Tak — długi wchodzą do spadku i przechodzą na spadkobierców, także na dzieci. Prawo daje jednak ochronę: brak oświadczenia w terminie sześciu miesięcy oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z odpowiedzialnością ograniczoną do wartości odziedziczonego majątku. Spadek można też odrzucić — wtedy trzeba zadbać o odrzucenie również w imieniu małoletnich dzieci.
Co mówi prawo
Spadek to nie tylko aktywa: obejmuje również zobowiązania zmarłego — kredyty, pożyczki, zaległe rachunki czy długi z niezapłaconych podatków. Dzieci jako spadkobiercy ustawowi pierwszej kolejności dziedziczą je razem z majątkiem.
Od 2015 r. milczenie spadkobiercy działa jednak na jego korzyść. Kto w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku nie złoży żadnego oświadczenia, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza — odpowiada za długi tylko do wartości odziedziczonych aktywów ustalonej w wykazie lub spisie inwentarza.
Najważniejsze zasady
W praktyce rodzic działający za siebie i za dzieci powinien pamiętać o kilku regułach.
- Odrzucenie spadku przez rodzica nie chroni dzieci — powołanie przechodzi wtedy na nie i biegnie ich własny termin.
- Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka co do zasady wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego; gdy dziecko dziedziczy po wcześniejszym odrzuceniu przez rodzica, przepisy przewidują uproszczenie za zgodą drugiego rodzica.
- Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza kwotę odpowiedzialności, ale nie zwalnia z formalności — warto sporządzić wykaz inwentarza.
- Do chwili działu spadku spadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie; po dziale — każdy proporcjonalnie do swojego udziału.
Wyjątki i pułapki
Ochrona z dobrodziejstwa inwentarza może odpaść, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza składniki majątku albo podstępnie wpisał nieistniejące długi. Wtedy odpowiada za zobowiązania bez ograniczenia.
Wierzyciele mogą odezwać się długo po śmierci spadkodawcy. Ograniczenie odpowiedzialności nie oznacza, że komornik i sąd ominą spadkobiercę — trzeba podnosić zarzut ograniczenia i wykazywać wartość spadku, dlatego dokumenty spadkowe warto zachować na lata.
O czym pamiętać
Zanim zdecydujesz, jak przyjąć spadek, spróbuj ustalić stan zadłużenia zmarłego — w bankach, u wierzycieli, w dokumentach. Jeżeli długi wyraźnie przewyższają majątek, najprostszym rozwiązaniem jest świadome odrzucenie spadku u notariusza w terminie i dopilnowanie odrzuceń w imieniu dzieci.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.