Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 1. § 1. Sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne. § 2. Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego. § 3. Sądy powszechne wykonują również inne zadania z zakresu ochrony prawnej, powierzone w drodze ustaw. § 4. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sądach bez bliższego ich określe- nia, rozumie się przez to sądy powszechne. Art. 2. § 1. Zadania z zakresu wymiaru sprawiedliwości wykonują sędziowie. § 2. Zadania z zakresu ochrony prawnej, inne niż wymiar sprawiedliwości, wyko- nują w sądach referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. Ilekroć w przepisach jest mowa o referendarzach sądowych, rozumie się przez to także starszych referendarzy sądowych. § 2a. Zadania, o których mowa w § 2, mogą wykonywać sędziowie, jeżeli ich wy- konywanie przez referendarzy sądowych nie jest możliwe. § 3. (uchylony). Art. 3. § 1. Sędziowie tworzą samorząd sędziowski. § 2. Organami samorządu sędziowskiego są: 1) zgromadzenie ogólne sędziów apelacji; 2) zgromadzenie ogólne sędziów okręgu; 3) zebranie sędziów danego sądu. Art. 4. § 1. W sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości obywatele biorą udział przez uczestnictwo ławników w rozpoznawaniu spraw przed sądami w pierwszej in- stancji, chyba że ustawy stanowią inaczej. § 2. Przy rozstrzyganiu spraw ławnicy mają równe prawa z sędziami. Art. 5. § 1. Językiem urzędowym przed sądami jest język polski. § 2. Osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzy- stania z pomocy tłumacza. § 3. O przyznaniu tłumacza osobie, o której mowa w § 2, orzeka sąd właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Wniosek o przyznanie tłumacza zgłoszony w toku sprawy rozpoznaje sąd tej instancji, w której sprawa się to- czy. Art. 6. Osoby pozostające ze sobą w stosunku pokrewieństwa w linii prostej lub powino- wactwa w linii prostej albo w stosunku przysposobienia, małżonkowie oraz rodzeń- stwo nie mogą być sędziami ani referendarzami sądowymi w tym samym wydziale sądu. Art. 7. Nadzór nad działalnością sądów w zakresie orzekania sprawuje Sąd Najwyższy, w trybie określonym ustawami. Art. 8. Działalność administracyjna sądów polega na: 1) zapewnieniu odpowiednich warunków techniczno-organizacyjnych oraz ma- jątkowych funkcjonowania sądu i wykonywania przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3; 2) zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośred- nio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3. Art. 9. Nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 1, sprawuje Minister Sprawiedliwości, na zasadach określonych w dziale I rozdziale 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.¹⁾). Art. 9a. § 1. Wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2, sprawują prezesi sądów. § 2. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2, sprawuje Minister Sprawiedliwości przez służbę nadzoru, którą stanowią sędziowie delegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości w trybie art. 77. Art. 9b. Czynności z zakresu nadzoru administracyjnego nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli.

Rozdział 2

Organizacja sądów Art. 10. § 1. Sąd rejonowy tworzy się dla jednej lub większej liczby gmin; w uzasadnio- nych przypadkach może być utworzony więcej niż jeden sąd rejonowy w ob- rębie tej samej gminy. § 1a. Sąd rejonowy tworzy się dla obszaru jednej lub większej liczby gmin zamiesz- kałych przez co najmniej 50 000 mieszkańców, jeżeli łączna liczba spraw cywil- nych, karnych oraz rodzinnych i nieletnich wpływających do istniejącego sądu rejonowego z obszaru tej gminy lub kilku gmin wynosi co najmniej 5000 w cią- gu roku kalendarzowego, z zastrzeżeniem § 1b–1d. § 1b. Sąd rejonowy może być utworzony dla jednej lub większej liczby gmin za- mieszkałych przez mniejszą niż 50 000 liczbę mieszkańców, jeżeli łączna liczba spraw cywilnych, karnych oraz rodzinnych i nieletnich wpływających do istnie- jącego sądu rejonowego z obszaru tej gminy lub kilku gmin wynosi co najmniej 5000 w ciągu roku kalendarzowego. § 1c. Sąd rejonowy może być utworzony według kryteriów określonych w § 1b tyl- ko wtedy, gdy zmiana obszaru właściwości sądu rejonowego właściwego dla tej gminy lub gmin nie spowoduje, że istniejący sąd rejonowy nie będzie spełniał kryteriów określonych w § 1a lub 1b. § 1d. Sąd rejonowy może zostać zniesiony, jeżeli łączna liczba spraw cywilnych, karnych oraz rodzinnych i nieletnich wpływających w ciągu kolejnych 3 lat nie przekracza 5000 w każdym roku kalendarzowym. § 2. Sąd okręgowy tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch sądów rejonowych, zwanego dalej „okręgiem sądowym”. § 3. Sąd apelacyjny tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch okrę- gów sądowych, zwanego dalej „obszarem apelacji”.

