Tak — orzeczenia o kontaktach, władzy rodzicielskiej i sposobie sprawowania opieki nie mają charakteru ostatecznego i mogą zostać zmienione przez sąd opiekuńczy, gdy wymaga tego dobro dziecka, zwłaszcza w razie zmiany okoliczności. Wniosek o zmianę składa każdy z rodziców do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
Co mówi prawo
Art. 577 k.p.c. stanowi ogólną zasadę dla spraw opiekuńczych: sąd opiekuńczy może zmienić swoje postanowienie, nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. To otwiera drogę do zmiany ustaleń o kontaktach czy sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej w każdym czasie, gdy zmienią się okoliczności istotne dla dziecka.
W odniesieniu do samej władzy rodzicielskiej i jej wykonywania stosuje się dodatkowo art. 106 i 107 k.r.o. — sąd może zmienić rozstrzygnięcie o sposobie jej wykonywania (np. o tym, które z rodziców rozstrzyga o istotnych sprawach dziecka) zawsze, gdy wymaga tego dobro dziecka, niezależnie od tego, czy pierwotne rozstrzygnięcie zapadło w wyroku rozwodowym, czy w odrębnym postępowaniu.
Kiedy zmiana jest zasadna
Zmiana nie wymaga rażącego naruszenia dotychczasowych ustaleń — wystarczy wykazać, że nowa sytuacja przemawia za inną regulacją.
- Zmiana miejsca zamieszkania jednego z rodziców, w tym przeprowadzka za granicę, utrudniająca dotychczasowy harmonogram kontaktów.
- Zmiana wieku i potrzeb dziecka — np. rozpoczęcie nauki szkolnej wymagające innego rytmu opieki naprzemiennej.
- Uporczywe niewykonywanie lub utrudnianie dotychczasowych kontaktów przez jednego z rodziców.
- Poprawa lub pogorszenie sytuacji życiowej rodzica (np. ustanie okoliczności, które wcześniej uzasadniały ograniczenie kontaktów).
Wyjątki i pułapki
Sama chęć jednego z rodziców, aby zmienić ustalenia bez rzeczywistej zmiany okoliczności, zwykle nie wystarczy — sąd ocenia, czy nowa regulacja lepiej odpowiada dobru dziecka niż utrzymanie obecnego stanu, biorąc pod uwagę też stabilność dotychczasowego rytmu życia dziecka.
Do czasu wydania nowego postanowienia obowiązuje poprzednie orzeczenie — nie można go ignorować w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu; utrudnianie kontaktów w tym okresie może być podstawą do zagrożenia karą pieniężną wobec rodzica utrudniającego.
O czym pamiętać
Wniosek o ustalenie lub zmianę kontaktów z dzieckiem można złożyć samodzielnie, bez konieczności prowadzenia odrębnej sprawy o zmianę władzy rodzicielskiej. Gotowy wzór takiego wniosku znajdziesz w naszej bibliotece wzorów pism (wzory-pism/wniosek-o-ustalenie-kontaktow-z-dzieckiem).
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.