Stwierdzenie nabycia spadku to postępowanie przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Wszczyna je wniosek osoby mającej w tym interes, najczęściej spadkobiercy. Sąd ustala na rozprawie krąg spadkobierców i wydaje postanowienie potwierdzające, kto i w jakiej części dziedziczy. Szybszą alternatywą przy zgodzie wszystkich zainteresowanych jest notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.
Co mówi prawo
Spadkobierca nabywa spadek z mocy prawa już z chwilą śmierci spadkodawcy, ale wobec banków, urzędów i sądów musi swoje prawa formalnie wykazać. Służy temu postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia — oba dokumenty mają taką samą moc.
Wniosek do sądu może złożyć każdy, kto ma w tym interes: spadkobierca, zapisobierca, a nawet wierzyciel spadkodawcy. Co do zasady sąd nie może stwierdzić nabycia spadku przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Krok po kroku
Postępowanie jest nieprocesowe i zwykle prostsze niż typowy spór sądowy.
- Przygotuj wniosek: dane spadkodawcy, odpis aktu zgonu, dane wszystkich możliwych spadkobierców oraz testament, jeżeli istnieje.
- Złóż wniosek do sądu rejonowego ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy wraz ze stałą opłatą sądową.
- Sąd wyznacza rozprawę i odbiera od spadkobiercy zapewnienie spadkowe — oświadczenie zastępujące dowód, że innych spadkobierców nie ma.
- Jeżeli jest testament, sąd go otwiera i ogłasza, a następnie z urzędu bada, kto rzeczywiście dziedziczy.
- Po uprawomocnieniu się postanowienia możesz posługiwać się nim w banku, u notariusza i w księgach wieczystych.
Wyjątki i pułapki
Sąd nie jest związany treścią wniosku — stwierdzi nabycie spadku przez osoby, które rzeczywiście dziedziczą, nawet jeśli wnioskodawca wskazał kogoś innego. Postanowienie nie dzieli majątku: wymienia jedynie spadkobierców i ich udziały ułamkowe. Podział konkretnych składników to osobna sprawa o dział spadku.
Gdy między zainteresowanymi nie ma sporu, szybszy bywa notariusz — akt poświadczenia dziedziczenia można uzyskać na jednej wizycie, ale wymaga on obecności wszystkich osób wchodzących w grę jako spadkobiercy. Notariusz odmówi jego sporządzenia m.in. wtedy, gdy spadkobiercy się spierają.
O czym pamiętać
Prawomocne postanowienie otwiera drogę do dalszych kroków: zgłoszenia nabycia w urzędzie skarbowym w ustawowym terminie, ujawnienia praw w księdze wieczystej i działu spadku. Prawo domniemywa, że osoba wskazana w postanowieniu jest spadkobiercą — dopóki dokument nie zostanie zmieniony lub uchylony w osobnym postępowaniu.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.