Rozdział 3

Organy sądów Art. 21. § 1. Organami sądów są: 1) w sądzie rejonowym – prezes sądu i dyrektor sądu, z zastrzeżeniem § 1a; 2) w sądzie okręgowym – prezes sądu, kolegium sądu i dyrektor sądu; 3) w sądzie apelacyjnym – prezes sądu, kolegium sądu i dyrektor sądu. § 1a. Dyrektora sądu powołuje się w sądzie rejonowym, w którym jest co najmniej dziesięć stanowisk sędziowskich. W sądach rejonowych, w których nie powo- łano dyrektora sądu, zadania dyrektora sądu wykonują dyrektorzy przełożo- nych sądów okręgowych. § 1b. (uchylony). § 2. (uchylony). § 3. Prezes sądu jest zwierzchnikiem służbowym dyrektora sądu, z zastrzeżeniem art. 177 § 4, wykonuje w stosunku do dyrektora sądu czynności z zakresu prawa pracy, z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla Ministra Sprawiedli- wości, oraz co najmniej raz w roku określa potrzeby sądu konieczne dla za- pewnienia warunków prawidłowego funkcjonowania i sprawnego wykonywa- nia przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3, biorąc pod uwagę prze- widywany ich zakres; nie może jednak wydawać dyrektorowi sądu poleceń, do- tyczących kompetencji określonych w art. 31a § 1 pkt 1–3 i 5. Art. 22. § 1. Prezes sądu: 1) kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu, a w szczególności: a) kieruje działalnością administracyjną sądu, w zakresie wskazanym w art. 8 pkt 2, b) jest zwierzchnikiem służbowym sędziów, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów danego sądu, c) powierza sędziom i referendarzom sądowym pełnienie funkcji i zwalnia z ich pełnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej; 2) dokonuje analizy orzecznictwa w kierowanym sądzie pod względem pozio- mu jego jednolitości i informuje sędziów o wynikach tej analizy, a w razie stwierdzenia istotnych rozbieżności w orzecznictwie informuje o nich Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego; 3) pełni inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych. § 1a. (uchylony). § 2. W zakresie kierowania działalnością administracyjną sądu, prezes sądu podle- ga prezesowi sądu przełożonego oraz Ministrowi Sprawiedliwości. § 3. (uchylony). § 4. (uchylony). § 5. (uchylony). § 6. (uchylony). Art. 22a. § 1. Prezes sądu apelacyjnego w sądzie apelacyjnym, a prezes sądu okręgowego w sądzie okręgowym i w sądach rejonowych, działających w okręgu sądowym, ustala, po zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu, najpóźniej do końca listopada każdego roku, podział czynności, który obejmuje: 1) decyzje w przedmiocie przydziału sędziów i referendarzy sądowych do wy- działów sądu oraz zakresu ich obowiązków, 2) określenie zasad przydziału spraw poszczególnym sędziom i referendarzom sądowym, chyba że zasady te określają przepisy odrębne, 3) określenie zasad zastępstw sędziów i referendarzy sądowych – przy uwzględnieniu specjalizacji sędziów w rozpoznawaniu poszczególnych rodzajów spraw, konieczności zapewnienia właściwego rozmieszczenia sę- dziów i referendarzy sądowych w wydziałach sądu i równomiernego rozłożenia ich obowiązków oraz potrzeby zagwarantowania sprawnego postępowania są- dowego. § 2. Do wydziału ksiąg wieczystych oraz wydziału gospodarczego do spraw reje- stru zastawów przydziela się wyłącznie referendarzy sądowych, chyba że nie jest to możliwe. § 3. Jeżeli do wydziałów, o których mowa w § 2, przydzielono wyłącznie referen- darzy sądowych, czynności, do których referendarze nie są uprawnieni, włącza się do zakresu obowiązków sędziów orzekających w innych wydziałach. § 4. Prezes sądu może ustalić nowy podział czynności w całości lub w części w każdym czasie, jeżeli przemawiają za tym względy, o których mowa w § 1. § 5. Sędzia, w przypadku zmiany podziału czynności skutkującej zmianą zakresu jego obowiązków, w szczególności przeniesieniem do innego wydziału sądu, może odwołać się do kolegium sądu apelacyjnego, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania nowego zakresu obowiązków. § 6. Kolegium sądu niezwłocznie podejmuje uchwałę uwzględniającą albo oddala- jącą odwołanie sędziego, mając na uwadze względy, o których mowa w § 1. Przed podjęciem uchwały kolegium wysłucha sędziego, jeżeli odwołanie za- wiera taki wniosek i sędzia może stawić się na posiedzenie kolegium. Do cza- su podjęcia uchwały sędzia wykonuje obowiązki dotychczasowe. Art. 22b. § 1. Prezesa sądu zastępuje wiceprezes sądu, a w razie jego nieobecności – wyzna- czony sędzia. § 2. Jeżeli prezes sądu nie został powołany, funkcję prezesa sądu wykonuje, przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy, wiceprezes sądu. W sądzie, w którym powołano więcej niż jednego wiceprezesa sądu, funkcję prezesa sądu wykonu- je wiceprezes sądu najstarszy służbą. Jeżeli w sądzie nie został powołany wi- ceprezes sądu, funkcję prezesa sądu, przez okres nie dłuższy niż sześć miesię- cy, wykonuje najstarszy służbą sędzia pełniący funkcję przewodniczącego wydziału w tym sądzie. § 3. Liczbę wiceprezesów sądu apelacyjnego ustala Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii prezesa tego sądu, biorąc pod uwagę liczbę stanowisk sę- dziowskich w tym sądzie, liczbę nadzorowanych sądów okręgowych i rejono- wych oraz liczbę stanowisk sędziowskich i referendarskich w tych sądach. § 4. Liczbę wiceprezesów sądu okręgowego ustala Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii prezesa tego sądu oraz prezesa przełożonego sądu apela- cyjnego, biorąc pod uwagę liczbę stanowisk sędziowskich i referendarskich w tym sądzie, liczbę nadzorowanych sądów rejonowych oraz liczbę stanowisk sędziowskich i referendarskich w tych sądach. § 5. Liczbę wiceprezesów sądu rejonowego ustala prezes sądu apelacyjnego, po za- sięgnięciu opinii prezesa sądu rejonowego oraz opinii prezesa przełożonego sądu okręgowego, biorąc pod uwagę liczbę stanowisk sędziowskich i referen- darskich w sądzie rejonowym. § 6. W przypadku zmiany liczby stanowisk sędziowskich lub referendarskich w danym sądzie lub liczby i wielkości nadzorowanych sądów okręgowych lub rejonowych, liczba wiceprezesów danego sądu może być ustalona ponownie. Art. 23. § 1. Prezesa sądu apelacyjnego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sę- dziów sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego sę- dziów apelacji. § 2. Minister Sprawiedliwości przedstawia zgromadzeniu ogólnemu kandydata na prezesa, w celu wydania opinii. § 3. Jeżeli opinia nie zostanie wydana w terminie dwóch miesięcy od dnia przed- stawienia kandydata, Minister Sprawiedliwości może powołać prezesa sądu apelacyjnego bez opinii. § 4. W razie wydania przez zgromadzenie ogólne negatywnej opinii o kandydacie, Minister Sprawiedliwości może go powołać po uzyskaniu pozytywnej opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Negatywna opinia Krajowej Rady Sądownictwa jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca. § 5. Jeżeli Krajowa Rada Sądownictwa w terminie trzydziestu dni od dnia przed- stawienia przez Ministra Sprawiedliwości zamiaru powołania prezesa, mimo negatywnej opinii zgromadzenia ogólnego, nie wyda opinii, uważa się, że opi- nia jest pozytywna. § 6. Wiceprezesa sądu apelacyjnego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów danego sądu apelacyjnego, na wniosek prezesa tego sądu i po zasię- gnięciu opinii kolegium tego sądu. Art. 24. § 1. Prezesa sądu okręgowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów sądu okręgowego albo sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadze- nia ogólnego sędziów okręgu i opinii prezesa przełożonego sądu apelacyjnego. § 2. Do powołania prezesa sądu okręgowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 § 2–5. § 3. Wiceprezesa sądu okręgowego powołuje Minister Sprawiedliwości spośród sędziów danego sądu okręgowego, na wniosek prezesa tego sądu, po zasię- gnięciu opinii kolegium tego sądu i opinii prezesa przełożonego sądu apela- cyjnego. Art. 25. § 1. Prezesa sądu rejonowego powołuje prezes sądu apelacyjnego spośród sędziów sądu rejonowego albo sądu okręgowego, po zasięgnięciu opinii zebrania sę- dziów danego sądu rejonowego i prezesa przełożonego sądu okręgowego. § 2. Do powołania prezesa sądu rejonowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 § 2–5, z tym że termin do wydania opinii przez zebranie wynosi trzy- dzieści dni. § 3. Wiceprezesa sądu rejonowego powołuje prezes sądu apelacyjnego spośród sę- dziów danego sądu rejonowego, na wniosek prezesa tego sądu, po zasięgnię- ciu opinii kolegium i prezesa przełożonego sądu okręgowego. Art. 25a. (utracił moc).²⁾ Art. 26. § 1. Prezes sądu apelacyjnego oraz prezes sądu okręgowego są powoływani na okres sześciu lat i nie mogą być ponownie powołani do pełnienia funkcji pre- zesa lub wiceprezesa sądu w tym sądzie przed upływem sześciu lat od zakoń- czenia kadencji. § 2. Wiceprezes sądu apelacyjnego oraz wiceprezes sądu okręgowego są powoły- wani na okres sześciu lat i nie mogą być ponownie powołani do pełnienia tej samej funkcji w tym sądzie przed upływem sześciu lat od zakończenia kaden- cji. § 3. Prezes sądu rejonowego jest powoływany na okres czterech lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje, i nie może być powołany do pełnienia funkcji prezesa lub wiceprezesa sądu rejonowego przed upływem czterech lat od zakończenia pełnienia tej funkcji. § 4. Wiceprezes sądu rejonowego jest powoływany na okres czterech lat, najwyżej na dwie kolejne kadencje. § 5. W przypadku podziału sądu lub połączenia sądów, przy obejmowaniu funkcji prezesa lub wiceprezesa w sądzie utworzonym wskutek podziału lub połącze- nia, do okresu kadencji zalicza się okres pełnienia takiej samej funkcji w są- dzie, który uległ podziałowi lub połączeniu. Art. 27. § 1. Prezes i wiceprezes sądu apelacyjnego oraz prezes i wiceprezes sądu okręgo- wego może być odwołany przez Ministra Sprawiedliwości w toku kadencji w przypadku: 1) rażącego niewywiązywania się z obowiązków służbowych; 2) gdy dalsze pełnienie funkcji z innych powodów nie da się pogodzić z do- brem wymiaru sprawiedliwości. § 2. Odwołanie prezesa albo wiceprezesa sądu apelacyjnego bądź prezesa albo wi- ceprezesa sądu okręgowego następuje po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa. Zamiar odwołania, wraz z pisemnym uzasadnieniem, Minister Sprawiedliwości przedstawia Krajowej Radzie Sądownictwa w celu uzyskania opinii. Negatywna opinia Krajowej Rady Sądownictwa jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca. § 3. Jeżeli Krajowa Rada Sądownictwa, w terminie trzydziestu dni od przedstawie- nia zamiaru odwołania prezesa albo wiceprezesa sądu apelacyjnego bądź pre- zesa albo wiceprezesa sądu okręgowego, nie wyda opinii, uważa się, że opinia jest pozytywna. § 4. W przypadku złożenia przez prezesa albo wiceprezesa sądu apelacyjnego bądź prezesa albo wiceprezesa sądu okręgowego rezygnacji z pełnionej funkcji w toku kadencji, Minister Sprawiedliwości odwołuje go bez zasięgania opinii, o której mowa w § 2. § 5. Przepisy § 1–4 stosuje się do odwołania prezesa i wiceprezesa sądu rejonowe- go, z tym że określone w tych przepisach uprawnienia i czynności Ministra Sprawiedliwości wykonuje prezes sądu apelacyjnego. Art. 28. § 1. Kolegium sądu apelacyjnego składa się z pięciu członków, wybieranych przez zebranie sędziów sądu apelacyjnego spośród sędziów tego sądu, a także z pre- zesa sądu apelacyjnego. Wybory odbywają się w głosowaniu tajnym; do waż- ności wyborów wymagany jest udział w głosowaniu co najmniej połowy wszystkich członków zebrania. § 2. Przewodniczącym kolegium sądu apelacyjnego jest prezes tego sądu, a w razie jego nieobecności – najstarszy służbą członek kolegium. § 3. Kadencja kolegium sądu apelacyjnego trwa trzy lata. § 4. Uchwały zapadają większością głosów. Do podjęcia uchwał jest wymagana obecność co najmniej połowy wszystkich członków kolegium sądu apelacyj- nego. Prezes sądu nie bierze udziału w podejmowaniu uchwał w przypadku wyrażania przez kolegium opinii w sprawach, w których decyzje należą do je- go kompetencji. W przypadku równej liczby głosów, przesądza głos najstar- szego służbą członka kolegium. § 5. Głosowanie jest tajne, jeżeli żądanie takie zgłosi chociażby jeden z obecnych członków kolegium sądu apelacyjnego. § 6. Kolegium sądu apelacyjnego zbiera się w zależności od potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Posiedzenia kolegium zwołuje prezes sądu apela- cyjnego z własnej inicjatywy lub na wniosek jednej trzeciej liczby członków kolegium. § 7. W posiedzeniach kolegium sądu apelacyjnego uczestniczy z głosem dorad- czym dyrektor sądu apelacyjnego w przypadku, o którym mowa w art. 29 § 1 pkt 3. § 8. Kadencja członka kolegium wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe albo powołania na inne stanowisko sędziowskie; 4) złożenia przez sędziego rezygnacji z członkostwa w kolegium. § 9. W przypadkach, o których mowa w § 8, przeprowadza się wybory uzupełnia- jące. Kadencja nowo wybranego członka trwa do czasu upływu kadencji pozo- stałych członków kolegium. Art. 29. § 1. Kolegium sądu apelacyjnego realizuje zadania określone w ustawie, a ponadto: 1) wyraża opinię o kandydatach do pełnienia w sądzie apelacyjnym funkcji kie- rownika szkolenia oraz funkcji albo stanowiska rzecznika prasowego oraz wyraża opinię w sprawie zwolnienia z pełnienia tych funkcji; 2) rozpatruje wnioski wynikające z wizytacji i lustracji sądów; 3) wyraża opinię o projekcie planu finansowego, o którym mowa w art. 178 § 1; 4) wyraża opinię w sprawach osobowych sędziów; 5) wypowiada się w przypadkach zachowań sędziów naruszających zasady etyki; 6) wyraża opinię w innych sprawach przedstawionych przez prezesa sądu ape- lacyjnego, Krajową Radę Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości. § 2. (uchylony). Art. 30. § 1. Kolegium sądu okręgowego składa się z ośmiu członków, wybieranych przez zgromadzenie ogólne sędziów okręgu, w tym czterech sędziów sądu okręgo- wego i czterech sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym, a także z prezesa sądu okręgowego. § 2. Do kolegium sądu okręgowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 28. Art. 31. § 1. Kolegium sądu okręgowego realizuje zadania określone w ustawie, a ponadto: 1) wyraża opinię o kandydatach do pełnienia w sądzie okręgowym funkcji kie- rownika szkolenia oraz funkcji albo stanowiska rzecznika prasowego oraz wyraża opinię w sprawie zwolnienia z pełnienia tych funkcji; 2) rozpatruje wnioski wynikające z wizytacji i lustracji sądów; 3) wyraża opinię o projektach planów finansowych, o których mowa w art. 178 § 1; 4) wyraża opinię w sprawach osobowych sędziów sądu okręgowego oraz sę- dziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym; 5) wypowiada się w przypadkach zachowań sędziów naruszających zasady etyki; 6) wyraża opinię w innych sprawach przedstawionych przez prezesa sądu okręgowego, prezesa sądu apelacyjnego, Krajową Radę Sądownictwa oraz Ministra Sprawiedliwości. § 2. W sprawach istotnych dla danego sądu rejonowego kolegium sądu okręgowe- go może zasięgnąć opinii sędziów tego sądu, wyrażonej na zebraniu sędziów. § 3. (uchylony). Art. 31a. § 1. Dyrektor sądu: 1) kieruje działalnością administracyjną sądu, w zakresie wskazanym w art. 8 pkt 1; 2) wykonuje zadania przypisane, na podstawie odrębnych przepisów, kierow- nikowi jednostki w zakresie finansowym, gospodarczym, kontroli finanso- wej, gospodarowania mieniem Skarbu Państwa oraz audytu wewnętrznego w tych obszarach; 3) jest zwierzchnikiem służbowym i dokonuje czynności z zakresu prawa pracy oraz reprezentuje sąd w tym zakresie wobec pracowników sądu, z wyłącze- niem sędziów, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów; 4) określa, w porozumieniu z prezesem sądu, rozmieszczenie i liczbę poszcze- gólnych stanowisk, na których są zatrudniani pracownicy sądu, z wyłącze- niem sędziów, referendarzy sądowych oraz asystentów sędziów, w wydzia- łach sądu; 5) reprezentuje Skarb Państwa w zakresie powierzonego mienia i zadań sądu. § 2. Dyrektor sądu apelacyjnego sporządza roczne sprawozdanie z działalności są- dów działających na obszarze apelacji, w zakresie powierzonych mu zadań, na podstawie sprawozdań z działalności sądów okręgowych lub rejonowych, spo- rządzonych przez dyrektorów tych sądów, w zakresie powierzonych im zadań. § 3. W terminie do końca kwietnia każdego roku dyrektor sądu apelacyjnego, za pośrednictwem prezesa sądu apelacyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadze- nia ogólnego sędziów apelacji, przedkłada Ministrowi Sprawiedliwości spra- wozdanie za rok poprzedni. Art. 32. § 1. Dyrektora sądu zatrudnia się na podstawie powołania. Dyrektora sądu powołu- je Minister Sprawiedliwości na wniosek prezesa danego sądu. § 2. We wniosku, o którym mowa w § 1, prezes danego sądu przedstawia Mini- strowi Sprawiedliwości kandydata do objęcia stanowiska, który został wyło- niony w drodze konkursu na pierwszym miejscu według kolejności. § 3. Przed powołaniem dyrektora sądu Minister Sprawiedliwości zasięga informa- cji o kandydacie z Krajowego Rejestru Karnego. § 4. (uchylony). § 5. (uchylony). § 6. (uchylony). § 7. W przypadku odmowy powołania na stanowisko dyrektora sądu kandydata, o którym mowa w § 2: 1) Minister Sprawiedliwości wyznacza, spośród pracowników sądu, osobę peł- niącą obowiązki dyrektora sądu do czasu jego powołania; 2) prezes sądu może złożyć wniosek o powołanie na stanowisko dyrektora sądu wyłonionego w drodze konkursu kandydata z kolejnego miejsca albo po- nownie zarządzić konkurs. § 8. (uchylony). § 9. Minister Sprawiedliwości może powołać zastępcę dyrektora sądu, jeżeli prze- mawiają za tym szczególne względy, w tym wielkość sądu i rozmiar jego za- dań. Przepisy § 1–3 i 7 stosuje się odpowiednio. § 10. Jeżeli nie powołano zastępcy dyrektora sądu, dyrektor sądu, po uzyskaniu zgody Ministra Sprawiedliwości, wyznacza spośród pracowników sądu osobę upoważnioną do wykonywania zadań dyrektora sądu w określonym czasie i zakresie. § 11. (uchylony). Art. 32a. § 1. Na stanowisko dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu może być powołana osoba, która spełnia następujące warunki: 1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 2) posiada tytuł zawodowy magistra albo tytuł równorzędny, o których mowa w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, 742 i 1544); 3) posiada wiedzę w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa; 4) posiada co najmniej pięcioletni staż pracy, w tym co najmniej dwuletni na stanowisku kierowniczym; 5) nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; 6) nie była karana zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 168 oraz z 2012 r. poz. 1529); 7) nie jest przeciwko niej prowadzone postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe. § 2. W celu wyłonienia kandydatów na stanowiska, o których mowa w art. 32 § 1 i 9, konkurs zarządza i przeprowadza prezes danego sądu apelacyjnego, okrę- gowego albo rejonowego. § 3. Prezes danego sądu publikuje ogłoszenie o konkursie na wolne stanowisko dy- rektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu w dzienniku o zasięgu ogólnopol- skim oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Ogłoszenie powinno zawierać oznaczenie stanowiska, wymagane kwalifikacje, wykaz niezbędnych doku- mentów, miejsce i termin składania wniosków, zakres konkursu i kryteria oce- ny. § 4. Informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do konkursu, stanowią informa- cję publiczną, w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o konkursie. § 5. Po upływie terminu do składania dokumentów, określonego w ogłoszeniu o konkursie, prezes danego sądu niezwłocznie publikuje na stronie internetowej danego sądu oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie danego sądu listę kandyda- tów, którzy spełniają wymagania formalne określone w tym ogłoszeniu. Lista ta zawiera imię i nazwisko kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w ro- zumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. § 6. Konkurs przeprowadza komisja konkursowa powołana przez prezesa danego sądu. Członkiem komisji konkursowej może być wyłącznie osoba dająca rę- kojmię bezstronnego pełnienia tej funkcji w interesie sądu. Komisji przewod- niczy prezes danego sądu. § 7. Do komisji konkursowej nie może być powołana osoba kandydująca na stano- wisko, którego konkurs dotyczy, albo osoba pozostająca z kandydatem w sto- sunku: 1) małżeństwa lub we wspólnym pożyciu; 2) pokrewieństwa albo powinowactwa do trzeciego stopnia; 3) przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) zależności służbowej; 5) osobistym tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jej obiekty- wizmu. Powody wyłączające powołanie do komisji konkursowej trwają pomimo usta- nia małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. § 8. W toku konkursu sprawdzeniu podlegają kwalifikacje, wiedza, predyspozycje oraz umiejętności niezbędne do wykonywania zadań na stanowisku dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu. § 9. Członkowie komisji konkursowej mają obowiązek zachowania w tajemnicy uzyskanych w czasie konkursu informacji dotyczących kandydatów. § 10. Po przeprowadzeniu konkursu komisja konkursowa: 1) ustala wynik konkursu, wskazując kolejność kandydatów albo podając przy- czyny nierozstrzygnięcia konkursu; 2) przekazuje dokumentację z przebiegu konkursu prezesowi danego sądu. § 11. Informację o wyniku konkursu prezes sądu umieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej. Informacja obejmuje imiona i nazwiska kandydatów biorących udział w konkursie oraz ustalenia komisji, o których mowa w § 10 pkt 1. § 12. W przypadku nierozstrzygnięcia konkursu prezes sądu ponownie zarządza konkurs, zawiadamiając Ministra Sprawiedliwości. Przepis art. 32 § 7 pkt 1 stosuje się. § 13. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia: 1) organizację, sposób i tryb przeprowadzania konkursu, 2) skład komisji konkursowej, 3) kryteria oceny kwalifikacji, wiedzy, predyspozycji oraz umiejętności kandy- datów na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu, 4) zakres informacji udostępnianych kandydatom i sposób ich udostępniania – uwzględniając potrzebę zapewnienia obiektywności wyboru, sprawnego przeprowadzenia konkursu, wszechstronnej oceny kwalifikacji kandydatów, powszechnego dostępu do konkursu oraz jawności prac komisji konkursowej. Art. 32b. § 1.³⁾ Minister Sprawiedliwości może odwołać dyrektora sądu, jeżeli zgromadzenie ogólne sędziów apelacji negatywnie zaopiniuje sprawozdanie, o którym mowa w art. 31a § 2, w części odnoszącej się do działalności danego sądu. Uchwała zgromadzenia zostaje podjęta po wysłuchaniu dyrektora tego sądu. § 2. Prezes sądu apelacyjnego przedstawia Ministrowi Sprawiedliwości uchwałę zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji, o której mowa w § 1, wraz ze swo- im stanowiskiem w przedmiocie odwołania dyrektora sądu. § 3.⁴⁾ Minister Sprawiedliwości może odwołać dyrektora sądu także na wniosek prezesa sądu lub z własnej inicjatywy w przypadku stwierdzenia naruszenia przez dyrektora sądu obowiązków. § 4. Minister Sprawiedliwości odwołuje zastępcę dyrektora sądu na wniosek wła- ściwego dyrektora sądu. Art. 32c. § 1. Dyrektorowi sądu i zastępcy dyrektora sądu przysługuje wynagrodzenie za- sadnicze, którego wysokość ustala Minister Sprawiedliwości. § 2. Minister Sprawiedliwości może przyznać dyrektorowi sądu lub zastępcy dy- rektora sądu dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub zadań, a także nagrodę za szczególne osiągnięcia w pracy. § 3. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownic- twa, określi, w drodze rozporządzenia: 1) wysokość wynagrodzenia zasadniczego dyrektora sądu oraz zastępcy dyrek- tora sądu, 2) sposób ustalania wysokości dodatku specjalnego oraz nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy, które mogą być przyznane dyrektorowi sądu lub za- stępcy dyrektora sądu – uwzględniając rodzaj i zakres powierzanych im zadań, w szczególności wiel- kość jednostki organizacyjnej, w której zadania są wykonywane. Art. 32d. § 1. Ze stanowiskiem dyrektora sądu oraz zastępcy dyrektora sądu nie można łą- czyć przynależności do partii politycznych ani pełnienia funkcji publicznych. § 2. Do dyrektora sądu oraz zastępcy dyrektora sądu stosuje się odpowiednio prze- pisy art. 6–7, art. 9–11 oraz art. 14a–18 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639, z późn. zm.⁵⁾). Do ustalania uprawnień do dodatku za wieloletnią pracę i nagro- dy jubileuszowej stosuje się zasady określone w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach są- dów i prokuratury.

