Alimenty można podwyższyć lub obniżyć, gdy nastąpiła zmiana stosunków — czyli wzrosły lub zmalały potrzeby uprawnionego albo zmieniły się możliwości zarobkowe zobowiązanego. Powództwo o zmianę wysokości świadczeń wytacza się do sądu rejonowego, załączając dowody na nową sytuację. Sąd bada okoliczności od chwili ostatniego orzeczenia, a nie całą historię sprawy od początku.
Co mówi prawo
Zgodnie z art. 138 k.r.o. każda ze stron może żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego w razie zmiany stosunków. Zmiana stosunków to trwałe, a nie chwilowe, przeobrażenie sytuacji faktycznej — np. rozpoczęcie przez dziecko nauki wymagającej większych wydatków, choroba, awans zawodowy albo utrata pracy przez rodzica.
Sąd porównuje sytuację istniejącą w chwili wydania poprzedniego wyroku lub zawarcia ugody z sytuacją obecną. Nie wystarczy więc powołać się na to, że pierwotne alimenty były w ocenie strony za niskie lub za wysokie — trzeba wykazać realną różnicę w potrzebach lub możliwościach.
Krok po kroku
Powództwo o podwyższenie wytacza rodzic działający w imieniu dziecka albo pełnoletnie dziecko samodzielnie; o obniżenie występuje zobowiązany rodzic.
- Zbierz dowody zmiany: rachunki za nowe wydatki dziecka, zaświadczenia o dochodach, dokumenty o utracie pracy lub chorobie.
- Złóż pozew do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania uprawnionego lub zobowiązanego.
- Wskaż kwotę żądaną i porównaj ją z aktualnie zasądzoną — różnica musi wynikać z konkretnych okoliczności, nie z ogólnego odczucia.
- Do czasu prawomocnego wyroku obowiązuje stara kwota — obniżenia nie można stosować samodzielnie, bez orzeczenia sądu.
Wyjątki i pułapki
Rodzic, który sam obniża wypłacane alimenty bez wyroku sądu, naraża się na egzekucję zaległości z odsetkami, nawet jeśli rzeczywiście stracił pracę. Bezpieczniej złożyć pozew i — jeśli sytuacja jest pilna — wnieść też o zabezpieczenie na czas procesu.
Wzrost kosztów utrzymania w skali kraju (inflacja) sam w sobie bywa uwzględniany, ale zwykle w połączeniu z innymi okolicznościami — samo powołanie się na inflację rzadko wystarcza jako jedyny argument.
O czym pamiętać
Zmiana orzeczenia działa na przyszłość, licząc zazwyczaj od dnia wytoczenia powództwa, a nie wstecz od zdarzenia, które ją uzasadniało. Gotowy wzór pozwu o podwyższenie alimentów znajdziesz w naszej bibliotece wzorów pism (wzory-pism/pozew-o-podwyzszenie-alimentow).
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.