Tak, ale w lokalach mieszkalnych tylko w trybie ustawowym: przez pisemne wypowiedzenie dotychczasowej wysokości czynszu, najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego z zachowaniem co najmniej trzymiesięcznego terminu. Podwyżek nie można dokonywać częściej niż co pół roku, a większą podwyżkę właściciel musi na żądanie najemcy uzasadnić na piśmie.
Tryb podwyżki: wypowiedzenie wysokości czynszu
W najmie lokali mieszkalnych właściciel nie może po prostu ogłosić nowej stawki. Ustawa o ochronie praw lokatorów wymaga wypowiedzenia dotychczasowej wysokości czynszu na piśmie pod rygorem nieważności, najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego, z zachowaniem terminu wypowiedzenia. Termin ten wynosi co do zasady trzy miesiące, chyba że strony ustaliły w umowie termin dłuższy.
Podwyższanie czynszu nie może następować częściej niż co sześć miesięcy, licząc od dnia, w którym poprzednia podwyżka zaczęła obowiązywać. Odrębne, łagodniejsze zasady dotyczą opłat niezależnych od właściciela, takich jak media.
Granice wysokości podwyżki
Ustawa różnicuje podwyżki według ich skali. Podwyżka, w wyniku której czynsz przekroczy w skali roku trzy procent wartości odtworzeniowej lokalu, jest dopuszczalna tylko w uzasadnionych przypadkach — na przykład gdy właściciel nie uzyskuje przychodów pokrywających kosztów utrzymania lokalu oraz godziwego zysku albo po ulepszeniu lokalu. Na pisemne żądanie najemcy właściciel musi w ciągu czternastu dni przedstawić na piśmie przyczynę podwyżki i jej kalkulację, inaczej podwyżka jest nieważna.
Co może zrobić najemca
Najemca, który nie zgadza się z podwyżką, ma w terminie dwóch miesięcy od wypowiedzenia dwie drogi: odmówić przyjęcia podwyżki na piśmie — wtedy umowa rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia — albo zakwestionować podwyżkę pozwem, żądając ustalenia, że jest niezasadna lub zasadna w innej wysokości. Do czasu prawomocnego wyroku płaci czynsz w dotychczasowej wysokości, a ciężar udowodnienia zasadności podwyżki spoczywa na właścicielu.
Najem okazjonalny i klauzule umowne
W najmie okazjonalnym i instytucjonalnym opisany tryb ochronny nie obowiązuje — właściciel może podwyższyć czynsz tylko zgodnie z warunkami określonymi w umowie, na przykład klauzulą waloryzacyjną. Dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić, czy i jak przewidziano w niej zmiany czynszu, bo to umowa wyznaczy wtedy granice podwyżek.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.