Rozdział 4

Samorząd sędziowski Art. 33. § 1. Zgromadzenie ogólne sędziów apelacji składa się z sędziów sądu apelacyjne- go, przedstawicieli sędziów sądów okręgowych działających na obszarze ape- lacji, w liczbie odpowiadającej liczbie sędziów sądu apelacyjnego, oraz przed- stawicieli sędziów sądów rejonowych działających na obszarze apelacji, w tej samej liczbie. Liczbę przedstawicieli sędziów poszczególnych sądów okręgo- wych oraz liczbę przedstawicieli sędziów sądów rejonowych, działających w poszczególnych okręgach sądowych, ustala kolegium sądu apelacyjnego, pro- porcjonalnie do liczby sędziów, odpowiednio, w danym sądzie okręgowym lub w sądach rejonowych działających w danym okręgu. § 2. Przewodniczącym zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji jest prezes sądu apelacyjnego. W razie nieobecności prezesa sądu obowiązki przewodniczące- go pełni najstarszy służbą wiceprezes sądu apelacyjnego. § 3. Członkowie zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji są obowiązani brać udział w posiedzeniach zgromadzenia. Delegowanie na podstawie art. 77 nie zwalnia członka zgromadzenia od tego obowiązku. § 4. Sędziowie niebędący członkami zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji mo- gą brać udział w posiedzeniach zgromadzenia, bez prawa głosu i wyboru. § 5. Do podjęcia uchwał zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji jest wymagana obecność co najmniej połowy wszystkich członków zgromadzenia. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Głosowanie jest tajne w sprawach, o których mowa w art. 34 pkt 1, 2 i 4 i art. 112 § 3, a ponadto jeżeli żądanie takie zgłosi chociażby jeden z obecnych członków zgromadzenia. § 6. Zgromadzenie ogólne sędziów apelacji zbiera się co najmniej raz w roku; po- siedzenia zgromadzenia zwołuje prezes sądu apelacyjnego z własnej inicjaty- wy lub na wniosek kolegium sądu apelacyjnego, kolegium sądu okręgowego, jednej piątej liczby członków zgromadzenia albo na wniosek Ministra Spra- wiedliwości. O terminie zgromadzenia prezes sądu apelacyjnego zawiadamia z co najmniej dwutygodniowym wyprzedzeniem, przedstawiając planowany po- rządek obrad, a jeżeli w porządku obrad przewidziano ocenę kandydatów na stanowiska sędziowskie, jednocześnie zarządza wyłożenie sporządzonych ocen kwalifikacji kandydatów w sekretariacie prezesa sądu apelacyjnego oraz w sekretariatach prezesów sądów okręgowych na obszarze apelacji, do zapo- znania się przez członków zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji. § 7. Przedstawicieli sędziów sądów okręgowych oraz przedstawicieli sędziów są- dów rejonowych wybierają, na okres trzech lat, zgromadzenia ogólne sędziów okręgu z obszaru apelacji. § 8. Kadencja członka zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji wygasa w przy- padku: 1) rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe albo powołania na inne stanowisko sędziowskie; 4) złożenia przez sędziego, o którym mowa w § 7, rezygnacji z członkostwa w zgromadzeniu. § 9. W przypadkach, o których mowa w § 8, przeprowadza się wybory uzupełnia- jące. Kadencja nowo wybranego członka trwa do czasu upływu kadencji pozo- stałych wybranych członków zgromadzenia ogólnego sędziów apelacji. § 10. Jeżeli zgromadzenie ogólne sędziów apelacji, utworzone na podstawie § 1, miałoby liczyć więcej niż stu dwudziestu sześciu członków, jego funkcje wy- konuje zgromadzenie przedstawicieli sędziów apelacji, w skład którego wcho- dzi czterdziestu przedstawicieli sędziów sądu apelacyjnego, czterdziestu przedstawicieli sędziów sądów okręgowych i czterdziestu przedstawicieli sę- dziów sądów rejonowych, działających na obszarze apelacji. Liczbę przedsta- wicieli sędziów poszczególnych sądów okręgowych oraz liczbę przedstawicie- li sędziów sądów rejonowych, działających w poszczególnych okręgach są- dowych, ustala kolegium sądu apelacyjnego, proporcjonalnie do liczby sę- dziów, odpowiednio, w danym sądzie okręgowym i w poszczególnych sądach rejonowych, działających w danym okręgu. § 11. Do zgromadzenia przedstawicieli sędziów apelacji stosuje się odpowiednio przepisy § 2–9, z tym że wyboru przedstawicieli sędziów sądu apelacyjnego dokonuje zebranie sędziów danego sądu apelacyjnego. § 12. Wybory przedstawicieli, o których mowa w § 7 i 11, odbywają się w głosowa- niu tajnym. Do ważności wyborów jest wymagany udział w głosowaniu co najmniej połowy wszystkich członków zgromadzenia lub zebrania. Art. 34. Zgromadzenie ogólne sędziów apelacji realizuje zadania określone w ustawach, a w szczególności: 1) opiniuje kandydatów na stanowiska sędziów sądu apelacyjnego oraz sę- dziów sądów okręgowych, działających na obszarze apelacji; 2) wyraża opinię o kandydatach na prezesa sądu apelacyjnego; 3) wyraża opinię o informacji rocznej o działalności sądów, o której mowa w art. 37h § 1, sporządzonej przez prezesa sądu apelacyjnego; 4) wyraża opinię o rocznym sprawozdaniu, o którym mowa w art. 31a § 2. Art. 35. § 1. Zgromadzenie ogólne sędziów okręgu składa się z sędziów sądu okręgowego oraz przedstawicieli sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądo- wym, w liczbie odpowiadającej liczbie sędziów sądu okręgowego. Liczbę przedstawicieli sędziów poszczególnych sądów rejonowych ustala kolegium sądu okręgowego, proporcjonalnie do liczby sędziów w danym sądzie. § 2. (uchylony). § 3. (uchylony). § 4. Przewodniczącym zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu jest prezes sądu okręgowego. W razie nieobecności prezesa sądu obowiązki przewodniczącego pełni najstarszy służbą wiceprezes tego sądu. § 5. Członkowie zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu są obowiązani brać udział w posiedzeniach zgromadzenia. Delegowanie do pełnienia czynności na podstawie art. 77 nie zwalnia członka zgromadzenia od tego obowiązku. § 6. Sędziowie niebędący członkami zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu mogą brać udział w posiedzeniu tego zgromadzenia, bez prawa głosu i wyboru. § 7. Do podjęcia uchwał zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu jest wymagana obecność co najmniej połowy wszystkich członków zgromadzenia. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Głosowanie jest tajne w sprawach, o których mowa w art. 24 § 1, art. 33 § 7 i art. 58 § 2, a ponadto jeżeli żądanie takie zgłosi chociażby jeden z obecnych członków zgromadzenia. § 8. Zgromadzenie ogólne sędziów okręgu zbiera się co najmniej raz w roku; po- siedzenia zgromadzenia zwołuje prezes sądu okręgowego z własnej inicjatywy lub na wniosek prezesa sądu apelacyjnego, kolegium sądu okręgowego, jednej piątej liczby członków zgromadzenia albo na wniosek Ministra Sprawiedliwo- ści. O terminie zgromadzenia prezes sądu okręgowego zawiadamia z co naj- mniej dwutygodniowym wyprzedzeniem, przedstawiając planowany porządek obrad, a jeżeli w porządku obrad przewidziano ocenę kandydatów na stanowi- ska sędziowskie, jednocześnie zarządza wyłożenie sporządzonych ocen kwali- fikacji kandydatów w sekretariacie prezesa sądu okręgowego oraz w sekreta- riatach prezesów sądów rejonowych w okręgu sądowym, do zapoznania się przez członków zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu. § 8a. Przedstawicieli sędziów sądów rejonowych wybierają, na okres trzech lat, ze- brania sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym. § 8b. Wybory przedstawicieli, o których mowa w § 8a, odbywają się w głosowaniu tajnym. Do ważności wyborów jest wymagany udział w głosowaniu co naj- mniej połowy wszystkich członków zebrania. § 8c. Kadencja członka zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe albo powołania na inne stanowisko sędziowskie; 4) złożenia przez sędziego, o którym mowa w § 8a, rezygnacji z członkostwa w zgromadzeniu. § 8d. W przypadkach, o których mowa w § 8c, przeprowadza się wybory uzupełnia- jące. Kadencja nowo wybranego członka trwa do czasu upływu kadencji pozo- stałych wybranych członków zgromadzenia ogólnego sędziów okręgu. § 9. Jeżeli zgromadzenie ogólne sędziów okręgu, utworzone na podstawie § 1, mia- łoby liczyć więcej niż stu dwudziestu sześciu członków, jego funkcje wykonu- je zgromadzenie przedstawicieli sędziów okręgu, w skład którego wchodzi sześćdziesięciu przedstawicieli sędziów sądu okręgowego i sześćdziesięciu przedstawicieli sędziów sądów rejonowych, działających w okręgu sądowym. Liczbę przedstawicieli sędziów poszczególnych sądów ustala kolegium sądu okręgowego, proporcjonalnie do liczby sędziów w danym sądzie. Przepisy § 4–8d stosuje się odpowiednio. Art. 36. Zgromadzenie ogólne sędziów okręgu realizuje zadania określone w ustawach, a ponadto wysłuchuje informacji prezesa sądu okręgowego o działalności sądów oraz wyraża opinię w tym zakresie. Art. 36a. § 1. Zebranie sędziów danego sądu składa się z wszystkich sędziów tego sądu. Ze- braniu przewodniczy prezes sądu. W razie nieobecności prezesa sądu obo- wiązki przewodniczącego zebrania pełni najstarszy służbą wiceprezes sądu, a jeżeli w sądzie nie został powołany wiceprezes sądu – najstarszy służbą prze- wodniczący wydziału w tym sądzie. § 2. Zebranie sędziów danego sądu zwołuje prezes sądu z własnej inicjatywy lub na wniosek jednej piątej liczby sędziów tego sądu. § 3. Zebranie sędziów danego sądu realizuje zadania określone w ustawach, wysłu- chuje informacji prezesa sądu o działalności sądu oraz wyraża opinię w tym zakresie. § 4. Do podjęcia uchwał zebrania sędziów danego sądu wymagana jest obecność co najmniej połowy wszystkich członków zebrania. Uchwały zapadają bez- względną większością głosów. Głosowanie jest tajne w sprawach, o których mowa w art. 25 § 1, a ponadto, jeżeli żądanie takie zgłosi chociażby jeden z obecnych członków zgromadzenia.

