Akt poświadczenia dziedziczenia to notarialny dokument potwierdzający, kto jest spadkobiercą i w jakich udziałach. Po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym ma skutki prawomocnego sądowego stwierdzenia nabycia spadku. Wymaga zgodnego udziału wszystkich osób zainteresowanych — przy sporze pozostaje droga sądowa.
Do czego służy poświadczenie dziedziczenia
Sam fakt śmierci spadkodawcy nie wystarcza, by spadkobierca mógł wykazać swoje prawa wobec banku, sądu wieczystoksięgowego czy urzędu. Potrzebny jest urzędowy dowód dziedziczenia. Można go uzyskać na dwa sposoby: przez sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo szybciej — u notariusza, w formie aktu poświadczenia dziedziczenia uregulowanego w Prawie o notariacie. Zarejestrowany akt ma taką samą moc jak prawomocne postanowienie sądu.
Jak przebiega procedura u notariusza
Warunkiem jest zgoda: u notariusza muszą stawić się jednocześnie wszystkie osoby, które mogą wchodzić w grę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Notariusz spisuje najpierw protokół dziedziczenia, w którym uczestnicy składają pod rygorem odpowiedzialności karnej zapewnienia dotyczące kręgu spadkobierców i testamentów. Jeżeli pozostawiono testament, notariusz go otwiera i ogłasza.
Na podstawie protokołu notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia i niezwłocznie rejestruje go w prowadzonym elektronicznie Rejestrze Spadkowym. Dopiero z chwilą rejestracji akt wywołuje skutki prawne.
Kiedy notariusz odmówi poświadczenia
Droga notarialna nie jest dostępna w każdej sprawie. Notariusz odmówi sporządzenia aktu między innymi, gdy:
- między zainteresowanymi istnieje spór co do dziedziczenia lub nie stawili się wszyscy
- dziedziczenie miałoby nastąpić na podstawie testamentu szczególnego
- w sprawie wcześniej wydano postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowano akt poświadczenia
- ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy sporządzeniu aktu nie byłyby uwzględnione wszystkie osoby uprawnione
Co po uzyskaniu aktu
Wypis zarejestrowanego aktu służy do przepisania księgi wieczystej, wypłaty środków z banku czy przerejestrowania pojazdu. Trzeba też pamiętać o rozliczeniu z urzędem skarbowym: nabycie spadku podlega ustawie o podatku od spadków i darowizn, a najbliższa rodzina może skorzystać ze zwolnienia, jeżeli zgłosi nabycie w ustawowym terminie liczonym od zarejestrowania aktu.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.