Od 2015 roku domyślnym sposobem nabycia spadku jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, które ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości aktywów spadku — jeśli długi przewyższają majątek, spadkobierca nie musi dopłacać z własnej kieszeni. Pełną, nieograniczoną odpowiedzialność całym swoim majątkiem ponosi tylko ten, kto złożył wyraźne oświadczenie o przyjęciu spadku wprost.
Dwa sposoby przyjęcia spadku
Spadkobierca może przyjąć spadek wprost (bez ograniczenia odpowiedzialności) albo z dobrodziejstwem inwentarza (z ograniczeniem do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w spisie lub wykazie inwentarza). Brak jakiegokolwiek oświadczenia w terminie sześciu miesięcy jest dziś równoznaczny z przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza — to ochrona domyślna.
Oznacza to, że aby ponosić pełną odpowiedzialność, trzeba świadomie złożyć oświadczenie o przyjęciu wprost — przed sądem lub notariuszem. W praktyce robi się to rzadko, głównie gdy spadkobierca ma pewność, że spadek jest wypłacalny i chce uniknąć formalności związanych ze spisem inwentarza.
Jak liczy się granica odpowiedzialności
Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność ogranicza się do wysokości aktywów spadku ustalonych na chwilę jego otwarcia — nie do wartości, jaką majątek ma w chwili spłaty długu. Wierzyciele mogą sięgnąć do majątku osobistego spadkobiercy tylko do tej granicy, a spadkobierca musi wykazać stan czynny spadku spisem lub wykazem inwentarza.
Przy kilku spadkobiercach odpowiadają oni solidarnie do chwili działu spadku — wierzyciel może żądać całości długu od jednego z nich (w granicach jego odpowiedzialności), a rozliczenia między spadkobiercami następują dopiero po dziale, proporcjonalnie do udziałów.
Co warto sprawdzić przed decyzją
Zanim spadkobierca zdecyduje się na przyjęcie wprost, warto dokładnie ustalić stan zadłużenia zmarłego — sprawdzić rejestry dłużników, zapytać komorników i banki. Jeśli istnieje choćby cień wątpliwości co do wypłacalności spadku, bezpieczniejsze jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza albo świadome nieskładanie żadnego oświadczenia.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.