Rozdział 5

Wewnętrzny i zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu związanego bezpośrednio ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz wykonywaniem innych zadań z zakresu ochrony prawnej Art. 37. § 1. Czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego prezes sądu może powierzyć sędziemu wizytatorowi, a także, z zastrzeżeniem art. 37c, wi- ceprezesowi sądu, przewodniczącemu wydziału, a także, w uzasadnionych przypadkach, innemu wyznaczonemu sędziemu lub referendarzowi sądowemu. Osoby sprawujące wewnętrzny nadzór administracyjny mają prawo wglądu w czynności sądów, mogą żądać wyjaśnień oraz usunięcia uchybień oraz być obecne na rozprawie toczącej się z wyłączeniem jawności. § 2. Czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego, o których mowa w art. 37b § 1 pkt 2, prezes sądu może powierzyć inspektorowi do spraw biurowości. § 3. Prezes sądu uchyla czynności administracyjne niezgodne z prawem, naruszają- ce sprawność postępowania sądowego lub z innych przyczyn niecelowe. § 4. W przypadku stwierdzenia uchybienia w zakresie sprawności postępowania sądowego, prezes sądu niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie trzy- dziestu dni od dnia powzięcia wiadomości o uchybieniu, może zwrócić na nie uwagę na piśmie i żądać usunięcia skutków tego uchybienia. Sędzia, którego dotyczy zwrócona uwaga, może w terminie siedmiu dni złożyć prezesowi sądu pisemne zastrzeżenie. Przepis art. 108 § 1 stosuje się odpowiednio. § 5. W przypadku złożenia zastrzeżenia prezes sądu w terminie czternastu dni uchyla uwagę albo przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi dyscyplinarne- mu, zawiadamiając sędziego o sposobie rozpatrzenia zastrzeżenia. § 6. Do akt osobowych sędziego dołącza się odpis pisma zawierającego stwierdze- nie uchybienia i zwrócenie uwagi, jednak nie wcześniej niż po bezskutecznym upływie terminu do złożenia zastrzeżenia, a w przypadku jego złożenia – po uprawomocnieniu się uchwały sądu dyscyplinarnego odmawiającej uwzględ- nienia zastrzeżenia. W takim przypadku do akt osobowych sędziego dołącza się także odpis pisma obejmującego zastrzeżenie oraz odpis uchwały sądu dyscyplinarnego odmawiającej uwzględnienia zastrzeżenia. Jeżeli zastrzeżenie sędziego zostało uwzględnione, dokumentów dotyczących zwrócenia uwagi nie dołącza się do akt osobowych sędziego i nie dokonuje się wzmianki w wy- kazie służbowym, o którym mowa w art. 67 § 1. § 7. Po upływie pięciu lat od dnia zwrócenia uwagi, na wniosek sędziego, prezes sądu zarządza usunięcie z akt osobowych sędziego dokumentów, o których mowa w § 6. Jednocześnie z usunięciem dokumentów z akt osobowych, wszelkie dane dotyczące zwrócenia uwagi usuwa się z wykazu służbowego, o którym mowa w art. 67 § 1. Jeżeli jednak w tym okresie stwierdzono kolejne uchybienie w zakresie sprawności postępowania sądowego, skutkujące zwró- ceniem uwagi lub wytknięto uchybienie w trybie art. 40 § 1, jest dopuszczalne tylko jednoczesne usunięcie wszystkich dokumentów i danych. § 8. Prezes sądu przełożonego niezwłocznie zawiadamia prezesa sądu podlegające- go jego nadzorowi o stwierdzonych uchybieniach w działaniu tego sądu. W razie stwierdzenia istotnych uchybień w działaniu sądu, prezes tego sądu nie- zwłocznie zawiadamia o stwierdzonych uchybieniach prezesa sądu przełożo- nego, a prezes sądu apelacyjnego – Ministra Sprawiedliwości; równocześnie prezes sądu informuje o działaniach podjętych w celu usunięcia uchybień. Art. 37a. § 1. Prezes sądu apelacyjnego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu apelacyjnego oraz sądów okręgowych i re- jonowych, działających na obszarze apelacji. § 2. Prezes sądu okręgowego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu okręgowego oraz sądów rejonowych, dzia- łających w okręgu sądowym. § 3. Prezes sądu rejonowego sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądu rejonowego. Art. 37b. § 1. Prezes sądu, w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjnego, w szczegól- ności: 1) bada sprawność postępowania w poszczególnych sprawach; 2) kontroluje działalność sekretariatu wydziału; 3) bada prawidłowość przydzielania sędziom i referendarzom sądowym spraw oraz równomiernego obciążenia ich pracą. § 2. Czynnościami z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykony- wanymi przez prezesa sądu apelacyjnego i prezesa sądu okręgowego są po- nadto: 1) wizytacja, obejmująca pełną działalność administracyjną sądu lub wydziału sądu; 2) lustracja, obejmująca wybrane zagadnienia z działalności administracyjnej sądu lub wydziału sądu. § 3. Prezes sądu apelacyjnego, w ramach wewnętrznego nadzoru administracyjne- go: 1) ustala kierunki wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanego przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji; 2) koordynuje czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego wykonywanego przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji; 3) kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów działających na obszarze apelacji oraz wydaje stosowne zarządzenia. Art. 37c. § 1. Wizytacje poszczególnych wydziałów sądów przeprowadza się co cztery lata. § 2. Wizytacje wydziałów sądu apelacyjnego lub sądu okręgowego przeprowadzają sędziowie wizytatorzy zajmujący stanowisko sędziego sądu apelacyjnego. § 3. Wizytacje wydziałów sądu rejonowego przeprowadzają sędziowie wizytatorzy zajmujący stanowisko sędziego sądu okręgowego. § 4. Wizytacji wydziału sądu nie może przeprowadzać sędzia wizytator, będący małżonkiem, krewnym albo powinowatym jednego z sędziów przydzielonych do wydziału lub pozostający z jednym z sędziów w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstron- ności sędziego wizytatora. § 5. Ten sam sędzia wizytator nie może przeprowadzać dwóch kolejnych wizytacji tego samego wydziału. § 6. O planowanej wizytacji zawiadamia się prezesa sądu i przewodniczącego wy- działu co najmniej na trzydzieści dni przed przystąpieniem do jej przeprowa- dzenia. Art. 37d. § 1. Sędziego wizytatora powołuje prezes sądu apelacyjnego, na okres czterech lat, spośród sędziów sądu apelacyjnego lub okręgowego. Przed powołaniem sę- dziego do pełnienia funkcji wizytatora prezes sądu apelacyjnego zasięga opinii kolegium tego sądu. Negatywna opinia kolegium jest dla prezesa wiążąca. § 2. Kandydatów do pełnienia funkcji sędziów wizytatorów spośród sędziów sądu okręgowego przedstawiają prezesi sądów okręgowych, działających na obsza- rze apelacji, po zasięgnięciu opinii kolegium sądu okręgowego. Negatywna opinia kolegium jest dla prezesa wiążąca. Art. 37e. § 1. Prezes sądu apelacyjnego może zwrócić prezesowi lub wiceprezesowi sądu, działającego na obszarze apelacji, uwagę na piśmie, jeżeli stwierdzi uchybie- nia w zakresie kierowania sądem albo sprawowania wewnętrznego nadzoru administracyjnego. § 2. Prezes sądu apelacyjnego, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub nieracjonalności podziału czynności ustalonego przez prezesa sądu okręgowe- go, wydaje zalecenie zmiany podziału czynności. Zalecenie nie może jednak naruszać uchwały kolegium sądu apelacyjnego, podjętej w trybie art. 22a § 6. Do ustalenia podziału czynności w wyniku zalecenia prezesa sądu apelacyjne- go stosuje się odpowiednio przepisy art. 22a. § 3. Uprawnienie, o którym mowa w § 1, przysługuje również prezesowi sądu okręgowego wobec prezesa lub wiceprezesa sądu rejonowego, działającego w okręgu sądowym. Art. 37f. § 1. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów obejmuje analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego. § 2. Zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów obejmuje ponadto wykonywanie czynności niezbędnych ze względu na wy- stąpienie uchybień w działalności administracyjnej sądów, a także czynności koniecznych do wykonywania zadań związanych z reprezentowaniem Rze- czypospolitej Polskiej przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, w za- kresie spraw dotyczących działalności sądów. Art. 37g. § 1. Minister Sprawiedliwości, w ramach zewnętrznego nadzoru administracyjne- go: 1) analizuje informacje roczne o działalności sądów, o których mowa w art. 37h § 1; 2) ustala ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru administracyjnego, wykony- wanego przez prezesów sądów apelacyjnych; 3) kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych oraz wydaje stosowne zarządzenia. § 2. W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności administracyjnej sądu lub niewykonania przez prezesa sądu apelacyjnego zarządzeń, o których mowa w § 1 pkt 3, Minister Sprawiedliwości może zarządzić: 1) przeprowadzenie lustracji sądu lub wydziału sądu; 2) przeprowadzenie lustracji działalności nadzorczej prezesa sądu. § 3. Zarządzając przeprowadzenie czynności, o których mowa w § 2, Minister Sprawiedliwości wyznacza prezesowi sądu apelacyjnego zakres i termin ich przeprowadzenia. W uzasadnionych przypadkach Minister Sprawiedliwości może zarządzić przeprowadzenie czynności przez sędziów wizytatorów z ob- szaru innej apelacji. § 4. W czynnościach, o których mowa w § 2, jako przedstawiciel Ministra Spra- wiedliwości, może brać udział sędzia delegowany do pełnienia czynności ad- ministracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości. § 5.⁶⁾ Minister Sprawiedliwości może zwrócić prezesowi lub wiceprezesowi sądu uwagę na piśmie, jeżeli stwierdzi uchybienia w kierowaniu sądem albo w sprawowaniu wewnętrznego nadzoru administracyjnego. Art. 37h. § 1. Prezes sądu apelacyjnego sporządza informację roczną o działalności sądów, działających na obszarze apelacji, w zakresie powierzonych mu zadań, którą po zaopiniowaniu przez zgromadzenie ogólne sędziów apelacji przedkłada Ministrowi Sprawiedliwości, nie później niż do końca kwietnia każdego roku. § 2.⁷⁾Jeżeli z informacji, o której mowa w § 1, wynika, że prezes sądu apelacyjnego nie podejmował w okresie sprawozdawczym niezbędnych czynności zmierzają- cych do usunięcia uchybień w działalności administracyjnej sądów, Minister Sprawiedliwości odmawia przyjęcia informacji rocznej i zawiadamia o tym prezesa, wskazując przyczyny odmowy. § 3. Niewykonanie w terminie obowiązku, o którym mowa w § 1, jest równo- znaczne z odmową przyjęcia informacji. § 4. Dwukrotna odmowa przyjęcia informacji przez Ministra Sprawiedliwości oznacza rażące niewywiązywanie się przez prezesa z obowiązków służbo- wych, w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 1. Art. 37i. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, okre- śli, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb sprawowania nadzoru administracyj- nego nad działalnością sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2, a także sposób doku- mentowania czynności nadzorczych i sporządzania informacji rocznych o działalno- ści sądów, mając na uwadze zapewnienie sprawności i skuteczności nadzoru oraz zapewnienie prawidłowego wykonywania czynności nadzorczych. Art. 38. (uchylony). Art. 39. (uchylony). Art. 40. § 1. Sąd apelacyjny lub sąd okręgowy jako sąd odwoławczy, w razie stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów, niezależnie od in- nych uprawnień, wytyka uchybienie właściwemu sądowi. Przed wytknięciem uchybienia poucza się sędziego lub sędziów wchodzących w skład sądu orze- kającego w pierwszej instancji o możliwości złożenia na piśmie wyjaśnień w terminie siedmiu dni. Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. § 2. O wytknięciu uchybienia sąd apelacyjny lub sąd okręgowy, o którym mowa w § 1, zawiadamia prezesa właściwego sądu, a w przypadkach poważniejszych uchybień – także Ministra Sprawiedliwości. § 3. Odpis postanowienia sądu apelacyjnego lub sądu okręgowego jako sądu odwo- ławczego, zawierającego wytknięcie uchybienia, dołącza się do akt osobo- wych sędziego. Do akt osobowych dołącza się także złożone przez sędziego wyjaśnienia. § 4. Po upływie pięciu lat od wytknięcia uchybienia w trybie określonym w § 1, na wniosek sędziego, prezes sądu zarządza usunięcie z akt osobowych sędziego dokumentów, o których mowa w § 3. Jednocześnie z usunięciem dokumentów z akt osobowych wszelkie dane dotyczące wytknięcia uchybienia usuwa się z wykazu służbowego, o którym mowa w art. 67 § 1. Jeżeli jednak w tym okre- sie stwierdzono kolejną oczywistą obrazę przepisów przy rozpoznawaniu sprawy przez sąd odwoławczy, skutkującą wytknięciem uchybienia, lub zwró- cono uwagę w trybie art. 37 § 4, dopuszczalne jest tylko jednoczesne usunię- cie wszystkich dokumentów i danych. Art. 41. § 1. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownic- twa, wydaje, w drodze rozporządzenia, regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych określający wewnętrzną organizację i porządek funk- cjonowania sądów, porządek czynności w sądach, porządek urzędowania or- ganów sądów i wykonywania zadań sędziów pełniących funkcje kierownicze, tok czynności administracyjnych w sprawach należących do właściwości są- dów, dopuszczalne systemy i rozkład czasu urzędowania oraz szczegółowe warunki udostępniania pomieszczeń dla uczestników postępowania, świadków i innych osób przebywających w sądach. Wydając rozporządzenie, należy brać pod uwagę zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działania, uwzględniając potrzeby zapewnienia rzetelnego wykonywania za- dań powierzonych sądom. § 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cy- wilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych, w tym: uwierzytel- nianie dokumentów przeznaczonych do użytku za granicą, sposób wykonywa- nia czynności dotyczących osób korzystających z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych i konsularnych oraz czynności z udziałem tych osób, czyn- ności związane ze stawiennictwem przed sądami, tryb ustalania obywatelstwa, szczegółowy tryb występowania o pomoc prawną i udzielania takiej pomocy sądom i innym organom państw obcych oraz szczegółowy tryb występowania o wydanie osób ściganych lub skazanych oraz inne formy współpracy w spra- wach karnych.

Rozdział 5a

Tryb rozpatrywania skarg i wniosków Art. 41a. § 1. Skargi i wnioski rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca od daty ich wpływu. § 2. Skargi, w zakresie dotyczącym działalności sądów, w dziedzinie, w której sę- dziowie są niezawiśli, nie podlegają rozpatrzeniu. Organ sądu, do którego taka skarga lub wniosek zostały skierowane, zawiadamia skarżącego o przyczynach odmowy rozpatrzenia skargi. Jeżeli jednak skarga dotyczy czynności sądu podlegającej zaskarżeniu w toku instancji, organ ten jest obowiązany nie- zwłocznie przekazać skargę do akt sprawy, której skarga dotyczy, zawiada- miając o tym skarżącego. § 3. Skargi lub wnioski dotyczące treści czynności sądu jeszcze niedokonanych, należących do dziedziny, o której mowa w § 2, podlegają niezwłocznemu przekazaniu do akt postępowania, którego dotyczą. § 4. Skargi lub wnioski zawierające treści znieważające lub słowa powszechnie uznawane za obelżywe pozostawia się bez rozpatrzenia, zawiadamiając o tym skarżącego lub wnioskodawcę, z podaniem przyczyny pozostawienia skargi lub wniosku bez rozpatrzenia. Art. 41b. § 1. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działal- ności sądu, jest prezes sądu. § 2. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejo- nowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okrę- gowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego. § 3. Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego – prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyj- nego – Krajowa Rada Sądownictwa. § 4. Prezes sądu apelacyjnego, w terminie do końca kwietnia każdego roku, infor- muje Ministra Sprawiedliwości o nieprawidłowościach stwierdzonych w wy- niku rozpatrzenia skarg przez prezesów sądów działających na obszarze apela- cji. Art. 41c. § 1. Skarga dotycząca działalności sądów, skierowana do innych organów władzy publicznej, podlega przekazaniu do rozpatrzenia organom, o których mowa w art. 41b § 1–3. § 2. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczy działalności administracyjnej sądu, organ właściwy do ich rozpatrzenia, uznając skargę lub wniosek za uzasadniony, po- dejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administra- cyjną sądów. Art. 41d. Skarga w zakresie w jakim zawiera wniosek o pociągnięcie sędziów do odpowie- dzialności dyscyplinarnej podlega niezwłocznie przekazaniu właściwemu rzeczni- kowi dyscyplinarnemu albo zastępcy rzecznika dyscyplinarnego. Rzecznik, po wstępnym wyjaśnieniu okoliczności podniesionych w skardze, może podjąć czynno- ści dyscyplinarne z własnej inicjatywy. O sposobie załatwienia skargi rzecznik dys- cyplinarny zawiadamia skarżącego oraz organ, który przekazał mu skargę. Przepisów art. 114 § 5–7 nie stosuje się. Art. 41e. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, okre- śli, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb i organizację przyjmowania i rozpa- trywania skarg i wniosków, dotyczących działalności sądów, mając na względzie konieczność zapewnienia realizacji prawa do składania skarg i wniosków oraz rze- telności i wszechstronności ich rozpatrywania.

