Najprostsze ważne formy to testament własnoręczny — napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą — oraz testament notarialny sporządzony przez notariusza. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy, a sporządzić go może osoba pełnoletnia mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Testament można w każdej chwili odwołać lub zmienić.
Co mówi prawo
Kodeks cywilny wymaga, aby testament został sporządzony w jednej z form przewidzianych ustawą. Testament wspólny — np. małżonków na jednej kartce — jest nieważny, bo dokument może obejmować rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.
Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji, pod wpływem błędu lub groźby. Sporządzić i odwołać testament można tylko osobiście — nie przez pełnomocnika.
Formy testamentu
Ustawa zna testamenty zwykłe i szczególne. W praktyce wybiera się jedną z dwóch pierwszych form.
- Własnoręczny (holograficzny): w całości napisany pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą; wydruk komputerowy z podpisem jest nieważny.
- Notarialny: sporządzony przez notariusza w formie aktu notarialnego; najtrudniejszy do podważenia, może być zarejestrowany w rejestrze testamentów.
- Allograficzny: oświadczenie ostatniej woli złożone ustnie wobec urzędnika (np. wójta) w obecności dwóch świadków.
- Ustny: tylko przy obawie rychłej śmierci albo gdy zachowanie zwykłej formy jest niemożliwe; wymaga trzech świadków i szybko traci moc.
Wyjątki i pułapki
Brak daty nie zawsze unieważnia testament własnoręczny — tylko wtedy, gdy wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy, treści testamentu lub wzajemnego stosunku kilku testamentów. Podpis powinien znajdować się pod treścią rozrządzeń.
Świadkiem testamentu nie może być m.in. osoba, dla której przewidziano w nim korzyść, ani jej bliscy — naruszenie tej zasady może unieważnić odpowiednie rozrządzenia.
O czym pamiętać
Nowy testament nie zawsze uchyla w całości poprzedniego — odwołuje go tylko w zakresie, w jakim jest z nim sprzeczny, chyba że spadkodawca zaznaczył, że odwołuje poprzedni w całości. Testament można też odwołać przez jego zniszczenie. Warto poinformować zaufaną osobę, gdzie dokument się znajduje, albo wybrać formę notarialną.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.