Służebność to ograniczone prawo rzeczowe obciążające nieruchomość na rzecz właściciela innej nieruchomości (służebność gruntowa, np. drogi koniecznej) albo konkretnej osoby (służebność osobista, np. mieszkania). Ustanowienie służebności na nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego po stronie właściciela obciążanej nieruchomości. Koszt to głównie taksa notarialna liczona od wartości służebności oraz opłata sądowa za wpis w księdze wieczystej.
Rodzaje służebności
Służebność gruntowa obciąża nieruchomość na rzecz każdoczesnego właściciela innej nieruchomości — typowy przykład to służebność drogi koniecznej, przejazdu lub przechodu, albo służebność przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego czy wodociągowego.
Służebność osobista przysługuje konkretnej, wskazanej z imienia i nazwiska osobie i wygasa najpóźniej z jej śmiercią — najczęściej jest to służebność mieszkania, ustanawiana np. przy przekazaniu nieruchomości dziecku z zastrzeżeniem prawa rodzica do dożywotniego zamieszkiwania.
Jak przebiega ustanowienie u notariusza
Oświadczenie właściciela nieruchomości obciążanej o ustanowieniu służebności musi mieć formę aktu notarialnego pod rygorem nieważności; oświadczenie osoby uprawnionej może być złożone w dowolnej formie, w praktyce jednak składa się je w tym samym akcie.
Notariusz ustala treść służebności (zakres, sposób wykonywania, ewentualne wynagrodzenie) i zwykle od razu składa wniosek o wpis do księgi wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Koszty
Taksa notarialna liczona jest od wartości prawa służebności — zwykle znacznie niższej niż wartość samej nieruchomości — według stawek maksymalnych z rozporządzenia o taksie notarialnej, do których dolicza się VAT. Do tego dochodzi opłata sądowa za wpis służebności w księdze wieczystej.
Przy służebności ustanawianej nieodpłatnie między osobami bliskimi można skorzystać ze zwolnień w podatku od spadków i darowizn po stronie uprawnionego — warto to sprawdzić przed podpisaniem aktu, bo zwolnienie wymaga zwykle zgłoszenia w ustawowym terminie.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.