Tak, co do zasady darowizny otrzymane od spadkodawcy przez zstępnych oraz małżonka podlegają doliczeniu do spadku przy obliczaniu ich udziałów w dziedziczeniu ustawowym, chyba że spadkodawca zwolnił obdarowanego z tego obowiązku. Nie dotyczy to drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych ani kosztów wykształcenia, chyba że majątek spadkowy jest niewielki.
Cel doliczania darowizn
Zaliczenie darowizn na schedę spadkową ma wyrównać sytuację dzieci i małżonka, gdy spadkodawca za życia obdarował jedno z nich hojniej niż pozostałych. Przy dziale spadku wartość otrzymanej wcześniej darowizny dolicza się do spadku, a następnie odejmuje od udziału tej osoby — tak by w efekcie każdy otrzymał łącznie tyle, ile wynika z jego udziału spadkowego.
Obowiązek zaliczenia dotyczy tylko dziedziczenia ustawowego między zstępnymi spadkodawcy oraz między zstępnymi a małżonkiem — nie obejmuje dziedziczenia przez inne osoby ani dziedziczenia testamentowego, choć spadkodawca może w testamencie nałożyć podobny obowiązek.
Jak spadkodawca może to zmienić
Spadkodawca może zwolnić obdarowanego z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową — najlepiej wprost w umowie darowizny albo w odrębnym oświadczeniu. Bez takiego zastrzeżenia obowiązek działa automatycznie z mocy ustawy.
- drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte nie podlegają zaliczeniu,
- koszty wychowania i wykształcenia dziecka nie podlegają zaliczeniu, chyba że przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku,
- darowizny na rzecz osoby, która nie jest spadkobiercą (np. wnuka przy żyjących rodzicach), zwykle nie podlegają temu mechanizmowi.
Zaliczenie darowizn a zachowek
To zupełnie inny mechanizm niż doliczanie darowizn przy obliczaniu zachowku — tam liczy się szerszy krąg darowizn i inne terminy, niezależnie od tego, czy obdarowany jest spadkobiercą ustawowym. Oba mechanizmy mogą wystąpić jednocześnie przy tej samej darowiźnie, ale rządzą się osobnymi przepisami.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.