Rozdział 6

Ogólne przepisy o czynnościach sądów Art. 42. § 1. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. § 2. Sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym. § 3. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu niejawnym lub wyłączenie jawności po- stępowania jest dopuszczalne jedynie na podstawie przepisów ustaw. Art. 43. § 1. Sąd może pełnić czynności poza swoją siedzibą, a w razie konieczności także poza obszarem swojej właściwości, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru spra- wiedliwości lub jeżeli przez to nastąpi znaczne zmniejszenie kosztów. § 2. (uchylony). Art. 44. § 1. W przypadkach przewidzianych w ustawach sądy są obowiązane wykonywać poszczególne czynności sądowe na żądanie innych sądów oraz innych orga- nów. § 2. Sądy są obowiązane udzielać pomocy sądowej również na żądanie sądów za- granicznych, jeżeli wzajemność jest zapewniona; żądanie pomocy sądowej, skierowane przez Ministra Sprawiedliwości, jest wiążące dla sądu wezwane- go. § 3. Sądy są obowiązane wykonywać czynności dowodowe, w zakresie przewi- dzianym w przepisach o postępowaniu cywilnym, na wniosek organów orze- kających w przypadkach innych niż wymienione w § 1 i 2, jeżeli wniosek zo- stał skierowany przez Ministra Sprawiedliwości. § 4. O wykonanie czynności wymienionych w § 3 należy zwrócić się do sądu rejo- nowego, w którego obszarze właściwości czynność ma być wykonana. Art. 45. § 1. Sędziego w jego czynnościach może zastąpić sędzia tego samego sądu, a także sędzia innego sądu, delegowany na podstawie art. 77 § 1 lub 8. § 2. Zastąpienie, o którym mowa w § 1, może nastąpić na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału lub prezesa sądu, wydanego na wniosek sędziego albo z urzędu, w celu zapewnienia sprawności postępowania. Art. 46. § 1. W składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. Sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu sądu. Minister Sprawiedliwo- ści może jednak przyznać sędziemu sądu rejonowego, delegowanemu do sądu okręgowego, prawo przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej instancji, w składzie jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego. § 2. W tym samym składzie sądu nie mogą brać udziału osoby, o których mowa w art. 6. Art. 47. § 1. Prezes sądu może wyznaczyć sędziego dodatkowego do rozprawy, jeżeli ist- nieje prawdopodobieństwo, że będzie ona trwać czas dłuższy. W razie potrze- by można wyznaczyć dwóch sędziów dodatkowych; w takim razie należy wskazać kolejność, w której będą oni wstępować do udziału w naradzie i gło- sowaniu. § 2. Sędzia dodatkowy bierze udział w naradzie i głosowaniu, jeżeli jeden z sę- dziów nie może uczestniczyć w składzie sądu. Art. 48. § 1. Sędzia przewodniczący składowi sądu może upomnieć osobę, która narusza powagę, spokój lub porządek czynności sądowych, a po bezskutecznym upo- mnieniu może ją wydalić z sali rozpraw. § 2. Sąd może wydalić osobę biorącą udział w sprawie tylko wtedy, gdy mimo uprzedzenia o skutkach prawnych jej nieobecności przy czynnościach sądo- wych nadal zachowuje się w sposób określony w § 1. § 3. Sąd może wydalić z sali rozpraw publiczność z powodu jej niewłaściwego za- chowania. Art. 49. § 1. W razie naruszenia powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych albo ubliżenia sądowi, innemu organowi państwowemu lub osobom biorącym udział w sprawie, sąd może ukarać winnego karą porządkową grzywny w wy- sokości do 10 000 złotych lub karą pozbawienia wolności do czternastu dni; osobie pozbawionej wolności, w tym także tymczasowo aresztowanej, można wymierzyć karę przewidzianą w przepisach o wykonywaniu kary pozbawienia wolności albo w przepisach o wykonywaniu tymczasowego aresztowania. § 2. Jeżeli czynu określonego w § 1 dopuścił się żołnierz w czynnej służbie woj- skowej, sąd – zamiast wymierzenia kary – zwraca się do właściwego dowódcy jednostki wojskowej, który stosuje środki przewidziane w przepisach dotyczą- cych żołnierzy; przepis ten stosuje się odpowiednio do osoby odbywającej za- sadniczą służbę w obronie cywilnej. Art. 50. § 1. Postanowienie o ukaraniu karą porządkową jest natychmiast wykonalne. Od postanowienia przysługuje zażalenie do sądu bezpośrednio przełożonego, a gdy zostało wydane przez sąd apelacyjny – do Sądu Najwyższego. Ponadto do zażalenia stosuje się przepisy o postępowaniu właściwe w sprawie, w której zastosowano karę porządkową. W razie wniesienia zażalenia sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, może wstrzymać wykonanie kary porządkowej. § 2. Ukaranie karą porządkową nie uchyla odpowiedzialności karnej i dyscyplinar- nej za ten sam czyn. § 2a. Do wykonania kary porządkowej grzywny stosuje się odpowiednio art. 206 § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego. § 3. W razie nieuiszczenia kary porządkowej grzywny, zamienia się ją na karę po- zbawienia wolności do siedmiu dni, biorąc pod uwagę rodzaj przewinienia, warunki osobiste ukaranego oraz stopień jego winy. Od postanowienia przy- sługuje zażalenie. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio. Art. 51. § 1. Zarządzenia porządkowe przewodniczącego oraz kary porządkowe wymierza- ne przez sąd nie mają zastosowania do sędziów i ławników należących do składu orzekającego oraz do prokuratora, radcy Prokuratorii Generalnej Skar- bu Państwa biorących udział w sprawie, a także osób, do udziału których w sprawie stosuje się przepisy o prokuratorze. § 2. Do obrońcy i pełnomocnika, będącego adwokatem lub aplikantem adwokac- kim, uprawnionym do występowania przed sądem na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, z późn. zm.⁸⁾), albo radcą prawnym lub aplikantem radcow- skim, uprawnionym do występowania przed sądem na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm.⁹⁾), biorącego udział w sprawie nie stosuje się kary pozbawie- nia wolności, o której mowa w art. 49 § 1 i w art. 50 § 3. Art. 52. Sędziemu dokonującemu czynności sądowej jednoosobowo przysługują prawa prze- wodniczącego oraz prawa sądu przewidziane w art. 48–50. Art. 53. § 1. Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1 § 2 i 3 tworzy się akta. Akta mogą być tworzone i przetwarzane także z wykorzystaniem technik in- formatycznych. § 2. Akta sprawy przechowuje się w sądzie przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy, terminy przedawnienia, interesy osób biorących udział w postępowaniu oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji. § 3. Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych archiwów państwowych. § 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki i zakres przesłanek określonych w § 2 oraz warunki i tryb przechowywania i przeka- zywania akt, a także warunki i tryb niszczenia akt po upływie okresu ich prze- chowywania. Art. 54. § 1. Do budynków sądowych nie wolno wnosić broni ani amunicji, a także materia- łów wybuchowych i innych środków niebezpiecznych. Nie dotyczy to osób wykonujących w budynkach sądowych obowiązki służbowe wymagające po- siadania broni. § 2. Prezes sądu może zarządzić stosowanie środków zapewniających bezpieczeń- stwo w budynkach sądowych oraz zapobiegających naruszaniu zakazu, o któ- rym mowa w § 1. W takim przypadku do ochrony budynków sądowych oraz osób w nich przebywających stosuje się przepisy o ochronie osób i mienia.

Rozdział 1

Powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim Art. 55. § 1.¹⁰⁾ Sędziów sądów powszechnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziow- skim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Ra- dy Sądownictwa, w terminie miesiąca od dnia przesłania tego wniosku. § 2. Sędziowie sądów powszechnych są powoływani na stanowiska: 1) sędziego sądu rejonowego; 2) sędziego sądu okręgowego; 3) sędziego sądu apelacyjnego. § 2a. (uchylony). § 3. Powołując do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, Prezydent Rze- czypospolitej Polskiej wyznacza miejsce służbowe (siedzibę) sędziego. Zmia- na miejsca służbowego sędziego może być dokonana bez zmiany stanowiska w przypadkach i w trybie określonych w art. 75. Art. 56. § 1. Minister Sprawiedliwości, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego, potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami po- szczególnych sądów, przydziela nowe stanowiska sędziowskie poszczególnym sądom. § 2. W razie zwolnienia stanowiska sędziowskiego w sądzie działającym na obsza- rze danej apelacji prezes sądu apelacyjnego, w terminie czternastu dni od dnia zwolnienia stanowiska, zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości, w terminie nie dłuższym niż trzydzieści dni od dnia otrzy- mania zawiadomienia, na podstawie kryteriów wymienionych w § 1, przydzie- la stanowisko do danego albo innego sądu albo stanowisko znosi. § 2a. W razie planowanego zwolnienia stanowiska sędziowskiego w sądzie działają- cym na obszarze danej apelacji przez sędziego, który przechodzi w stan spo- czynku po osiągnięciu wymaganego wieku, prezes sądu apelacyjnego, nie później niż na pięć miesięcy przed zwolnieniem stanowiska, zawiadamia o tym Ministra Sprawiedliwości. § 3. O stanowisku sędziowskim, o którym mowa w § 2 albo 2a, Minister Sprawie- dliwości niezwłocznie obwieszcza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. § 4. O wolnym stanowisku sędziowskim nie obwieszcza się, jeżeli jego obsadzenie następuje w drodze przeniesienia służbowego sędziego równorzędnego sądu lub w trybie określonym w art. 74. Art. 57. § 1. Każdy, kto spełnia warunki do objęcia stanowiska sędziego sądu powszechnego, o którym mowa w art. 55 § 2, może zgłosić swoją kandydaturę na jedno stano- wisko sędziowskie w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia, o którym mowa w art. 56 § 3. § 2. Zgłoszenia kandydatury na wolne stanowisko sędziowskie oraz innych czynno- ści w toku postępowania w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowi- sku sędziowskim kandydat dokonuje za pośrednictwem systemu teleinforma- tycznego obsługującego to postępowanie, zwanego dalej „systemem teleinfor- matycznym”, dostępnego na stronie internetowej Krajowej Rady Sądownictwa. § 3. Czynności w toku postępowania w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim dokonane przez kandydata bez zachowania formy przewidzianej ustawą nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z ich dokonaniem. § 4. System teleinformatyczny prowadzi Minister Sprawiedliwości. Administrato- rami danych osobowych w systemie teleinformatycznym są: Minister Sprawie- dliwości, prezesi właściwych sądów oraz Krajowa Rada Sądownictwa, każde w zakresie zadań wykonywanych w postępowaniu w sprawie powołania do pełnie- nia urzędu na stanowisku sędziowskim. § 5. Identyfikacja w systemie teleinformatycznym następuje za pomocą: podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP, podpisu weryfikowanego przy po- mocy kwalifikowanego certyfikatu albo otrzymanego w sądzie identyfikatora wskazującego na tożsamość kandydata. § 6. Zgłaszający swoją kandydaturę wypełnia w systemie teleinformatycznym kartę zgłoszenia kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, opatruje ją podpisem elektronicznym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262), nadanym przez ten sys- tem, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP albo podpisem wery- fikowanym przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu, a następnie wnosi za po- średnictwem systemu do prezesa właściwego sądu. § 7. Zgłaszający swoją kandydaturę dołącza do karty zgłoszenia informację z Kra- jowego Rejestru Karnego dotyczącą jego osoby i zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, z zastrzeżeniem art. 58 § 4a. Zgłaszający urodzony przed dniem 1 sierpnia 1972 r. składa w postaci papierowej oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1388), albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. Do karty zgłoszenia dołącza się również oświadczenie w przedmiocie zgody albo niewyrażenia zgody na wykorzystanie dokumentów dotyczących zgłaszającego w innych postępowaniach w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim. § 8. Zawarte w karcie zgłoszenia oświadczenia: o korzystaniu z pełni praw cywil- nych i obywatelskich, o toczącym się postępowaniu o przestępstwo lub przestęp- stwo skarbowe, o ukaraniu w postępowaniu dyscyplinarnym, o toczącym się po- stępowaniu dyscyplinarnym oraz o uprawomocnieniu się orzeczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944–1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz. 428, z późn. zm.¹¹⁾), jak również oświadczenie, że nie toczy się wobec kandydata in- ne postępowanie w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sę- dziowskim, kandydat składa pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. § 9. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, określi, w drodze rozporządzenia, zakres danych zawartych w karcie zgłoszenia na wolne stanowisko sędziowskie, mając na względzie, aby dane te umożliwiały weryfikację w niezbędnym zakresie spełnienia warunków wymaganych przez ustawę od kandydatów na stanowisko sędziowskie. § 10. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposób przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych kandydatów do objęcia urzędu sędziego oraz kwalifikacje wymagane od lekarzy i psychologów uprawnionych do przeprowadzania tych badań i wydawania zaświadczeń o zdolności do pełnienia obowiązków sędziego, jak również terminy wykorzystania wydawanych zaświadczeń w postępowaniu w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, mając na względzie zapewnienie należytej oceny zdolności kandydatów do objęcia urzędu sędziego, uwzględniającej charakter tego urzędu. Art. 57a. § 1. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który zajmuje stanowisko sędziego sądu powszechnego, sędziego sądu administracyjnego, sędziego sądu wojsko- wego albo też referendarza sądowego, do karty zgłoszenia dołącza wykaz sygna- tur akt stu spraw sądowych różnych kategorii, w których rozpoznawaniu brał udział, a w przypadku mniejszej liczby spraw – wykaz sygnatur akt wszystkich spraw. § 2. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który zajmuje stanowisko prokura- tora albo asesora prokuratorskiego, do karty zgłoszenia dołącza wykaz sygnatur akt stu spraw, w których prowadził lub nadzorował postępowanie przygotowaw- cze, sporządził akt oskarżenia lub środki zaskarżenia albo występował przed są- dem lub składał pisma procesowe, a w przypadku mniejszej liczby spraw − wy- kaz sygnatur akt wszystkich spraw. § 3. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który wykonuje zawód adwokata lub radcy prawnego albo zajmuje stanowisko starszego radcy lub radcy Prokura- torii Generalnej Skarbu Państwa, do karty zgłoszenia dołącza wykaz sygnatur akt stu spraw sądowych różnych kategorii, w których występował w charakterze zastępcy procesowego, a jeżeli występował w mniejszej liczbie spraw – wykaz sygnatur akt wszystkich spraw, ze wskazaniem sądów, w których sprawy te to- czyły się lub toczą, a także odpisy wszystkich, jednak nie więcej niż stu, opinii prawnych i innych dokumentów sporządzonych w związku ze stosowaniem lub tworzeniem prawa; starszy radca i radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa dołączają ponadto opinię przełożonego. § 4. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który wykonuje zawód notariusza, do karty zgłoszenia dołącza wykaz stu aktów notarialnych obejmujących różne kategorie spraw, a jeżeli sporządził mniejszą ich liczbę – wykaz wszystkich ak- tów. § 5. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który ma tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych, do karty zgłosze- nia dołącza wykaz publikacji wraz z opiniami recenzentów, jeżeli były sporzą- dzone, odpisy sporządzonych opinii prawnych oraz charakterystykę osiągnięć w zakresie kształcenia kadr lub dorobku naukowego. § 6. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie, który zajmuje stanowisko asysten- ta sędziego, do karty zgłoszenia dołącza wykaz sygnatur stu projektów orzeczeń lub uzasadnień w sprawach różnych kategorii, a w przypadku mniejszej liczby projektów – wykaz sygnatur wszystkich projektów, natomiast na żądanie preze- sa sądu kandydat składa projekty orzeczeń poświadczone przez sędziego, pod nadzorem którego wykonywał czynności. § 7. Kandydat na wolne stanowisko sędziowskie zajmujący stanowisko sędziego, prokuratora, referendarza sądowego albo asystenta sędziego, który w okresie poprzedzającym obwieszczenie był delegowany do pełnienia czynności admini- stracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanej, do karty zgłoszenia dołącza także opis wykonywanych w okresie delegowania czynności wraz z opinią przełożonego. § 8. Przepis § 7 stosuje się odpowiednio w przypadku delegowania do pełnienia: 1) czynności w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa; 2) czynności lub prowadzenia zajęć szkoleniowych w Krajowej Szkole Sądow- nictwa i Prokuratury; 3) obowiązków w międzynarodowej sędziowskiej organizacji pozarządowej; 4) obowiązków lub pełnienia określonej funkcji poza granicami państwa w ra- mach działań podejmowanych przez organizacje międzynarodowe lub po- nadnarodowe oraz zespoły międzynarodowe działające na podstawie umów międzynarodowych, w tym umów konstytuujących organizacje międzyna- rodowe, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską. § 9. Przełożonym, o którym mowa w § 7, jest osoba kierująca jednostką, do której delegowanie nastąpiło, a w przypadku podziału tej jednostki na departamenty, biura albo inne równorzędne komórki organizacyjne − osoba kierująca taką ko- mórką. Za przełożonego osoby kierującej daną jednostką lub komórką organiza- cyjną uznaje się osobę sprawującą funkcję nadrzędną. § 10. Do kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, który zajmuje stanowisko prezesa lub wiceprezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, stosuje się od- powiednio, stosownie do zawodu wykonywanego przed powołaniem na to sta- nowisko, przepisy § 1–5 lub 7. § 11. Do kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, który wykonywał więcej niż jeden z zawodów wskazanych w przepisach § 1–6 i 10, stosuje się przepisy § 1– 7, z tym że łączna liczba zamieszczonych w wykazie sygnatur akt spraw lub od- pisów opinii prawnych i innych dokumentów, o których mowa w tych przepi- sach, nie może przekraczać dwustu. § 12. Do karty zgłoszenia kandydat może dołączyć także inne dokumenty popierające jego kandydaturę, w szczególności opinie i rekomendacje.

