Umowa dożywocia to przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie zbywcy — mieszkanie, wyżywienie, opiekę i pomoc w chorobie. Musi mieć formę aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Nabywca płaci podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) według wartości nieruchomości, a nie podatek od spadków i darowizn, bo dożywocie jest umową odpłatną, nie darowizną.
Na czym polega dożywocie
W zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie: przyjąć go jako domownika, dostarczać wyżywienie, ubranie, mieszkanie, światło i opał, zapewnić odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić własnym kosztem pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom.
Zakres świadczeń strony mogą zmodyfikować w umowie, ale nie mogą całkowicie wyłączyć osobistego charakteru dożywocia — to właśnie odróżnia je od zwykłej renty, która polega na świadczeniach pieniężnych.
Skutki podatkowe
Dożywocie jest umową wzajemną i odpłatną — nabywca oddaje w zamian za nieruchomość świadczenia o określonej wartości — dlatego podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, a nie podatkowi od spadków i darowizn, nawet gdy strony są ze sobą spokrewnione.
Podstawą opodatkowania PCC jest wartość rynkowa nieruchomości, a stawka wynosi 2%. Notariusz pobiera podatek przy podpisaniu umowy jako płatnik i odprowadza go do urzędu skarbowego.
Co warto wiedzieć przed podpisaniem
Prawo dożywocia można zabezpieczyć wpisem w księdze wieczystej (prawo dożywocia jako ograniczone prawo rzeczowe) oraz — najczęściej — ustanowieniem służebności mieszkania na rzecz zbywcy, co dodatkowo chroni go na wypadek sprzedaży nieruchomości przez nabywcę.
Sąd może, na żądanie zbywcy lub nabywcy, zamienić dożywocie na dożywotnią rentę, jeżeli między stronami wytworzą się stosunki uniemożliwiające dalsze wspólne mieszkanie — to ważne zabezpieczenie na wypadek konfliktu.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.