Co do zasady każdy odpowiada za swoje długi. Za zobowiązania zaciągnięte w zwykłych sprawach rodziny, na przykład opłaty za mieszkanie, małżonkowie odpowiadają solidarnie. Wierzyciel może sięgnąć do całego majątku wspólnego tylko wtedy, gdy drugi małżonek zgodził się na zaciągnięcie zobowiązania; bez tej zgody jego możliwości są ograniczone.
Co mówi prawo
Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia kilka sytuacji. Za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny — jak czynsz, media czy podstawowe zakupy — oboje odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem.
Przy innych długach kluczowa jest zgoda. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego. Bez zgody wierzyciel może sięgnąć jedynie do majątku osobistego dłużnika oraz m.in. do jego wynagrodzenia za pracę i dochodów z innej działalności zarobkowej.
Jak to wygląda w praktyce
O tym, do czego wierzyciel faktycznie sięgnie, decyduje etap egzekucji i posiadane dokumenty.
- Aby prowadzić egzekucję z majątku wspólnego, wierzyciel musi uzyskać klauzulę wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika — sąd nada ją, gdy zgoda na zobowiązanie zostanie wykazana dokumentem.
- Zgody najlepiej udzielać lub odmawiać na piśmie; banki i kontrahenci często wymagają jej przy większych umowach właśnie z tego powodu.
- Długi sprzed małżeństwa oraz dotyczące majątku osobistego obciążają tylko tego małżonka, który je zaciągnął.
Wyjątki i pułapki
Intercyza chroni tylko wtedy, gdy kontrahent wiedział o jej zawarciu i rodzaju — wobec nieświadomego wierzyciela umowa majątkowa nie działa. Nie chroni też przed długami powstałymi przed jej podpisaniem.
Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków wyłączyć odpowiedzialność solidarną za zwykłe potrzeby rodziny. Odrębne zasady dotyczą zobowiązań podatkowych i składkowych, gdzie odpowiedzialność małżonka bywa szersza.
O czym pamiętać
Podpisanie umowy jako współkredytobiorca lub poręczyciel oznacza pełną, własną odpowiedzialność — niezależnie od ustroju majątkowego. Jeżeli małżonek popada w długi, warto rozważyć rozdzielność majątkową na przyszłość oraz dokumentować brak zgody na kolejne zobowiązania; w razie sporu to dokumenty przesądzają o zakresie egzekucji.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.