Mediacja gospodarcza to poufne negocjacje przedsiębiorców prowadzone z pomocą bezstronnego mediatora — na podstawie umowy stron albo skierowania sądu. Pozwala zachować relacje biznesowe, jest szybsza i zwykle tańsza niż proces, a ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej i może stanowić podstawę egzekucji. Zasady mediacji określa Kodeks postępowania cywilnego.
Kiedy mediacja sprawdza się w sporach firmowych
Mediacja nadaje się do większości sporów między przedsiębiorcami: o zapłatę za faktury, o wykonanie lub jakość umów, w sprawach z umów o roboty budowlane, o kary umowne, a także w konfliktach między wspólnikami. Największą wartość daje tam, gdzie stronom zależy na kontynuowaniu współpracy — proces sądowy zwykle definitywnie kończy relację, mediacja pozwala ją uratować.
Coraz częściej firmy wpisują do umów klauzule mediacyjne, zobowiązujące do podjęcia próby mediacji przed skierowaniem sporu do sądu. Taka klauzula porządkuje ścieżkę rozwiązywania konfliktów i daje szansę na szybkie, dyskretne zakończenie sporu bez publicznego procesu.
Jak przebiega mediacja gospodarcza
Mediację prowadzi się na podstawie umowy o mediację albo postanowienia sądu kierującego strony do mediacji. W mediacji umownej strony same wybierają mediatora — warto szukać osoby ze specjalizacją gospodarczą, na przykład z ośrodków mediacyjnych przy izbach gospodarczych lub samorządach prawniczych. Przy skierowaniu sądowym mediatora wyznacza sąd, ale strony mogą zgodnie wskazać inną osobę; mediację wyznacza się wtedy co do zasady na okres do trzech miesięcy, z możliwością przedłużenia.
Sama mediacja to zwykle jedno lub kilka spotkań — wspólnych i indywidualnych, coraz częściej prowadzonych online. Postępowanie jest niejawne, a mediator zachowuje w tajemnicy wszystko, czego dowiedział się w związku z mediacją; propozycje ugodowe składane w mediacji nie mogą być skutecznie powoływane przed sądem.
Ugoda i koszty
Jeżeli strony dojdą do porozumienia, mediator spisuje ugodę, którą na wniosek strony zatwierdza sąd. Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem, a gdy nadaje się do egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności — dłużnik, który jej nie wykona, musi liczyć się z komornikiem.
Koszty mediacji ze skierowania sądu określają stawki urzędowe zależne od rodzaju i wartości sporu, a w mediacji umownej wynagrodzenie ustala się z mediatorem z góry. Dodatkową zachętą jest zwrot znacznej części opłaty sądowej od pozwu, jeżeli sprawa zakończy się ugodą zawartą przed mediatorem — w wielu sporach mediacja okazuje się przez to wyraźnie tańsza niż pełny proces.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.