Rozdzielność majątkową ustanawia się umową majątkową małżeńską zawartą w formie aktu notarialnego — przed ślubem lub w trakcie małżeństwa. Od tej chwili każdy z małżonków zachowuje swój majątek i samodzielnie nim zarządza. Z ważnych powodów rozdzielność może też ustanowić sąd na żądanie jednego z małżonków.
Co mówi prawo
Zasadą w polskim prawie jest wspólność ustawowa, która powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Małżonkowie mogą ją jednak umownie rozszerzyć, ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową — zwykłą lub z wyrównaniem dorobków. Umowa taka, potocznie zwana intercyzą, wymaga formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności.
Umowę można zawrzeć jeszcze przed ślubem — wtedy działa od chwili zawarcia małżeństwa — albo w każdym momencie jego trwania. Umowę można też później zmienić lub rozwiązać.
Krok po kroku
Ustanowienie rozdzielności u notariusza jest szybkie i zwykle zamyka się w jednej wizycie.
- Umówcie się razem do wybranego notariusza — wymagana jest obecność obojga.
- Zabierzcie dokumenty tożsamości, a po ślubie także odpis aktu małżeństwa.
- Notariusz sporządza akt notarialny; pobiera taksę notarialną w wysokości określonej przepisami oraz podatek.
- Jeśli rozdzielność ma objąć podział dotychczasowego majątku wspólnego, potrzebna jest dodatkowo umowa o podział tego majątku.
Wyjątki i pułapki
Małżonek może powoływać się na umowę majątkową wobec innych osób tylko wtedy, gdy jej zawarcie i rodzaj były tym osobom wiadome. Wobec wierzyciela, który nie wiedział o intercyzie, umowa nie działa — to najczęstsza pułapka przy prowadzeniu firmy.
Intercyza działa na przyszłość: nie chroni przed długami powstałymi przed jej zawarciem. Nie wpływa też na dziedziczenie — małżonkowie w rozdzielności nadal po sobie dziedziczą z ustawy.
O czym pamiętać
Gdy jeden z małżonków nie zgadza się na umowę, drugi może z ważnych powodów żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd; w wyjątkowych wypadkach sąd może oznaczyć jej powstanie z datą wsteczną. Rozdzielność powstaje także z mocy prawa, m.in. w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości małżonka oraz w razie orzeczenia separacji.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.