Sąd orzeka rozwód z winy jednego małżonka, obojga małżonków lub bez orzekania o winie na zgodny wniosek stron. Rozwód z orzekaniem o winie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego przyczyn rozkładu pożycia, przez co trwa dłużej i jest bardziej konfliktowy, ale ustalenie winy wpływa na prawo do alimentów między byłymi małżonkami.
Co mówi prawo
Art. 57 k.r.o. przewiduje trzy warianty rozstrzygnięcia o winie: wyłączna wina jednego małżonka, wina obojga małżonków oraz brak orzekania o winie — ten ostatni tylko na zgodne żądanie obojga małżonków złożone w toku procesu. Winą jest zawinione zachowanie sprzeczne z obowiązkami małżeńskimi, które przyczyniło się do rozkładu pożycia — np. zdrada, przemoc, uzależnienie, porzucenie rodziny.
Ustalenie winy nie jest karą, lecz oceną przyczynienia się do rozpadu małżeństwa; obie strony mogą zostać uznane za winne jednocześnie, jeśli obie naruszyły obowiązki małżeńskie.
Najważniejsze różnice
Wybór wariantu wpływa przede wszystkim na przebieg procesu i na późniejsze alimenty między małżonkami.
- Rozwód bez orzekania o winie: szybszy, mniej dowodów, mniej konfliktu — ale wymaga zgody obojga.
- Rozwód z winy jednego małżonka: małżonek wyłącznie winny może zostać zobowiązany do alimentów na rzecz drugiego, nawet jeśli ten nie popadł w niedostatek — wystarczy istotne pogorszenie sytuacji materialnej.
- Rozwód z winy obojga: żaden z małżonków nie korzysta z uprzywilejowanej pozycji przy alimentach — obowiązuje wtedy zwykła przesłanka niedostatku.
- Postępowanie dowodowe przy orzekaniu o winie obejmuje zwykle zeznania świadków, korespondencję, a czasem opinie biegłych — to główny powód, dla którego takie sprawy trwają dłużej.
Wyjątki i pułapki
Sąd nie orzeknie rozwodu bez orzekania o winie, jeśli choć jedna ze stron się temu sprzeciwia — wtedy musi rozstrzygnąć kwestię winy, nawet gdy obie strony chciałyby uniknąć tego wątku.
Żądanie ustalenia winy można cofnąć w toku procesu, ale zmiana zdania w drugą stronę — z braku orzekania na żądanie ustalenia winy — również jest możliwa aż do zamknięcia rozprawy.
O czym pamiętać
Wina ma znaczenie także przy podziale majątku w ograniczonym zakresie oraz bywa argumentem przy ustalaniu sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania. Gotowy wzór pozwu o rozwód bez orzekania o winie znajdziesz w naszej bibliotece wzorów pism (wzory-pism/pozew-o-rozwod-bez-orzekania-o-winie).
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.