Mediacja rodzinna pomaga uregulować sprawy takie jak kontakty z dziećmi, alimenty, sposób wykonywania władzy rodzicielskiej czy warunki rozstania. Może wynikać z umowy stron albo skierowania sądu — także w sprawie o rozwód. Jest dobrowolna i poufna, a wypracowane porozumienie, np. plan wychowawczy lub ugoda alimentacyjna, może po zatwierdzeniu przez sąd uzyskać moc ugody sądowej.
Jakie sprawy trafiają do mediacji rodzinnej
Do mediacji rodzinnej najczęściej trafiają spory o kontakty z dziećmi, wysokość alimentów, sposób wykonywania władzy rodzicielskiej oraz sprawy majątkowe między małżonkami. W postępowaniu o rozwód lub separację sąd może skierować strony do mediacji, jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, a także — na każdym etapie — w celu ugodowego załatwienia spornych kwestii: zaspokojenia potrzeb rodziny, alimentów, opieki nad dziećmi i kontaktów.
Mediacja nie kończy samego małżeństwa — rozwód może orzec wyłącznie sąd. Porozumienie mediacyjne bardzo jednak upraszcza proces: sąd, orzekając o dzieciach, uwzględnia pisemne porozumienie rodziców, jeśli jest ono zgodne z dobrem dziecka.
Przebieg spotkań
Mediacja rodzinna zaczyna się zwykle od spotkania informacyjnego, na którym mediator wyjaśnia zasady: dobrowolność, poufność, bezstronność. Dalsze posiedzenia mogą odbywać się wspólnie albo osobno z każdą ze stron, jeśli emocje utrudniają rozmowę przy jednym stole. Mediatorami w sprawach rodzinnych są często osoby z przygotowaniem psychologicznym lub pedagogicznym.
Efektem pracy bywa całościowe porozumienie: plan wychowawczy określający opiekę nad dziećmi i kalendarz kontaktów, ustalenia alimentacyjne, a czasem zasady korzystania ze wspólnego mieszkania. Dzieci nie uczestniczą w mediacji jako strony; chodzi o to, by rodzice — a nie sąd — zaprojektowali rozwiązania, które będą stosować na co dzień.
Skutki prawne i granice mediacji
Ugoda zawarta przed mediatorem może zostać przedstawiona sądowi do zatwierdzenia i uzyskać moc ugody sądowej; ugoda alimentacyjna z klauzulą wykonalności podlega egzekucji jak wyrok. Ustalenia dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów sąd uwzględnia w orzeczeniu, kierując się dobrem dziecka.
Mediacja rodzinna ma też granice: nie jest odpowiednia, gdy w rodzinie występuje przemoc albo gdy jedna ze stron nie jest w stanie swobodnie wyrażać swojej woli. Udział w mediacji jest zawsze dobrowolny i można z niej zrezygnować na każdym etapie, bez negatywnych konsekwencji dla przebiegu sprawy sądowej.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.