zbliżania się — to środki, o które można wnioskować niezależnie od procedury Niebieskiej Karty.
O czym pamiętać
Procedurę Niebieskiej Karty kończy się, gdy ustanie przemoc i osiągnięte zostaną cele planu pomocy, po ocenie sytuacji rodziny przez zespół interdyscyplinarny. Dokumentacja zgromadzona w procedurze (formularze, notatki) może później stanowić dowód w sprawie karnej lub rodzinnej, np. przy ograniczeniu władzy rodzicielskiej sprawcy.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.