Rozdział 1a

Status sędziego Art. 65. § 1. Stosunek służbowy sędziego nawiązuje się po doręczeniu mu aktu powołania. § 2. Sędzia powinien zgłosić się w celu objęcia pierwszego stanowiska w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania aktu powołania. § 3. W razie nieusprawiedliwionego nieobjęcia pierwszego stanowiska sędziow- skiego w terminie określonym w § 2, powołanie traci moc; okoliczność tę stwierdza Minister Sprawiedliwości.

Rozdział 2

Prawa i obowiązki sędziów Art. 82. § 1. Sędzia jest obowiązany postępować zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim. § 2. Sędzia powinien w służbie i poza służbą strzec powagi stanowiska sędziego i unikać wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności sędziego lub osła- biać zaufanie do jego bezstronności. § 3. (uchylony). Art. 82a. § 1. Sędzia jest obowiązany stale podnosić kwalifikacje zawodowe. § 2. Po objęciu pierwszego stanowiska sędziowskiego sędzia odbywa trzymie- sięczne szkolenie z zakresu metodyki pracy sędziego, organizowane przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Z obowiązku tego jest zwolniony sędzia, który ukończył aplikację sędziowską. § 3. Sędzia jest obowiązany uczestniczyć, w miarę możliwości corocznie, w szko- leniu i doskonaleniu zawodowym organizowanym przez Krajową Szkołę Są- downictwa i Prokuratury lub innych formach doskonalenia zawodowego, w celu uzupełnienia specjalistycznej wiedzy i umiejętności zawodowych. § 4. Prezes sądu apelacyjnego, nie później niż do końca października każdego roku, przekazuje Dyrektorowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury infor- mację o potrzebach szkoleniowych sędziów sądów działających na obszarze apelacji. Art. 82b. Sędziemu, za jego zgodą, może zostać powierzony obowiązek sprawowania patrona- tu nad przebiegiem praktyk i staży aplikantów w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Art. 83. Czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań. Art. 84. § 1. Sędzia na rozprawie i posiedzeniu z udziałem stron, odbywającym się w bu- dynku sądu, używa stroju urzędowego. Strojem urzędowym sędziego jest toga, a sędziego przewodniczącego na rozprawie lub posiedzeniu – także nakładany na kołnierz togi łańcuch z wizerunkiem orła. Jeżeli w posiedzeniu uczestniczy małoletni sędzia może zaniechać używania stroju urzędowego. § 2. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownic- twa, określi, w drodze rozporządzenia, wzór stroju urzędowego sędziów, uwzględniając uroczysty charakter stroju, odpowiedni dla powagi sądu i utrwalonej tradycji. § 3. Sędzia otrzymuje legitymację służbową, wymieniającą zajmowane przez niego stanowisko i miejsce służbowe. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze zarządzenia, wzór legitymacji służbowej sędziego. Art. 85. § 1. Sędzia jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na swój urząd, poza jawną rozprawą sądową. § 2. Obowiązek zachowania tajemnicy trwa także po ustaniu stosunku służbowego. § 3. Obowiązek zachowania tajemnicy ustaje, gdy sędzia składa zeznania jako świadek przed sądem, chyba że ujawnienie tajemnicy zagraża dobru państwa albo takiemu ważnemu interesowi prywatnemu, który nie jest sprzeczny z ce- lami wymiaru sprawiedliwości. W tych przypadkach od obowiązku zachowa- nia tajemnicy może zwolnić sędziego Minister Sprawiedliwości. § 4. Wobec osoby pełniącej urząd na stanowisku sędziego postępowania sprawdza- jącego przewidzianego w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie infor- macji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228) nie przeprowadza się. Przed przystąpieniem do pełnienia obowiązków sędzia zapoznaje się z przepisami o ochronie informacji niejawnych i składa oświadczenie o znajomości tych przepisów. Informacje niejawne mogą być udostępnione sędziemu tylko w za- kresie niezbędnym do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, pełnienia powierzonej funkcji lub wykonywania powierzonych czynności. Art. 86. § 1. Sędzia nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrud- nienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w łącznym wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy pra- cowników zatrudnionych na tych stanowiskach, jeżeli wykonywanie tego za- trudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków sędziego. § 2. Sędziemu nie wolno także podejmować innego zajęcia ani sposobu zarobko- wania, które przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków sędziego, mogło osła- biać zaufanie do jego bezstronności lub przynieść ujmę godności urzędu sę- dziego. § 3. Sędzia nie może: 1) być członkiem zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółki prawa handlowego; 2) być członkiem zarządu, rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółdzielni; 3) być członkiem zarządu fundacji prowadzącej działalność gospodarczą; 4) posiadać w spółce prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziały przedstawiające więcej niż 10% kapitału zakładowego; 5) prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z in- nymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicie- lem bądź pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. § 4. O zamiarze podjęcia dodatkowego zatrudnienia, o którym mowa w § 1, a także o podjęciu innego zajęcia lub sposobu zarobkowania, sędzia sądu apelacyjne- go oraz sędzia sądu okręgowego zawiadamia prezesa właściwego sądu, a pre- zesi tych sądów – Ministra Sprawiedliwości. Sędzia sądu rejonowego kieruje zawiadomienie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, do prezesa właściwego sądu okręgowego. § 5. Prezes właściwego sądu w stosunku do sędziego, a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu apelacyjnego i prezesa sądu okręgowego wydaje decyzję o sprzeciwie wobec zamiaru podjęcia zatrudnienia na stanowisku dy- daktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym w szkole wyższej, jeżeli uzna, że będzie ono przeszkadzało w pełnieniu obowiązków sędziego oraz wobec podejmowania lub kontynuowania innego zajęcia, które przeszkadza w pełnieniu obowiązków sędziego, osłabia zaufanie do jego bezstronności lub przynosi ujmę godności urzędu sędziego. § 6. Jeżeli prezes sądu sprzeciwił się podjęciu przez sędziego dodatkowego zatrud- nienia lub zajęcia, o których mowa w § 4, sprawę, na wniosek sędziego, roz- strzyga kolegium właściwego sądu. Art. 87. § 1. Sędziowie są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątko- wym. Oświadczenie o stanie majątkowym dotyczy majątku odrębnego²²⁾ oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową. Oświadczenie to powinno zawie- rać w szczególności informacje o posiadanych zasobach pieniężnych, nieru- chomościach, udziałach i akcjach w spółkach prawa handlowego, a ponadto o nabytym przez sędziego albo jego małżonka od Skarbu Państwa albo innej państwowej lub samorządowej osoby prawnej mieniu, które podlegało zbyciu w drodze przetargu. § 1a. Oświadczenie, o którym mowa w § 1, składa się w dwóch egzemplarzach. § 2. Oświadczenie, o którym mowa w § 1, sędziowie składają właściwemu teryto- rialnie prezesowi sądu apelacyjnego. § 3. Analizy danych zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, dokonuje właściwe kolegium sądu apelacyjnego w terminie do końca czerwca każdego roku i przedstawia jej wyniki zgromadzeniu ogólnemu sędziów apelacji. § 4. Prezesi sądów apelacyjnych składają oświadczenie, o którym mowa w § 1, Krajowej Radzie Sądownictwa, która dokonuje analizy zawartych w nim da- nych w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku. § 5. Oświadczenie, o którym mowa w § 1, składa się przed objęciem urzędu sę- dziego, a następnie co roku do dnia 31 marca, według stanu na dzień 31 grud- nia roku poprzedniego, a także w dniu opuszczenia urzędu. § 6. Informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, stanowią tajemni- cę prawnie chronioną i podlegają ochronie przewidzianej dla informacji nie- jawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” określonej w przepisach o ochronie informacji niejawnych, chyba że sędzia, który złożył oświadczenie, wyraził pisemną zgodę na ich ujawnienie. W szczególnie uzasadnionych przypadkach podmiot uprawniony, zgodnie z § 2 lub § 4, do odebrania oświadczenia może je ujawnić pomimo braku zgody składającego oświadczenie. § 7. Oświadczenie, o którym mowa w § 1, przechowuje się przez sześć lat. § 8. Jeden egzemplarz oświadczenia o stanie majątkowym podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia zgodnie z § 2 lub § 4 przekazuje do urzędu skarbowe- go właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sędziego. Właściwy urząd skarbowy jest uprawniony do analizy danych zawartych w oświadczeniu, w tym również do porównania jego treści z treścią uprzednio złożonych oświad- czeń oraz rocznych zeznań podatkowych (PIT). Jeżeli wynik analizy budzi uzasadnione wątpliwości co do legalności pochodzenia majątku ujawnionego w oświadczeniu, urząd skarbowy kieruje sprawę do właściwego postępowania, prowadzonego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 88. Do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 87 § 1, stosuje się odpowiednio formularz określony przepisami o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodar- czej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Art. 89. § 1. Żądania, wystąpienia i zażalenia w sprawach związanych z pełnionym urzę- dem sędzia może wnosić tylko w drodze służbowej. W takich sprawach sędzia nie może zwracać się do instytucji i osób postronnych ani podawać tych spraw do wiadomości publicznej. § 2. W sprawach o roszczenia ze stosunku służbowego sędziemu przysługuje droga sądowa. Art. 90. Sędzia sądu rejonowego i sędzia sądu okręgowego jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić prezesa sądu okręgowego, sędzia sądu apelacyjnego i prezes sądu okrę- gowego – prezesa sądu apelacyjnego, a prezes sądu apelacyjnego – Ministra Spra- wiedliwości o toczącej się sprawie sądowej, w której występuje jako strona lub uczestnik postępowania. Art. 91. § 1. Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sę- dziowskie, różnicuje staż pracy lub pełnione funkcje. § 1a. (uchylony). § 1b. (uchylony). § 1c. Podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku sta- nowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogła- szane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez- pieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem § 1d. § 1d. Jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1c, jest niższe od prze- ciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego – przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w do- tychczasowej wysokości. § 2. Wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wyso- kość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodze- nia zasadniczego, o której mowa w § 1c. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. § 2a. (uchylony). § 3. (uchylony). § 4. (uchylony). § 4a. (uchylony). § 5. (uchylony). § 6. W związku z pełnioną funkcją sędziemu przysługuje dodatek funkcyjny. § 7. Wynagrodzenie sędziów różnicuje ponadto dodatek za długoletnią pracę, wy- noszący, począwszy od szóstego roku pracy 5% wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1%, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego. § 8. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownic- twa, określi, w drodze rozporządzenia, funkcje z tytułu których przysługują sędziom dodatki funkcyjne oraz sposób ustalania tych dodatków, biorąc pod uwagę rodzaj funkcji, wielkość jednostki organizacyjnej oraz zakres obowiąz- ków. § 9. Od wynagrodzenia sędziów nie odprowadza się składek na ubezpieczenie spo- łeczne. § 10. W razie rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego w spo- sób, o którym mowa w art. 68, od wynagrodzenia wypłaconego sędziemu w okresie służby, od którego nie odprowadzano składki na ubezpieczenie spo- łeczne, przekazuje się składkę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przewi- dzianą za ten okres w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. § 11. Składka na ubezpieczenie społeczne, o której mowa w § 10, podlega walory- zacji: 1) za okres do 31 grudnia 1998 r. wskaźnikiem wzrostu płac wynikającym ze wzrostu prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, określanego co- rocznie w ustawie budżetowej, które stanowiło podstawę do ustalania środ- ków i limitów na wynagrodzenia sędziów; 2) za okres od 1 stycznia 1999 r. wskaźnikiem waloryzacji składek określonym na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. § 12. Przy obliczaniu kwoty należnych składek, waloryzowanych na podstawie § 11 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.²³⁾). § 13. Składki, o której mowa w § 10, nie przekazuje się, jeżeli sędzia zrzekł się urzędu w związku z powołaniem na stanowisko prokuratorskie. Jeżeli stosu- nek służbowy prokuratora ulega następnie rozwiązaniu lub wygaśnięciu w sposób, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokura- turze, składkę należną za okres służby na stanowisku sędziowskim przekazuje się na zasadach określonych w § 10–12. Art. 91a. § 1. Sędziemu obejmującemu stanowisko w sądzie rejonowym przysługuje wyna- grodzenie zasadnicze w stawce pierwszej. Sędziemu obejmującemu stanowi- sko w sądzie okręgowym przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w stawce czwartej, a jeżeli na niższym stanowisku otrzymywał już wynagrodzenie w stawce czwartej albo piątej – przysługuje mu wynagrodzenie zasadnicze w stawce, odpowiednio, piątej albo szóstej. Sędziemu obejmującemu stanowisko w sądzie apelacyjnym przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w stawce siód- mej, a jeżeli na niższym stanowisku otrzymywał już wynagrodzenie w stawce siódmej albo ósmej – przysługuje mu wynagrodzenie zasadnicze w stawce, odpowiednio, ósmej albo dziewiątej. § 2. Jeżeli przed objęciem stanowiska sędziowskiego sędzia zajmował inne, odpo- wiednio równorzędne, stanowisko sędziowskie lub prokuratorskie, na obej- mowanym stanowisku przysługuje mu wynagrodzenie zasadnicze w stawce nie niższej od stawki, w której przysługiwało mu na stanowisku zajmowanym poprzednio. § 3. Wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawce bezpośrednio wyż- szej po upływie kolejnych pięciu lat pracy na danym stanowisku sędziowskim. § 4. Do okresu pracy na stanowisku sędziego sądu rejonowego dolicza się okres powierzenia pełnienia czynności sędziowskich na stanowisku asesora sądowe- go. § 5. Sędziemu, któremu z chwilą objęcia stanowiska w sądzie okręgowym przysłu- giwało wynagrodzenie zasadnicze w stawce czwartej albo piątej, a także sę- dziemu, któremu z chwilą objęcia stanowiska w sądzie apelacyjnym przysłu- giwało wynagrodzenie zasadnicze w stawce siódmej albo ósmej, do okresu pracy niezbędnego do uzyskania wynagrodzenia w stawce bezpośrednio wyż- szej zalicza się okres pracy na stanowisku bezpośrednio niższym, w którym sędziemu przysługiwało wynagrodzenie zasadnicze w stawce, odpowiednio, trzeciej albo czwartej, szóstej albo siódmej. § 6. Okres pracy, o którym mowa w § 3, ulega wydłużeniu o trzy lata w razie uka- rania sędziego w tym czasie karą dyscyplinarną, dwukrotnego wytknięcia uchybienia, o którym mowa w art. 40, lub dwukrotnego zwrócenia uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4. Art. 92. § 1. Sędziemu przysługuje corocznie urlop dodatkowy w wymiarze: 1) sześciu dni roboczych – po dziesięciu latach pracy; 2) dwunastu dni roboczych – po piętnastu latach pracy. § 2. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu dodatkowego, wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia w sądzie lub prokuraturze na stanowiskach: asesorów, sędziów i prokuratorów, w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa na stanowiskach: prezesa, wiceprezesa, starszego radcy lub radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, a także okresy wykonywania zawodu adwokata, radcy prawnego lub zajmowania samodzielnego stanowiska w organach wła- dzy publicznej, z którym związana była praktyka prawnicza, oraz inne okresy zatrudnienia, jeżeli z tego tytułu przysługiwał zwiększony wymiar urlopu. § 3. Sędziemu przysługuje gratyfikacja jubileuszowa w wysokości: 1) po dwudziestu latach pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego; 2) po dwudziestu pięciu latach pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego; 3) po trzydziestu latach pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego; 4) po trzydziestu pięciu latach pracy – 250% wynagrodzenia miesięcznego; 5) po czterdziestu latach pracy – 350% wynagrodzenia miesięcznego; 6) po czterdziestu pięciu latach pracy – 400% wynagrodzenia miesięcznego. § 4. Do okresu pracy uprawniającego do gratyfikacji jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. § 5. Gratyfikację jubileuszową wypłaca się niezwłocznie po nabyciu przez sędzie- go prawa do gratyfikacji, a jeżeli w aktach osobowych sędziego brak jest do- kumentów potwierdzających upływ okresów, o których mowa w § 4 – nie- zwłocznie po wykazaniu przez sędziego nabycia prawa do gratyfikacji; pod- stawę ustalenia wysokości gratyfikacji jubileuszowej stanowi wynagrodzenie przysługujące sędziemu w dniu nabycia prawa do gratyfikacji, obliczone we- dług przepisów dotyczących obliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przy ustalaniu wysokości gratyfikacji jubileuszowej uwzględnia się obniżenie wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w art. 129 § 3. Art. 93. § 1. Sędziemu można udzielić płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. § 2. Urlop dla poratowania zdrowia nie może przekraczać sześciu miesięcy i nie może być udzielony, jeżeli sędzia nie pełnił służby przez okres roku z powodu choroby. § 3. Urlopu dla poratowania zdrowia udziela Minister Sprawiedliwości. Art. 94. § 1. W okresie nieobecności w pracy z powodu choroby sędzia otrzymuje 80% wy- nagrodzenia, nie dłużej jednak niż przez okres roku. § 1a. Jeżeli nieobecność sędziego w pracy nastąpiła z powodu: 1) wypadku przy pracy albo w drodze do pracy lub z pracy, 2) choroby przypadającej w okresie ciąży, 3) choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warun- kami wykonywania czynności sędziego, 4) choroby spowodowanej przez inną osobę w wyniku popełnienia przez nią umyślnego czynu zabronionego, w związku z wykonywaniem czynności sę- dziego, stwierdzonego orzeczeniem wydanym przez uprawniony organ, 5) poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandyda- tów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – sędzia zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia. § 1b. W razie ujawnienia u sędziego choroby, co do której zachodzi podejrzenie, że powstała w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami wykony- wania czynności sędziego, prezes danego sądu kieruje sędziego do lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z urzędu lub na wniosek sędzie- go. Od orzeczenia lekarza orzecznika sędziemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. § 1c. Za chorobę powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warun- kami wykonywania czynności sędziego uznaje się chorobę spowodowaną dzia- łaniem czynników szkodliwych występujących w miejscu wykonywania czyn- ności sędziego. § 1d. Koszty badania i wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika oraz komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokrywa Skarb Państwa ze środków pozostających w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. § 2. W razie niemożności wykonywania pracy z innych przyczyn, uprawniających do uzyskania świadczeń, określonych w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, sędziemu przysługuje wynagrodzenie w wysoko- ści świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, przez okres przewi- dziany w tych przepisach. § 2a. Okres nieobecności w pracy z powodu choroby oraz niemożności wykonywa- nia pracy, o której mowa w § 2, stwierdza zaświadczenie lekarskie wystawiane zgodnie z przepisami art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 159), z tym że w przypadku: 1) poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandyda- tów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz niezdolności do pracy wskutek poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – za- świadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku, zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; 2) o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – decyzja wydana przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; 3) urlopu macierzyńskiego – zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym druku, określające przewidywaną datę porodu – za okres przed porodem, odpis skrócony aktu urodzenia dziecka lub jego kopia – za okres po poro- dzie; 4) konieczności osobistego sprawowania przez sędziego opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia przez nie 8 lat z powodu nieprzewidzianego za- mknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza – oświadczenie sędziego. § 2b. Sędzia jest obowiązany dostarczyć prezesowi sądu zaświadczenie lekarskie, decyzję, odpis skrócony aktu urodzenia dziecka lub jego kopię w terminie sied- miu dni od dnia ich otrzymania. § 2c. Sędzia jest obowiązany złożyć prezesowi sądu oświadczenie o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w § 2a pkt 4, w terminie siedmiu dni od dnia ich zaistnienia. § 2d. W przypadku niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 2b i 2c, nieo- becność uznaje się za nieusprawiedliwioną, chyba że niedostarczenie zaświad- czenia, decyzji, odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka lub jego kopii lub niezłożenie oświadczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od sędziego. § 3. Za inną usprawiedliwioną nieobecność w pracy sędziemu przysługuje wyna- grodzenie. § 4. W przypadkach, w których pracownikom podlegającym ubezpieczeniu spo- łecznemu przysługują zasiłki niezależnie od prawa do wynagrodzenia, sę- dziemu przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości zasiłku z ubezpiecze- nia społecznego. Art. 94a. § 1. Sędziemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. § 2. Członkom rodziny sędziego, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Odszkodowa- nie to przysługuje również w razie śmierci w następstwie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej sędziego w stanie spoczynku, który zmarł uznany za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. § 3. Jednorazowe odszkodowanie i jego zwiększenie, a także jednorazowe odszko- dowanie dla członków rodziny sędziego lub sędziego w stanie spoczynku, ustala się na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 30 paździer- nika 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i cho- rób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322, z późn. zm.