Przy zwykłych długach komornik może zająć maksymalnie połowę wynagrodzenia, a przy alimentach do trzech piątych. Dodatkowo przy długach niealimentacyjnych wolna od potrąceń jest kwota odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu za pracę na pełnym etacie. Przy egzekucji alimentów kwota wolna nie obowiązuje. Granice te wynikają z Kodeksu pracy.
Ustawowe granice potrąceń
Wynagrodzenie za pracę podlega szczególnej ochronie. Kodeks pracy określa, jaką część pensji pracodawca może przekazać komornikowi po otrzymaniu zajęcia. Przy egzekucji zwykłych długów (np. kredytów, pożyczek, zaległych rachunków) potrącenia nie mogą przekroczyć połowy wynagrodzenia. Przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych granica jest wyższa i wynosi trzy piąte wynagrodzenia.
Granice te liczy się od wynagrodzenia netto, czyli po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz wpłat do PPK, jeżeli pracownik z nich nie zrezygnował.
Kwota wolna od potrąceń
Niezależnie od powyższych ułamków, przy długach innych niż alimenty pracownikowi musi zostać kwota wolna. Odpowiada ona minimalnemu wynagrodzeniu za pracę przysługującemu przy pełnym etacie, po odliczeniach składkowo-podatkowych. Oznacza to, że osoba zarabiająca płacę minimalną w praktyce nie odczuje zajęcia za zwykłe długi, bo cała jej pensja mieści się w kwocie chronionej.
Dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy kwota wolna ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. Przy egzekucji alimentów kwota wolna w ogóle nie obowiązuje — komornik może zająć do trzech piątych pensji także osobie zarabiającej minimum.
Umowy zlecenia i inne dochody
Pełna ochrona z Kodeksu pracy dotyczy umowy o pracę. Wynagrodzenie z umowy zlecenia czy o dzieło może być co do zasady zajęte w całości. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy jest to świadczenie powtarzające się, które zapewnia dłużnikowi utrzymanie — wtedy stosuje się ograniczenia takie jak przy pensji pracowniczej. Dłużnik powinien wykazać ten charakter dochodu komornikowi, przedstawiając np. umowę i historię wypłat.
Gdy potrącono za dużo
Jeżeli pracodawca lub komornik nie respektuje granic potrąceń albo kwoty wolnej, dłużnik może złożyć skargę na czynności komornika oraz zwrócić się do pracodawcy o korektę. Warto też pamiętać, że zbieg egzekucji z pensji i z rachunku bankowego bywa źródłem podwójnych potrąceń tej samej wypłaty — taką sytuację również można kwestionować, wskazując komornikowi źródło środków na koncie.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.