Plagiat to przywłaszczenie cudzego autorstwa — przedstawienie cudzego utworu, w całości lub części, jako własnego. Osoba, której prawa naruszono, może żądać zaniechania naruszeń, usunięcia skutków, naprawienia szkody i zadośćuczynienia, a w niektórych przypadkach plagiat stanowi też przestępstwo ścigane z urzędu, zagrożone grzywną, ograniczeniem albo pozbawieniem wolności.
Czym różni się plagiat od zwykłego naruszenia praw autorskich
Każdy plagiat narusza prawa autorskie, ale nie każde naruszenie jest plagiatem — plagiat polega w szczególności na przywłaszczeniu autorstwa, czyli podpisaniu się pod cudzym utworem albo przedstawieniu go jako efektu własnej twórczości, a nie tylko na bezprawnym skopiowaniu czy rozpowszechnieniu bez zgody.
Rozróżnia się plagiat jawny (dosłowne przepisanie) i ukryty (parafraza, tłumaczenie bez wskazania źródła, kompilacja fragmentów) — oba naruszają autorskie prawa osobiste (prawo do autorstwa) i majątkowe twórcy.
Roszczenia cywilne
Twórca, którego autorstwo przywłaszczono, może żądać zaniechania dalszego naruszania, usunięcia jego skutków (np. sprostowania, wycofania publikacji), naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych albo wydania uzyskanych korzyści, a także zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.
W środowisku akademickim i wydawniczym plagiat wiąże się dodatkowo z konsekwencjami pozaprawnymi: cofnięciem stopnia naukowego, wykluczeniem z czasopisma czy utratą reputacji zawodowej.
Odpowiedzialność karna
Przywłaszczenie sobie autorstwa cudzego utworu w całości lub części, a także wprowadzające w błąd oznaczenie utworu nazwiskiem lub pseudonimem innej osoby, jest przestępstwem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia albo pozbawienia wolności do lat 3.
Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. W praktyce sprawy karne o plagiat są rzadsze niż spory cywilne — przed skierowaniem sprawy do prokuratury warto zebrać dowody pierwszeństwa (daty utworzenia, wersje robocze, korespondencję).
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.