Podstawowy termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla świadczeń okresowych (np. czynszu, odsetek) i roszczeń firm z działalności gospodarczej — trzy lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Wobec konsumentów sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Przedawnienie nie kasuje długu — zamienia go w zobowiązanie, którego nie można przymusowo dochodzić.
Terminy przedawnienia
Kodeks cywilny przewiduje ogólny termin przedawnienia wynoszący sześć lat. Krótszy, trzyletni termin dotyczy roszczeń o świadczenia okresowe (czynsz najmu, odsetki, abonamenty) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — dlatego większość długów wobec banków, firm pożyczkowych, telekomów czy sklepów przedawnia się po trzech latach.
Dla wielu umów przepisy szczególne przewidują jeszcze krótsze terminy, np. dwa lata dla roszczeń ze sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy czy z umowy o dzieło. Ważna zasada: jeżeli termin wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym upływa.
Przerwanie i zawieszenie biegu
Bieg przedawnienia przerywa m.in. wniesienie pozwu, wszczęcie egzekucji oraz uznanie długu przez dłużnika (np. podpisanie ugody, prośba o rozłożenie na raty, częściowa spłata potwierdzająca dług). Po każdym przerwaniu termin biegnie od nowa. Dlatego nieprzemyślana deklaracja spłaty starego długu może „odświeżyć” przedawnienie.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem lub innym tytułem przedawnia się z upływem sześciu lat, niezależnie od pierwotnego terminu — z tym że zasądzone odsetki jako świadczenie okresowe przedawniają się po trzech latach.
Skutki przedawnienia
Przedawniony dług nie znika — staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym. Wierzyciel może o niego prosić, ale nie może go skutecznie wyegzekwować przed sądem, jeśli dłużnik jest chroniony. Wobec konsumentów ochrona działa automatycznie: sąd ma obowiązek z urzędu zbadać przedawnienie i oddalić powództwo o przedawnione roszczenie, choć w wyjątkowych wypadkach, ze względów słuszności, może tego zarzutu nie uwzględnić.
W pozostałych relacjach (np. między firmami) dłużnik musi sam podnieść zarzut przedawnienia w toku sprawy. Jeżeli mimo przedawnienia zapadł nakaz zapłaty, bo dłużnik nie odebrał korespondencji lub nie zareagował, sprawa się komplikuje — warto wtedy skonsultować z prawnikiem możliwość przywrócenia terminu lub pozbawienia tytułu wykonalności.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.