Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie oddłużeniowe dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które stały się niewypłacalne. Po ogłoszeniu upadłości majątek dłużnika wchodzi do masy upadłości, a sąd ustala plan spłaty wierzycieli, po którego wykonaniu reszta długów zostaje umorzona. Wniosek składa się do sądu upadłościowego.
Dla kogo jest upadłość konsumencka
Upadłość konsumencką może ogłosić osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i jest niewypłacalna — czyli utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przyjmuje się, że stan taki istnieje, gdy opóźnienia w płatnościach przekraczają trzy miesiące. Byli przedsiębiorcy mogą skorzystać z tej drogi po zakończeniu działalności.
Od 2020 roku sąd na etapie ogłaszania upadłości nie bada, czy dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo. Ta okoliczność ma znaczenie później — wpływa na długość planu spłaty, a w skrajnych przypadkach (np. celowe trwonienie majątku) może prowadzić do odmowy oddłużenia.
Jak przebiega postępowanie
Postępowanie rozpoczyna wniosek do sądu upadłościowego (wydziału gospodarczego sądu rejonowego), składany na urzędowym formularzu. We wniosku opisuje się majątek, długi, wierzycieli i przyczyny niewypłacalności. Po ogłoszeniu upadłości majątek dłużnika staje się masą upadłości zarządzaną przez syndyka, który spienięża go na rzecz wierzycieli. Do masy wchodzi też część wynagrodzenia — w granicach podobnych jak przy egzekucji komorniczej.
Następnie sąd ustala plan spłaty wierzycieli — co do zasady na okres do trzech lat, a jeżeli dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, od trzech do siedmiu lat. Gdy sytuacja dłużnika w oczywisty sposób nie pozwala na żadne spłaty, sąd może umorzyć zobowiązania bez planu spłaty albo warunkowo.
Skutki i ograniczenia oddłużenia
Wykonanie planu spłaty kończy się umorzeniem pozostałych długów objętych postępowaniem. Nie wszystkie zobowiązania podlegają jednak umorzeniu — oddłużenie nie obejmuje m.in. alimentów, rent odszkodowawczych, kar grzywny i obowiązku naprawienia szkody z przestępstwa oraz długów celowo zatajonych.
Trzeba też pamiętać o kosztach życiowych: sprzedaży może podlegać mieszkanie lub dom dłużnika, przy czym z uzyskanej ceny wydziela się kwotę na pokrycie czynszu najmu na okres od roku do dwóch lat. Upadłość to realne oddłużenie, ale i realna cena — decyzję warto poprzedzić konsultacją z prawnikiem lub doradcą restrukturyzacyjnym.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.