Termin wynosi sześć miesięcy i biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania — zwykle od dnia śmierci spadkodawcy albo od chwili, gdy dowiedział się o odrzuceniu spadku przez osoby dziedziczące przed nim. Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Co mówi prawo
Kodeks cywilny daje spadkobiercy sześć miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Kluczowe jest, że termin nie biegnie dla wszystkich jednakowo — liczy się dzień, w którym konkretna osoba dowiedziała się, że dziedziczy i na jakiej podstawie.
Dla dziecka spadkodawcy będzie to zwykle dzień śmierci rodzica. Dla dalszego krewnego — dzień, w którym dowiedział się, że bliżsi spadkobiercy odrzucili spadek albo nie dożyli jego otwarcia. Dla spadkobiercy testamentowego — dzień, w którym dowiedział się o testamencie.
Najważniejsze zasady
W praktyce warto pilnować kilku reguł.
- Oświadczenie składa się przed notariuszem albo przed sądem rejonowym — obie formy są równoważne.
- Wystarczy, że przed upływem terminu złożysz wniosek do sądu o odebranie oświadczenia — dalsze czynności mogą nastąpić później.
- Milczenie oznacza od 2015 r. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, a nie przyjęcie wprost.
- Po odrzuceniu spadek przechodzi na kolejnych spadkobierców, dla których biegnie ich własny, odrębny termin.
Wyjątki i pułapki
Przy odrzucaniu spadku w imieniu małoletniego dziecka co do zasady potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego; złożenie wniosku o nie wstrzymuje zakończenie biegu terminu na czas postępowania. Uproszczenie przewidziano, gdy rodzic sam wcześniej odrzucił spadek — wtedy przy zgodzie drugiego rodzica osobne zezwolenie może nie być konieczne.
Odrzucenie po terminie jest bezskuteczne. Ratunkiem bywa jedynie uchylenie się przed sądem od skutków niezłożenia oświadczenia z powodu błędu lub groźby — np. gdy spadkobierca mimo staranności nie wiedział o długach.
O czym pamiętać
Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości aktywów spadku, ale nie chroni przed samą egzekucją i formalnościami — trzeba m.in. sporządzić wykaz inwentarza albo liczyć się ze spisem. Jeśli spadek jest wyraźnie zadłużony, świadome odrzucenie w terminie u notariusza pozostaje najprostszym rozwiązaniem.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.