U notariusza można bez sądu potwierdzić dziedziczenie aktem poświadczenia dziedziczenia, sporządzić testament, pełnomocnictwo i umowy majątkowe małżeńskie, przenieść własność nieruchomości, znieść współwłasność lub dokonać działu spadku przy zgodzie stron, a także przyjąć oświadczenie o poddaniu się egzekucji i skorzystać z depozytu notarialnego. Warunkiem jest zgodna wola wszystkich zainteresowanych.
Notariusz zamiast sądu — na czym to polega
Notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną, a czynności te mają charakter dokumentu urzędowego. W wielu sprawach ustawodawca dopuszcza drogę notarialną równolegle do sądowej — szybszą, ale dostępną tylko wtedy, gdy nie ma sporu i wszyscy zainteresowani działają zgodnie. Gdy zgody brak, pozostaje sąd.
Sprawy spadkowe
Najbardziej znaną alternatywą dla sądu jest akt poświadczenia dziedziczenia: przy udziale wszystkich osób zainteresowanych notariusz spisuje protokół dziedziczenia, a następnie sporządza i rejestruje akt, który ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. U notariusza można też sporządzić lub odwołać testament, złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz — przy zgodzie spadkobierców — zawrzeć umowę o dział spadku.
Umowy i oświadczenia
Codzienną domeną notariatu są umowy i jednostronne oświadczenia wymagające formy szczególnej albo zyskujące dzięki niej moc dokumentu urzędowego.
- umowy przenoszące własność nieruchomości: sprzedaż, darowizna, zamiana, dożywocie
- umowy majątkowe małżeńskie, na przykład rozdzielność majątkowa
- zgodne zniesienie współwłasności i podział majątku wspólnego
- pełnomocnictwa, w tym do czynności wymagających aktu notarialnego
- oświadczenia o poddaniu się egzekucji, ułatwiające dochodzenie należności bez procesu
- poświadczenia podpisu, zgodności odpisu z okazanym dokumentem i daty pewnej
Depozyt i inne usługi
Notariusz może przyjąć do depozytu pieniądze, papiery wartościowe i dokumenty — mechanizm często wykorzystywany do bezpiecznego rozliczenia ceny przy sprzedaży nieruchomości. Sporządza także protokoły, na przykład ze zgromadzeń spółek i zebrań wspólnot mieszkaniowych, oraz składa w imieniu stron wnioski o wpisy w księgach wieczystych. Granicą możliwości notariusza jest zawsze spór między stronami: notariusz dokumentuje zgodną wolę, ale nie rozstrzyga konfliktów.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.