Udaremnianie lub uszczuplanie zaspokojenia wierzyciela przez ukrywanie, zbywanie lub uszkadzanie majątku jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3, a przy szczególnie dużej szkodzie — do lat 8. Dodatkowo takie działania nie chronią realnie przed egzekucją: wierzyciel może zaskarżyć czynność jako dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli i doprowadzić do jej bezskuteczności wobec siebie.
Odpowiedzialność karna
Kodeks karny penalizuje udaremnianie lub uszczuplanie zaspokojenia wierzyciela przez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążanie albo uszkadzanie składników swojego majątku — zarówno w obliczu grożącej egzekucji, jak i w jej trakcie. Przepis chroni wierzyciela także wtedy, gdy dłużnik działa przez osoby trzecie, np. przepisując majątek na członka rodziny.
Karze podlega też m.in. dłużnik, który usuwa, ukrywa, zbywa lub uszkadza zajęte składniki majątku spod egzekucji, udaremniając w ten sposób jej wykonanie.
Skarga pauliańska — cywilna ochrona wierzyciela
Niezależnie od odpowiedzialności karnej, jeżeli dłużnik wyzbył się majątku na rzecz osoby trzeciej z pokrzywdzeniem wierzycieli (np. przez darowiznę na rzecz bliskiej osoby), wierzyciel może wytoczyć powództwo o uznanie takiej czynności za bezskuteczną wobec niego. Po uzyskaniu takiego wyroku może prowadzić egzekucję z przedmiotu, który dłużnik próbował wyprowadzić z majątku, tak jakby nadal należał do dłużnika.
Praktyczne konsekwencje
Ukrywanie majątku rzadko daje trwałą ochronę — komornik dysponuje narzędziami do ustalania majątku (wyjawienie majątku, zapytania do rejestrów, banków i ZUS), a wierzyciel może sięgnąć po skargę pauliańską nawet po latach. Rozłożenie długu na raty albo ugoda z wierzycielem zwykle chronią lepiej niż próba ukrycia majątku.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.