Wysokość alimentów zależy od dwóch czynników: usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica zobowiązanego. W polskim prawie nie ma sztywnych tabel ani procentów od pensji — sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie. Osobiste starania o wychowanie dziecka także liczą się jako wypełnianie obowiązku alimentacyjnego.
Co mówi prawo
Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Rodzice są zobowiązani do świadczeń wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.
Ważne jest pojęcie możliwości zarobkowych, a nie faktycznych dochodów. Sąd bierze pod uwagę, ile rodzic mógłby zarabiać przy pełnym wykorzystaniu swoich sił i kwalifikacji. Celowe zaniżanie dochodów nie chroni przed wyższymi alimentami.
Najważniejsze zasady
W praktyce sąd ustala miesięczny koszt utrzymania dziecka i dzieli go między rodziców odpowiednio do ich możliwości oraz osobistego udziału w opiece.
- Usprawiedliwione potrzeby to m.in. wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie, edukacja i rozwój zainteresowań.
- Dziecko ma prawo do poziomu życia zbliżonego do poziomu życia rodziców.
- Wykonywanie obowiązku może polegać także na osobistych staraniach o wychowanie — rodzic, który na co dzień opiekuje się dzieckiem, w ten sposób realizuje część swojego obowiązku.
- Świadczenia socjalne, takie jak świadczenie wychowawcze, co do zasady nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego.
Wyjątki i pułapki
Alimenty nie są ustalane raz na zawsze. W razie zmiany stosunków — wzrostu potrzeb dziecka albo zmiany możliwości rodzica — każda ze stron może żądać zmiany wysokości świadczeń przed sądem.
Rodzice mogą też zawrzeć ugodę co do wysokości alimentów, w tym przed mediatorem lub przed sądem. Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc wykonalną tak jak wyrok.
O czym pamiętać
Pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego. Strona dochodząca alimentów jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych. Warto przygotować zestawienie miesięcznych wydatków na dziecko wraz z rachunkami — to główny dowód w takich sprawach.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.