²⁴⁾). § 4. Odszkodowanie przewidziane w niniejszym artykule przysługuje niezależnie od innych świadczeń określonych w ustawie. § 5. Skarb Państwa pokrywa koszty skutków wypadków przy pracy lub chorób za- wodowych, związane ze świadczeniami zdrowotnymi z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych, na które sędzia został skierowany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na wniosek lekarza prowadzą- cego, a nierefundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia na podstawie od- rębnych przepisów. Skarb Państwa pokrywa także koszty przedmiotów orto- pedycznych w wysokości udziału własnego ubezpieczonego, określonego w przepisach o ubezpieczeniu zdrowotnym. Art. 94b. § 1. Oceny uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, a także ustalenia związku śmierci sędziego lub sędziego w stanie spoczynku z takim wypadkiem lub chorobą dokonuje, w formie orze- czenia, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Koszty badania i wydania orzeczenia pokrywa Skarb Państwa ze środków pozostających w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. § 2. Orzeczenie, o którym mowa w § 1, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doręcza zainteresowanemu sędziemu albo członkom rodziny zmarłego sędziego, albo zmarłego sędziego w stanie spoczynku oraz prezeso- wi sądu apelacyjnego właściwemu do wydania decyzji, o której mowa w § 4, lub Ministrowi Sprawiedliwości. § 3. Jednorazowe odszkodowanie przyznaje się na wniosek sędziego, a w razie śmierci sędziego lub sędziego w stanie spoczynku – na wniosek uprawnionych członków jego rodziny. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia może również wystąpić kolegium właściwego sądu. § 4. Jednorazowe odszkodowanie przyznaje lub odmawia przyznania oraz ustala jego wysokość, w drodze decyzji, a także świadczenie to wypłaca: 1) prezes właściwego sądu apelacyjnego – z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej sędziego sądu rejonowego, okręgowego i apelacyjnego; 2) Minister Sprawiedliwości – z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawo- dowej prezesa sądu apelacyjnego oraz sędziego delegowanego do wykony- wania czynności w Ministerstwie Sprawiedliwości. § 5. Decyzję, o której mowa w § 4, prezes sądu apelacyjnego lub Minister Spra- wiedliwości wydaje w ciągu 14 dni od dnia: 1) otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika; 2) wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. § 6. Jednorazowe odszkodowanie wypłaca się z urzędu w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji, o której mowa w § 4. § 7. Od decyzji, o której mowa w § 4, sędziemu lub uprawnionym członkom rodzi- ny sędziego lub sędziego w stanie spoczynku, przysługuje odwołanie do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Do postępowania w tych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. § 8. W zakresie nieuregulowanym ustawą, do wypadków przy pracy i chorób za- wodowych sędziego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pracowników określone w ustawie, o której mowa w art. 94a § 3. Art. 94c. § 1. Prezes sądu, oraz na jego wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, są uprawnieni do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania przez sędziego zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby zgodnie z jego celem. § 2. Na wniosek prezesa sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości i zasadności udzielenia sędziom zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby. § 3. Sędzia wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarob- kową, w tym w sposób określony w art. 86 § 1 i 2, lub wykorzystujący zwol- nienie lekarskie od pracy z powodu choroby niezgodnie z jego celem traci prawo do wynagrodzenia za cały okres tego zwolnienia. § 4. Sędzia traci prawo do wynagrodzenia w razie odmowy poddania się badaniom kontrolnym lub w razie niedostarczenia dokumentacji medycznej lekarzowi orzecznikowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od dnia następującego po upływie wyznaczonego terminu badania lub po upływie wyznaczonego termi- nu dostarczenia dokumentacji medycznej. Utratę wynagrodzenia stwierdza prezes sądu. § 5. Koszty postępowań kontrolnych pokrywa Skarb Państwa ze środków pozosta- jących w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. § 6. W zakresie dotyczącym kontrolowania prawidłowości wykorzystania zwolnie- nia lekarskiego, kontrolowania prawidłowości zwolnienia lekarskiego, zasad utraty prawa do wynagrodzenia, o których mowa w § 1, 2 i 4 stosuje się od- powiednio przepisy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Art. 95. § 1. Sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę. § 2. Prezes sądu okręgowego w stosunku do sędziego sądu rejonowego oraz sę- dziego sądu okręgowego, prezes sądu apelacyjnego w stosunku do sędziego tego sądu, a Minister Sprawiedliwości w stosunku do prezesa sądu okręgowe- go i prezesa sądu apelacyjnego, w uzasadnionych przypadkach, może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości. § 3. W razie uzyskania zgody, o której mowa w § 2, sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do siedziby sądu, ustalonych na za- sadach obowiązujących przy ustalaniu wysokości należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Zwrot kosztów jednak nie przysługuje, jeżeli zmiana miejsca służbowego nastąpiła w wyniku orzeczenia kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 109 § 1 pkt 4 oraz orze- czenia sądu dyscyplinarnego o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbo- we ze względu na powagę stanowiska. Art. 96. § 1. Sędziemu może być przyznana, jako pożyczka, pomoc finansowa na zaspoko- jenie jego potrzeb mieszkaniowych. § 2. Środki na pomoc finansową, o której mowa w § 1, stanowią do 6% rocznego funduszu wynagrodzeń osobowych sędziów. § 3. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, sposób planowania i wykorzystywania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych sędziów oraz warunki przyznawania pomocy, o której mowa w § 1, z uwzględnieniem zaangażowania środków własnych sędziego, udziału kolegiów sądów w przy- znawaniu pomocy oraz zasady racjonalności gospodarowania środkami oraz przy przyjęciu zasady, że w razie rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego w sposób, o którym mowa w art. 68, pożyczka podlega zwrotowi wraz z oprocentowaniem w wysokości obowiązującej przy po- wszechnie dostępnych kredytach bankowych. Art. 97. § 1. W razie powołania sędziego do niezawodowej służby wojskowej, jego prawa i obowiązki służbowe ulegają zawieszeniu na czas trwania służby. Sędzia za- chowuje jednak swoje stanowisko i prawo do wynagrodzenia, a czas służby wojskowej wlicza się do okresu stosunku służbowego na stanowisku sędziego. § 2. Inne szczególne uprawnienia związane ze stosunkiem służbowym sędziego powołanego do czynnej służby wojskowej i zwolnionego z tej służby normują przepisy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. § 3. Sędzia powołany do niezawodowej służby wojskowej odbywa ją w organach sądownictwa wojskowego. Art. 98. § 1. Sędziemu ubiegającemu się o mandat posła albo senatora, albo radnego udzie- la się urlopu bezpłatnego na czas kampanii wyborczej. § 2. Sędzia, który został mianowany, powołany lub wybrany do pełnienia funkcji w organach państwowych, samorządu terytorialnego, w służbie dyplomatycznej, konsularnej lub w organach organizacji międzynarodowych oraz ponadnaro- dowych działających na podstawie umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską jest obowiązany zrzec się niezwłocznie swojego urzędu, chyba że przechodzi w stan spoczynku. § 3. Sędzia, który zrzekł się urzędu z przyczyn określonych w § 2, może powrócić na urząd sędziego i poprzednio zajmowane stanowisko, jeżeli przerwa w peł- nieniu obowiązków sędziego nie przekracza dziewięciu lat, chyba że pełnił funkcje sędziowskie lub prokuratorskie w międzynarodowych lub ponadnaro- dowych organach sądowych. § 4. W przypadku przewidzianym w § 3, Krajowa Rada Sądownictwa, z inicjatywy zainteresowanego, przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wnio- sek o powołanie byłego sędziego na urząd sędziego, chyba że nie spełnia on warunków wymaganych do powołania na urząd sędziego. Po powołaniu na urząd, sędziemu wyznacza się poprzednio zajmowane stanowisko i miejsce służbowe, niezależnie od liczby stanowisk sędziowskich w danym sądzie. § 5. W razie odmowy przedstawienia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku, o którym mowa w § 4, zainteresowanemu służy skarga do Sądu Najwyższego. § 6. Przepisów § 2–5 nie stosuje się do powołania sędziego na stanowisko podse- kretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. W takim przypadku, na okres pełnienia tego stanowiska, sędziego deleguje się do Ministerstwa Sprawiedli- wości na zasadach określonych w art. 77 § 1. Art. 99. Sędzia w stanie spoczynku może używać dotychczasowego tytułu z dodaniem wyra- zów „w stanie spoczynku”. Art. 100. § 1. Sędziemu, który został przeniesiony w stan spoczynku, w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, przysługuje do czasu osiągnię- cia wieku 67 lat albo do osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 69 § 1a, uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowa- nym stanowisku. § 2. Sędziemu przechodzącemu lub przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił przysługuje uposażenie w wysokości 75% wyna- grodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. § 3. Uposażenie, o którym mowa w § 1 i 2, podwyższa się stosownie do zmian wy- sokości wynagrodzeń zasadniczych sędziów czynnych zawodowo. § 4. Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje jednorazowa od- prawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia. § 4a. W przypadku, o którym mowa w § 1, sędzia w stanie spoczynku otrzymuje jednorazową odprawę z chwilą osiągnięcia wieku 67 lat albo wieku, o którym mowa w art. 69 § 1a. § 4b. Sędziemu, który powrócił na stanowisko poprzednio zajmowane albo stanowi- sko równorzędne poprzednio zajmowanemu w trybie art. 74 § 1a, w razie przejścia lub przeniesienia w stan spoczynku przysługuje jednorazowa odpra- wa w kwocie stanowiącej różnicę między wysokością odprawy wyliczonej na dzień przejścia lub przeniesienia w stan spoczynku a wysokością odprawy wypłaconej. W przypadku, o którym mowa w § 1, odprawa przysługuje z chwilą osiągnięcia wieku 67 lat albo wieku, o którym mowa w art. 69 § 1a. § 5. Z tytułu pracy na stanowisku sędziego nie przysługuje prawo do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 91 § 10. § 6. W razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do emery- tury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się wyłącznie uposażenie, z zastrzeżeniem § 7. § 6a. Jeżeli zbieg praw, o którym mowa w § 6, dotyczy sędziego przechodzącego lub przeniesionego w stan spoczynku zgodnie z § 2, który jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, środki zgromadzone na rachunku w tym funduszu otwarty fundusz emerytalny przekazuje za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dochody budżetu państwa. § 6b. W razie zbiegu prawa do uposażenia w stanie spoczynku z prawem do uposa- żenia rodzinnego, na wniosek uprawnionego wypłaca się uposażenie w stanie spoczynku albo uposażenie rodzinne. § 7. Jeżeli zbieg praw, o którym mowa w § 6, dotyczy sędziego w stanie spoczyn- ku, który do chwili przejścia w stan spoczynku był zatrudniony na podstawie powołania na stanowisko sędziowskie w niepełnym wymiarze czasu pracy sto- sownie do art. 62, wypłaca się emeryturę oraz uposażenie, z tym jednak, że wypłatę uposażenia ogranicza się w taki sposób, aby suma emerytury i uposa- żenia nie przekraczała wysokości całego uposażenia sędziego w stanie spo- czynku, jakie by otrzymywał, gdyby nie został powołany w połowie wymiaru czasu pracy. § 8. Wynagrodzenie z tytułu pracy na stanowisku sędziego oraz uposażenie przy- sługujące w stanie spoczynku jest osiąganiem przychodu powodującym za- wieszenie prawa do emerytury lub renty albo zmniejszenie tych świadczeń, w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Spo- łecznych. Prezes właściwego sądu i sędzia uprawniony do świadczeń z Fundu- szu Ubezpieczeń Społecznych są obowiązani do powiadamiania organu ren- towego o osiąganiu wynagrodzenia albo uposażenia i jego wysokości, na za- sadach i w terminach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 101. § 1. W razie śmierci sędziego jego rodzinie przysługuje odprawa pośmiertna na za- sadach przewidzianych w Kodeksie pracy dla rodzin pracowników, z tym że do okresu zatrudnienia, od którego zależy wysokość odprawy, wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia na stanowiskach asesora sądowego lub sędzie- go. § 2. W razie śmierci sędziego albo sędziego w stanie spoczynku lub członka jego rodziny, osobie, która pokryła koszty pogrzebu, przysługuje świadczenie pie- niężne w wysokości i na zasadach określonych dla zasiłku pogrzebowego z ubezpieczenia społecznego. § 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w razie śmierci osoby pobierającej uposa- żenie rodzinne albo członka rodziny tej osoby. § 4. W razie zbiegu prawa do świadczenia, o którym mowa w § 2 i 3, z prawem do zasiłku pogrzebowego z ubezpieczenia społecznego, przysługuje prawo do jednego ze świadczeń, wybranego przez uprawnionego. Art. 102. § 1. W razie śmierci sędziego albo sędziego w stanie spoczynku członkom jego ro- dziny, spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje uposażenie rodzinne w wysokości: 1) dla jednej osoby uprawnionej – 85%, 2) dla dwóch osób uprawnionych – 90%, 3) dla trzech lub więcej osób uprawnionych – 95% – podstawy wymiaru. § 2. Podstawę wymiaru uposażenia rodzinnego przysługującego rodzinie stanowi: 1) w przypadku rodziny zmarłego sędziego w stanie spoczynku – uposażenie, jakie przysługiwało w chwili śmierci zmarłemu sędziemu w stanie spoczyn- ku, z zastrzeżeniem pkt 2; 2) w przypadku rodziny zmarłego sędziego albo zmarłego sędziego w stanie spoczynku przeniesionego na podstawie art. 100 § 1 – uposażenie, jakie przysługiwałoby mu w chwili śmierci zgodnie z art. 100 § 2. § 3. Do uposażenia, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 100 § 3. § 4. W razie zbiegu prawa do uposażenia rodzinnego z prawem do emerytury lub renty, na wniosek uprawnionego, przysługuje albo uposażenie rodzinne, albo emerytura lub renta. § 5. Do uposażenia rodzinnego przysługuje dodatek dla sierot zupełnych w wyso- kości i na zasadach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 103. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb ustalania i wypłacania uposażeń oraz uposażeń rodzinnych sędziom w stanie spoczynku i członkom ich rodzin oraz terminy przekazania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek, o których mowa w art. 91 § 10 i 11, mając na względzie w szczególności konieczność zapewnienia osobom uprawnionym ciągłości źródeł utrzymania oraz udogodnień w odbiorze uposażeń i uposażeń rodzinnych. Art. 104. § 1. Sędzia w stanie spoczynku jest obowiązany dochować godności sędziego. § 2. Za uchybienie godności sędziego po przejściu w stan spoczynku oraz uchybie- nie godności urzędu sędziego w okresie pełnienia służby sędzia w stanie spo- czynku odpowiada dyscyplinarnie. § 3. Do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, z tym że zamiast kar przewidzianych dla sędziów sąd dyscyplinarny orzeka kary: 1) upomnienia; 2) nagany; 3) zawieszenia podwyższenia uposażenia, o którym mowa w art. 100 § 3, na okres od roku do trzech lat; 4) pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. § 4. Skazanie sędziego w stanie spoczynku prawomocnym wyrokiem sądu na po- zbawienie praw publicznych za przestępstwo popełnione po przejściu w stan spoczynku, jak również przed przejściem w stan spoczynku, lub prawomocne orzeczenie kary wydalenia ze służby, za przewinienie popełnione, w tym przed przejściem w stan spoczynku, powoduje utratę uprawnień do stanu spo- czynku i uposażenia sędziego oraz uposażenia rodzinnego członków jego ro- dziny. § 5. W razie orzeczenia kary wymienionej w § 3 pkt 4, lub w przypadkach przewi- dzianych w § 4, sędzia pozbawiony prawa do stanu spoczynku i uposażenia albo członek jego rodziny pozbawiony prawa do uposażenia rodzinnego na- bywa prawo do emerytury lub renty, jeżeli spełnia warunki określone w prze- pisach o ubezpieczeniu społecznym. Art. 105. § 1. Do sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio przepisy art. 84 § 3 i art. 86. Do sędziów w stanie spoczynku, którym powierzono pełnienie funkcji wizytatora, stosuje się odpowiednio także przepisy art. 77 § 1, 6–6b i 8, art. 79, art. 82–83, art. 85, art. 87–90 oraz art. 94a i 94b. § 2. Sędziemu, który przeszedł w stan spoczynku w trybie art. 69 § 1 i 2, oraz sę- dziemu przeniesionemu w stan spoczynku w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych można powierzyć, za jego zgodą, pełnienie funkcji wizytatora w Ministerstwie Sprawiedliwości lub sądzie. W takim przypadku sędziemu w stanie spoczynku przysługuje dodatek funkcyjny w wysokości przewidzianej dla sędziego wizytatora. Do powierzenia funkcji wi- zytatora w sądzie stosuje się odpowiednio przepisy art. 37d § 1 i 2. Pełnienie funkcji wizytatora w Ministerstwie Sprawiedliwości powierza Minister Spra- wiedliwości, na czas określony, nie dłuższy niż dwa lata, albo na czas nieokre- ślony. § 3. Powierzenie sędziemu w stanie spoczynku funkcji wizytatora oraz zgoda na pełnienie tej funkcji przez sędziego w stanie spoczynku mogą zostać cofnięte, z zachowaniem miesięcznego uprzedzenia. § 4. Możliwość pełnienia funkcji wizytatora jest wyłączona w przypadku ubiegania się przez sędziego w stanie spoczynku o mandat posła, senatora albo radnego bądź pełnienia przez niego funkcji, o których mowa w art. 98 § 2. Art. 106. W razie utraty uprawnień do stanu spoczynku i uposażenia w przypadkach, o których mowa w art. 104 § 5, stosuje się odpowiednio przepisy art. 91 § 10 i 11.

