Podstawą egzekucji alimentów jest tytuł wykonawczy — najczęściej wyrok lub ugoda zawarta przed sądem. Wniosek o wszczęcie egzekucji składa się do komornika, który w sprawach alimentacyjnych ma szczególne obowiązki i z urzędu ustala majątek dłużnika. Gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, można ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Co mówi prawo
Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika wprost z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wyrok zasądzający alimenty otrzymuje rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu — można go egzekwować jeszcze przed uprawomocnieniem, a klauzulę wykonalności sąd nadaje i doręcza wierzycielowi bez osobnego wniosku.
Egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest w Kodeksie postępowania cywilnego uregulowana odrębnie i korzystniej dla wierzyciela niż zwykła egzekucja. Komornik ma obowiązek z urzędu przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia zarobków, majątku i miejsca zamieszkania dłużnika, a bezskuteczność jednej próby nie kończy sprawy — egzekucja trwa dalej.
Krok po kroku
Postępowanie uruchamia prosty wniosek do wybranego komornika; można go złożyć także do komornika właściwego dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.
- Zdobądź tytuł wykonawczy: wyrok, postanowienie zabezpieczające albo ugodę z klauzulą wykonalności.
- Złóż wniosek o wszczęcie egzekucji i dołącz tytuł wykonawczy; wskaż znane Ci źródła dochodu dłużnika, jeśli je znasz.
- Komornik zajmuje wynagrodzenie, rachunki bankowe lub inne składniki majątku; przy alimentach potrącenia z pensji są wyższe niż przy zwykłych długach.
- Jeżeli egzekucja jest bezskuteczna, wystąp o zaświadczenie o bezskuteczności i złóż wniosek o świadczenia z funduszu alimentacyjnego w gminie.
Wyjątki i pułapki
Osoba dochodząca alimentów nie ponosi opłat sądowych ani opłat egzekucyjnych — koszty obciążają dłużnika. Częstym błędem jest zwlekanie z egzekucją: zaległe raty się przedawniają, więc lepiej działać na bieżąco.
Ukrywanie dochodów przez dłużnika nie zamyka drogi do alimentów. Sąd i komornik oceniają możliwości zarobkowe, a nie tylko oficjalną pensję; uporczywe uchylanie się od płacenia może ponadto rodzić odpowiedzialność karną.
O czym pamiętać
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują po spełnieniu warunków ustawowych, w tym kryterium dochodowego, a wypłacone kwoty fundusz odzyskuje potem od dłużnika. Warto też wiedzieć, że w pewnych sytuacjach można żądać alimentów od dalszych krewnych, gdy uzyskanie ich od rodzica jest niemożliwe lub znacznie utrudnione.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.