W polskim prawie nie ma granicy wieku, po której alimenty wygasają automatycznie. Rodzice płacą, dopóki dziecko nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie — także po osiemnastce, jeśli np. uczy się dziennie. Ukończenie 18 lat ani studiów samo w sobie nie kończy obowiązku; potrzebne jest orzeczenie sądu albo porozumienie.
Co mówi prawo
Kodeks rodzinny i opiekuńczy wiąże obowiązek alimentacyjny nie z wiekiem, lecz z samodzielnością. Rodzice są zobowiązani do świadczeń wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na jego utrzymanie i wychowanie.
Dorosłe dziecko, które kontynuuje naukę i nie może łączyć jej z pracą zarobkową, zwykle zachowuje prawo do alimentów. Z drugiej strony dorosłość dziecka zmienia rozkład ciężaru — dziecko powinno w miarę możliwości przyczyniać się do własnego utrzymania.
Kiedy rodzic może przestać płacić
Ustawa przewiduje sytuacje, w których rodzic może uchylić się od świadczeń wobec pełnoletniego dziecka.
- Świadczenia są połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica — np. zagrażają jego własnemu utrzymaniu.
- Dziecko nie dokłada starań, aby móc utrzymać się samodzielnie — np. porzuca naukę, nie szuka pracy, wielokrotnie powtarza lata studiów bez postępów.
- Żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego — np. dziecko rażąco narusza obowiązki rodzinne wobec rodzica.
Wyjątki i pułapki
Obowiązek nie wygasa sam z siebie. Dopóki istnieje wyrok lub ugoda zasądzająca alimenty, rodzic musi je płacić, nawet jeśli dziecko już pracuje. Aby przestać, trzeba wytoczyć powództwo o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego albo zawrzeć porozumienie z dzieckiem.
Samowolne zaprzestanie płatności grozi egzekucją komorniczą z odsetkami. Dziecko niepełnosprawne, które nigdy nie będzie w stanie utrzymać się samodzielnie, może zachować prawo do alimentów bezterminowo.
O czym pamiętać
W razie zmiany okoliczności — podjęcia pracy przez dziecko, pogorszenia sytuacji rodzica — można żądać obniżenia lub uchylenia alimentów na przyszłość. Sprawy te rozpoznaje sąd rejonowy. Dokumentuj sytuację dziecka: zaświadczenia o nauce, informacje o dochodach — to one przesądzają o wyniku sprawy.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.