Osoba, której rzecz zajął komornik, choć nie jest dłużnikiem, może żądać zwolnienia przedmiotu spod egzekucji. Służy do tego powództwo przeciwegzekucyjne, które trzeba wnieść w ciągu miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Warto też od razu zawiadomić komornika i wierzyciela, przedstawiając dowody własności zajętej rzeczy.
Dlaczego komornik zajmuje cudze rzeczy
Komornik zajmuje ruchomości będące we władaniu dłużnika — czyli te, które znajdują się w jego mieszkaniu, samochodzie czy miejscu pracy. Nie bada przy tym szczegółowo, kto jest właścicielem. Dlatego przy egzekucji prowadzonej pod wspólnym adresem zdarza się zajęcie sprzętu należącego do partnera, rodziców, współlokatora albo rzeczy w leasingu.
Takie zajęcie nie oznacza, że rzecz przepada. Prawo przewiduje odrębną drogę ochrony osoby trzeciej, ale wymaga ona aktywności i dotrzymania krótkiego terminu.
Pierwsze kroki po zajęciu
Jeszcze przed drogą sądową warto działać polubownie. Właściciel powinien jak najszybciej zgłosić komornikowi, że zajęta rzecz należy do niego, i przedstawić dowody: fakturę, umowę kupna, umowę leasingu, wyciąg z konta lub zdjęcia. Równolegle można wezwać wierzyciela do wyrażenia zgody na zwolnienie przedmiotu spod egzekucji — jeżeli wierzyciel się zgodzi, sprawa może zakończyć się bez procesu.
- ustal sygnaturę sprawy (KM) i dane komornika z protokołu zajęcia,
- zbierz dowody własności zajętej rzeczy,
- zawiadom pisemnie komornika i wierzyciela,
- pilnuj terminu na wytoczenie powództwa — wynosi on miesiąc.
Powództwo o zwolnienie spod egzekucji
Jeżeli polubowne kroki nie przyniosą skutku, osobie trzeciej przysługuje powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji, uregulowane w art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego. Pozew wnosi się przeciwko wierzycielowi do sądu, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja, w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Po upływie terminu roszczenie wygasa, dlatego jest to najważniejsza data w całej sprawie.
Do pozwu należy dołączyć dowody własności i wskazać, którą rzecz i w jakiej sprawie zajęto. Wraz z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie egzekucji co do spornej rzeczy — chroni to przed jej sprzedażą w toku procesu. Wygrana kończy się zwolnieniem przedmiotu spod egzekucji i umożliwia jego odzyskanie.
Sytuacje szczególne: leasing i majątek małżonków
Odrębne zasady dotyczą rzeczy leasingowanych i finansowanych — właścicielem jest firma leasingowa lub bank, dlatego to oni powinni zostać zawiadomieni o zajęciu i mogą podjąć obronę. Inaczej wygląda też sytuacja małżonka dłużnika: przedmioty wchodzące w skład majątku wspólnego mogą podlegać egzekucji na odmiennych zasadach, zależnych od tego, czy wierzyciel dysponuje tytułem przeciwko obojgu małżonkom. W takich sprawach warto skorzystać z porady prawnika, bo wybór niewłaściwej drogi obrony może oznaczać utratę terminu.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.