Testament można odwołać w każdej chwili: sporządzając nowy testament, niszcząc dokument w zamiarze odwołania albo dokonując w nim zmian, z których wynika wola odwołania. Forma jest dowolna — testament notarialny można odwołać nawet testamentem własnoręcznym. Nowy testament bez wyraźnej klauzuli odwołuje poprzedni tylko w zakresie, w jakim jest z nim sprzeczny.
Co mówi prawo
Swoboda testowania działa do końca życia: spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia. Odwołać testament może tylko osobiście osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych — nie zrobi tego pełnomocnik ani rodzina.
Prawo nie wymaga, aby odwołanie nastąpiło w tej samej formie, w której sporządzono testament. Testament notarialny można skutecznie odwołać testamentem własnoręcznym i odwrotnie — liczy się ważność nowego rozrządzenia, nie jego „ranga".
Sposoby odwołania
Kodeks cywilny przewiduje trzy drogi.
- Nowy testament — najbezpieczniej z wyraźnym stwierdzeniem, że poprzednie testamenty odwołuje się w całości.
- Zniszczenie testamentu lub pozbawienie go cech ważności w zamiarze odwołania — np. podarcie dokumentu albo oderwanie podpisu.
- Dokonanie w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania konkretnych postanowień — np. skreślenie fragmentu.
- Zmiana testamentu to w praktyce sporządzenie nowego: starych rozrządzeń nie „poprawia się", tylko zastępuje.
Wyjątki i pułapki
Nowy testament bez klauzuli odwołującej uchyla wcześniejszy tylko w zakresie sprzeczności — pozostałe postanowienia starego testamentu dalej obowiązują. To częste źródło sporów, gdy po zmarłym zostaje kilka dokumentów z różnych lat.
Zniszczenie działa tylko wtedy, gdy dokonuje go sam spadkodawca w zamiarze odwołania. Podarcie testamentu przez osobę trzecią niczego nie odwołuje. Przy testamencie notarialnym zniszczenie wypisu, który masz w domu, również nie wystarczy — oryginał pozostaje u notariusza.
O czym pamiętać
Najczystszym rozwiązaniem jest nowy testament — najlepiej notarialny — z wyraźnym odwołaniem wszystkich poprzednich, opatrzony datą. Jeżeli wcześniejszy testament był zarejestrowany w rejestrze testamentów, warto zadbać o aktualizację wpisu, aby bliscy po latach nie odnaleźli wyłącznie nieaktualnego dokumentu.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.