Dział spadku znosi współwłasność majątku spadkowego między spadkobiercami. Można go przeprowadzić umownie — przy zgodzie wszystkich spadkobierców, u notariusza, gdy w spadku jest nieruchomość — albo sądownie, składając wniosek do sądu rejonowego. Wcześniej potrzebne jest potwierdzenie praw do spadku: postanowienie sądu albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.
Co mówi prawo
Do chwili działu spadku spadkobiercy są współwłaścicielami całego majątku spadkowego w częściach ułamkowych. Żaden z nich nie jest wyłącznym właścicielem konkretnego składnika — mieszkania czy samochodu — dopóki dział nie zostanie przeprowadzony.
Kodeks cywilny dopuszcza dział umowny, jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni, oraz dział sądowy na żądanie któregokolwiek z nich. Umowny dział obejmujący nieruchomość wymaga formy aktu notarialnego.
Krok po kroku
Kolejność działań jest w praktyce zawsze podobna.
- Uzyskaj potwierdzenie dziedziczenia: sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.
- Ustalcie skład i wartość majątku spadkowego; przy sporze o wartość sąd może powołać biegłego.
- Przy pełnej zgodzie: zawrzyjcie umowę o dział spadku — u notariusza, jeśli w spadku jest nieruchomość.
- Bez zgody: złóż wniosek o dział spadku do sądu rejonowego; opłata jest stała, niższa przy zgodnym projekcie działu.
- Sposoby działu: podział fizyczny, przyznanie składników jednemu ze spłatą pozostałych albo sprzedaż i podział sumy.
Wyjątki i pułapki
Przy dziale sądowym między zstępnymi oraz małżonkiem zalicza się na schedę spadkową darowizny otrzymane od spadkodawcy, chyba że spadkodawca zwolnił je z zaliczenia. Pominięcie darowizn to częsty punkt sporu między rodzeństwem.
Do chwili działu za długi spadkowe spadkobiercy odpowiadają solidarnie; od działu każdy odpowiada w stosunku do wielkości swojego udziału. Dział spadku nie jest obowiązkowy i nie ma terminu, ale jego brak utrudnia sprzedaż i obciążanie składników majątku.
O czym pamiętać
Sąd może objąć działem cały spadek albo — z ważnych powodów — jego część. W jednym postępowaniu można połączyć dział spadku ze zniesieniem współwłasności i z podziałem majątku wspólnego po zmarłym małżonku, co często porządkuje sytuację całej rodziny za jednym razem.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.