Tak — ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem, a po nadaniu klauzuli wykonalności podlega egzekucji tak jak wyrok. Spór w zakresie objętym ugodą kończy się wtedy bez wyroku. Sąd odmawia zatwierdzenia tylko wyjątkowo, na przykład gdy ugoda jest sprzeczna z prawem lub niezrozumiała.
Zatwierdzenie ugody przez sąd
Po zakończeniu mediacji mediator składa protokół w sądzie, a jeżeli strony zawarły ugodę — dołącza ją do protokołu. Sąd na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji — na przykład zobowiązuje do zapłaty — sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności; w pozostałych przypadkach wydaje postanowienie o zatwierdzeniu.
Dotyczy to zarówno ugody zawartej w mediacji ze skierowania sądu, jak i ugody z mediacji pozasądowej — również spór, który nigdy nie trafił do sądu jako pozew, można w ten sposób zakończyć z pełnym skutkiem prawnym.
Skutki: ugoda zamiast wyroku
Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Oznacza to, że kończy spór w objętym nią zakresie: jeżeli toczyło się postępowanie sądowe, podlega ono co do zasady umorzeniu, a strony nie czekają na wyrok ani nie ponoszą kosztów dalszego procesu.
Ugoda z klauzulą wykonalności jest tytułem wykonawczym — w razie jej niewykonania wierzyciel może od razu skierować sprawę do komornika, bez ponownego procesu. W praktyce daje więc to samo, co prawomocny wyrok zasądzający, tyle że na warunkach uzgodnionych przez obie strony.
Kiedy sąd odmówi zatwierdzenia
Kontrola sądu jest ograniczona, ale realna. Sąd odmawia zatwierdzenia ugody w całości lub części, jeżeli jest ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. W praktyce odmowy zdarzają się rzadko — dotyczą na przykład ugód rozporządzających prawami, którymi strony nie mogą swobodnie dysponować.
Czym ugoda różni się od wyroku w praktyce
Treść ugody kształtują same strony: mogą rozłożyć zapłatę na raty, ustalić harmonogram, przewidzieć świadczenia niepieniężne, przeprosiny czy zasady dalszej współpracy — czyli rozwiązania, których sąd w wyroku by nie zawarł. Ugoda nie ma też przegranego, co ułatwia jej dobrowolne wykonanie.
Od zatwierdzonej ugody nie wnosi się apelacji, bo nie ma już sporu do rozstrzygnięcia. Przed podpisaniem warto więc dokładnie przemyśleć i skonsultować jej treść — po zatwierdzeniu wiąże ona strony tak samo stanowczo jak orzeczenie sądu.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.