Tak. Przepisy o kontaktach z dzieckiem stosuje się odpowiednio między innymi do dziadków. Jeżeli rodzice utrudniają spotkania z wnukiem, dziadkowie mogą złożyć do sądu opiekuńczego wniosek o uregulowanie kontaktów. Sąd oceni, czy kontakty służą dobru dziecka, i może określić ich formę, częstotliwość oraz miejsce.
Co mówi prawo
Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że przepisy o kontaktach rodziców z dzieckiem stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej oraz innych osób, które przez dłuższy czas sprawowały pieczę nad dzieckiem. Dziadkowie mają więc własną, samodzielną drogę prawną — niezależną od praw swojego dziecka, czyli rodzica wnuka.
Kontakty obejmują nie tylko osobiste spotkania, ale też rozmowy telefoniczne, wideorozmowy i korespondencję. Miarą rozstrzygnięcia jest zawsze dobro dziecka, a nie wygoda dorosłych.
Krok po kroku
Sprawę rozpoznaje sąd opiekuńczy — wydział rodzinny sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka — w postępowaniu nieprocesowym.
- Najpierw spróbuj porozumienia z rodzicami, także z pomocą mediatora — ugoda jest szybsza i mniej obciąża dziecko.
- Jeśli to zawiedzie, złóż wniosek o uregulowanie kontaktów z małoletnim wraz z proponowanym harmonogramem.
- Uiść opłatę stałą od wniosku, określoną w ustawie o kosztach sądowych.
- Sąd wysłucha stron, może dopuścić opinię specjalistów i wyda postanowienie określające zasady kontaktów.
Wyjątki i pułapki
Sąd może oddalić wniosek, a nawet zakazać kontaktów, jeżeli poważnie zagrażałyby one dobru dziecka — na przykład przy głębokim konflikcie, w który dziadkowie wciągają dziecko, albo przy podważaniu autorytetu rodziców. Kontakty mogą też zostać ograniczone, np. do spotkań w obecności rodzica.
Sprzeciw samych rodziców nie wystarczy do odmowy — muszą istnieć rzeczowe powody związane z dzieckiem. Z drugiej strony dziadkowie nie mają prawa do współdecydowania o wychowaniu wnuka; kontakty nie dają żadnej władzy rodzicielskiej.
O czym pamiętać
Postanowienie o kontaktach podlega wykonaniu: za niewykonywanie ustalonych kontaktów sąd może nakazać zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej. Ustalone zasady można później zmienić, gdy zmienią się okoliczności, na przykład wiek dziecka lub miejsce zamieszkania stron.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.