Niezgodność towaru z umową to od 2023 roku podstawa reklamacji konsumenckich, uregulowana w rozdziale 5a ustawy o prawach konsumenta. Towar jest niezgodny, gdy nie odpowiada opisowi, nie nadaje się do zwykłego użytku albo nie ma cech, których można rozsądnie oczekiwać. Sprzedawca odpowiada za niezgodność ujawnioną w ciągu dwóch lat od dostarczenia towaru.
Wymogi subiektywne i obiektywne
Niezgodność towaru z umową zastąpiła w sprzedaży konsumenckiej dawną rękojmię. Przepisy rozdziału 5a ustawy o prawach konsumenta opisują dwie grupy wymagań. Wymogi subiektywne wynikają z samej umowy: towar ma odpowiadać opisowi, rodzajowi, ilości i jakości, mieć umówione funkcje i nadawać się do szczególnego celu, o którym konsument poinformował sprzedawcę najpóźniej przy zawarciu umowy.
Wymogi obiektywne obowiązują niezależnie od treści umowy: towar ma nadawać się do celów, do których zwykle używa się towaru tego rodzaju, występować w takiej jakości i trwałości, jakiej można rozsądnie oczekiwać, odpowiadać próbce lub wzorowi oraz publicznym zapewnieniom, np. z reklamy. Za niezgodność uważa się także niewłaściwy montaż, jeżeli wykonał go sprzedawca albo wynikł z błędnej instrukcji.
Okres odpowiedzialności i domniemanie
Sprzedawca odpowiada za niezgodność istniejącą w chwili dostarczenia towaru, która ujawni się w ciągu dwóch lat. Przez całe dwa lata działa domniemanie, że niezgodność istniała już przy dostarczeniu — to sprzedawca musi wykazać, że wada powstała później, np. wskutek nieprawidłowego używania. Dla towarów z elementami cyfrowymi sprzedawca odpowiada również za brak umówionych aktualizacji.
Odpowiedzialności wobec konsumenta nie można umownie wyłączyć ani ograniczyć. Odstępstwo od wymogów obiektywnych jest możliwe tylko wtedy, gdy konsument został wyraźnie poinformowany o konkretnej cesze odbiegającej od standardu i zaakceptował ją przy zawieraniu umowy — tak działa np. sprzedaż towaru z jasno opisaną wadą w outlecie.
Uprawnienia konsumenta krok po kroku
Uprawnienia ułożone są w sekwencję. W pierwszym kroku konsument żąda naprawy lub wymiany; sprzedawca może wykonać drugie z żądań, jeżeli pierwsze jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów. Naprawa lub wymiana następuje w rozsądnym czasie, bez nadmiernych niedogodności i na koszt sprzedawcy, łącznie z odebraniem towaru.
W drugim kroku — gdy sprzedawca odmówił, nie doprowadził towaru do zgodności, niezgodność występuje nadal albo jest na tyle istotna, że uzasadnia natychmiastową reakcję — konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpić od umowy. Odstąpienie nie przysługuje przy niezgodności nieistotnej; zwrot ceny następuje niezwłocznie po otrzymaniu towaru lub dowodu jego odesłania.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.