Własność mieszkania przenosi się na dziecko umową w formie aktu notarialnego — najczęściej darowizną, rzadziej umową dożywocia lub sprzedaży; można też pozostawić mieszkanie w testamencie. Darowizna dla dziecka jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn, a formalności zgłoszeniowe przy akcie notarialnym obsługuje notariusz.
Dostępne drogi przeniesienia własności
Prawo daje rodzicom kilka narzędzi o różnych skutkach. Darowizna przenosi własność od razu i nieodpłatnie. Umowa dożywocia również przenosi własność za życia, ale w zamian za obowiązek dożywotniego utrzymania rodzica. Sprzedaż wchodzi w grę, gdy dziecko faktycznie płaci cenę. Testament z kolei nie przenosi własności za życia — mieszkanie przejdzie na dziecko dopiero ze spadkiem, a do tego czasu rodzic może testament swobodnie zmienić. Każda umowa przenosząca własność nieruchomości wymaga aktu notarialnego pod rygorem nieważności.
Podatek: zwolnienie dla najbliższej rodziny
Darowizna mieszkania na rzecz dziecka mieści się w kręgu najbliższej rodziny objętym zwolnieniem z podatku od spadków i darowizn. Gdy darowizna jest dokonywana w formie aktu notarialnego, obdarowane dziecko nie musi samodzielnie zgłaszać nabycia — obowiązki informacyjne wobec urzędu skarbowego realizuje notariusz jako płatnik. To jedna z praktycznych zalet drogi notarialnej: zwolnienie działa bez pilnowania terminów zgłoszenia.
O czym pomyśleć przed podpisaniem aktu
Przeniesienie własności za życia jest co do zasady definitywne, dlatego przed wizytą w kancelarii warto przemyśleć zabezpieczenia i skutki rodzinne:
- służebność osobista mieszkania — prawo rodzica do dożywotniego zamieszkiwania, wpisywane do księgi wieczystej
- wpływ darowizny na zachowek pozostałych dzieci — darowiznę dolicza się do substratu zachowku
- skutki majątkowe po stronie dziecka — darowizna trafia co do zasady do jego majątku osobistego, także w małżeństwie
- obciążenia mieszkania, np. hipoteka, które wymagają wcześniejszego uzgodnienia z wierzycielem
Przebieg i koszty u notariusza
Do aktu potrzebne będą: numer księgi wieczystej, podstawa nabycia mieszkania, dane stron i dokumenty tożsamości, a przy lokalach spółdzielczych — zaświadczenie ze spółdzielni. Jeżeli rodzic nabył mieszkanie ze spadku lub darowizny, konieczne może być zaświadczenie urzędu skarbowego. Notariusz przygotuje akt, złoży wniosek o wpis dziecka do księgi wieczystej i pobierze taksę — jej górną granicę wyznacza rozporządzenie o maksymalnych stawkach, zależnych od wartości mieszkania — oraz opłaty sądowe.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.