Patent uzyskuje się, składając do Urzędu Patentowego RP zgłoszenie zawierające opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe, skrót i ewentualne rysunki. Wynalazek musi być nowy, mieć poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego stosowania. Urząd bada zgłoszenie merytorycznie i — jeśli warunki są spełnione — udziela patentu, który trwa dwadzieścia lat od zgłoszenia.
Co można opatentować
Patenty są udzielane na wynalazki, które spełniają trzy warunki: są nowe (nie zostały wcześniej ujawnione nigdzie na świecie), mają poziom wynalazczy (nie wynikają w sposób oczywisty ze stanu techniki) i nadają się do przemysłowego stosowania. Za wynalazki nie uważa się m.in. odkryć, teorii naukowych, programów komputerowych "jako takich" ani metod prowadzenia działalności gospodarczej.
Najczęstszym błędem jest ujawnienie rozwiązania przed zgłoszeniem — publikacja, prezentacja na targach czy sprzedaż produktu może zniweczyć nowość i zamknąć drogę do patentu. Dlatego o rozwiązaniu nie należy publicznie informować, dopóki zgłoszenie nie trafi do Urzędu.
Zgłoszenie i przebieg postępowania
Zgłoszenie patentowe składa się z podania, opisu wynalazku ujawniającego go na tyle jasno, by specjalista mógł go odtworzyć, zastrzeżeń patentowych (to one wyznaczają zakres ochrony), skrótu oraz — w razie potrzeby — rysunków. Przygotowanie zastrzeżeń to najtrudniejszy element i tu pomoc rzecznika patentowego jest najbardziej wartościowa.
Po zgłoszeniu Urząd sporządza sprawozdanie o stanie techniki, publikuje zgłoszenie (co do zasady po osiemnastu miesiącach), a następnie przeprowadza badanie merytoryczne. Jeżeli warunki są spełnione, wydaje decyzję o udzieleniu patentu, uzależnioną od wniesienia opłaty za pierwszy okres ochrony. Utrzymanie patentu wymaga wnoszenia opłat okresowych za kolejne lata.
Ochrona za granicą
Patent udzielony przez Urząd Patentowy RP chroni wynalazek tylko w Polsce. Ochronę w innych krajach można uzyskać, zgłaszając wynalazek do urzędów krajowych, do Europejskiego Urzędu Patentowego (patent europejski, w tym patent europejski o jednolitym skutku) albo w trybie międzynarodowym PCT, który pozwala jednym zgłoszeniem zainicjować procedurę w wielu państwach.
Na decyzję o zagranicznej ochronie jest ograniczony czas: zgłoszenia zagraniczne korzystające z pierwszeństwa polskiego zgłoszenia trzeba złożyć w ciągu dwunastu miesięcy. Strategię ochrony — gdzie i w jakim trybie zgłaszać — warto zaplanować z rzecznikiem patentowym jeszcze przed pierwszym zgłoszeniem.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.