Protokół dziedziczenia to dokument spisywany przez notariusza przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia. Wymagana jest jednoczesna obecność wszystkich osób zainteresowanych — w szczególności spadkobierców ustawowych i testamentowych oraz osób, na których rzecz uczyniono zapisy windykacyjne. Uczestnicy składają w nim zgodne oświadczenia o kręgu spadkobierców; przy sporze pozostaje droga sądowa.
Miejsce protokołu w procedurze
Notarialne potwierdzenie praw do spadku przebiega dwuetapowo: najpierw notariusz spisuje protokół dziedziczenia, a dopiero na jego podstawie sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który po zarejestrowaniu w rejestrze elektronicznym ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Protokół jest więc sercem całej procedury — to w nim zbierane są oświadczenia i dokumenty, na których opiera się poświadczenie.
Kto musi stawić się u notariusza
Protokół spisuje się przy udziale wszystkich osób zainteresowanych — czyli osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Wymagana jest ich jednoczesna obecność; działać można także przez pełnomocnika. Jeżeli ktokolwiek z tego kręgu nie stawi się albo uczestnicy złożą sprzeczne oświadczenia, notarialna droga potwierdzenia dziedziczenia jest zamknięta i pozostaje wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku.
Co zawiera protokół i jakie dokumenty przygotować
W protokole uczestnicy oświadczają między innymi, kto należy do kręgu spadkobierców, czy istnieją testamenty, czy toczyło się już postępowanie spadkowe oraz czy składano oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
- odpis aktu zgonu spadkodawcy oraz numer identyfikacyjny zmarłego
- odpisy aktów stanu cywilnego wykazujące pokrewieństwo, na przykład akty urodzenia i małżeństwa
- testamenty spadkodawcy, jeżeli zostały sporządzone — podlegają otwarciu i ogłoszeniu
- dane pozwalające ustalić składniki wymagające ujawnienia w rejestrach, na przykład numery ksiąg wieczystych
Skutki i ograniczenia
Po spisaniu protokołu notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia i niezwłocznie rejestruje go w rejestrze — od tej chwili spadkobiercy mogą wykazywać swoje prawa wobec banków, sądów wieczystoksięgowych i urzędów. Procedura notarialna nie obejmuje jednak wszystkich przypadków: nie skorzysta z niej krąg spadkobierców pozostający w sporze, a niektóre sytuacje szczególne, na przykład testamenty szczególne, wymagają drogi sądowej. Notariusz odmówi poświadczenia także wtedy, gdy w sprawie wcześniej wydano już postanowienie lub zarejestrowano akt.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.