Separacja to sądowe orzeczenie, które rozluźnia więź małżeńską bez jej zrywania — wymaga zupełnego, choć niekoniecznie trwałego rozkładu pożycia. Tak, separację można cofnąć: na zgodne żądanie obojga małżonków sąd znosi separację, a małżeństwo wraca do pełnego kształtu ze wszystkimi prawami i obowiązkami sprzed orzeczenia.
Co mówi prawo
Przesłanki separacji reguluje art. 61¹ k.r.o. — wystarczy zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, w odróżnieniu od rozwodu, gdzie wymagany jest rozkład zupełny i trwały. Sąd nie orzeknie separacji, jeśli miałoby to zaszkodzić dobru wspólnych małoletnich dzieci lub było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, chyba że sprzeciw pochodzi wyłącznie od małżonka wyłącznie winnego rozkładu.
Skutki separacji są zbliżone do rozwodu: ustaje wspólność majątkowa, małżonkowie mogą żądać alimentów między sobą na zasadach zbliżonych do rozwodowych, a sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej i kontaktach z dziećmi. Małżeństwo jednak formalnie trwa — separowani małżonkowie nie mogą zawrzeć nowego związku.
Jak cofnąć separację
Zniesienie separacji reguluje art. 61⁴ k.r.o.
- Wniosek o zniesienie separacji składają razem oboje małżonkowie do sądu okręgowego, który orzekał separację lub właściwego według miejsca zamieszkania.
- Sąd znosi separację, jeżeli małżonkowie się pogodzili — bada to na podstawie ich zgodnych oświadczeń oraz okoliczności sprawy.
- Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki na przyszłość: odżywa wspólność majątkowa (chyba że strony postanowią inaczej w umowie), a władza rodzicielska wraca do stanu sprzed orzeczenia.
- Zniesienie separacji orzeczonej na wniosek jednego małżonka wymaga zgody obojga — nie da się jej znieść jednostronnie wbrew woli drugiej strony.
Wyjątki i pułapki
W odróżnieniu od rozwodu, który jest nieodwracalny, separacja bywa wybierana właśnie dlatego, że zostawia furtkę do powrotu — np. z przyczyn religijnych albo gdy małżonkowie chcą czasu na przemyślenie decyzji bez ostatecznego zamykania drogi.
Separacji nie da się „zawiesić" częściowo — sąd znosi ją w całości albo jej nie znosi; nie ma pośredniego stanu prawnego między pełną separacją a jej zniesieniem.
O czym pamiętać
Separację faktyczną (bez orzeczenia sądu) trzeba odróżnić od separacji prawnej — tylko ta druga wywołuje skutki prawne opisane wyżej. Sprawy o separację i jej zniesienie podlegają opłacie sądowej określonej w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.