Rozdział 2a

System oceny pracy i planowania rozwoju zawodowego sędziego

Rozdział 3

Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów Art. 107. § 1. Za przewinienia służbowe, w tym za oczywistą i rażącą obrazę przepisów pra- wa i uchybienia godności urzędu (przewinienia dyscyplinarne), sędzia odpo- wiada dyscyplinarnie. § 2. Sędzia odpowiada dyscyplinarnie także za swoje postępowanie przed objęciem stanowiska, jeżeli przez nie uchybił obowiązkowi piastowanego wówczas urzędu państwowego lub okazał się niegodnym urzędu sędziego. Art. 108. § 1. Po upływie trzech lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania dys- cyplinarnego. § 2. W razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przed upływem terminu, o którym mowa w § 1, przedawnienie dyscyplinarne następuje z upływem pięciu lat od chwili czynu. Jeżeli jednak przed upływem terminu, o którym mowa w § 1, sprawa nie została prawomocnie zakończona, sąd dyscyplinarny orzeka o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, umarzając postępowanie w zakre- sie wymierzenia kary dyscyplinarnej. § 3. W zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej za wykroczenie przedawnienie dyscyplinarne następuje jednocześnie z przedawnieniem przewidzianym dla wykroczeń. § 4. Jeżeli jednak przewinienie dyscyplinarne zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie może nastąpić wcześniej niż przedawnienie przewidziane w przepisach Kodeksu karnego. Art. 109. § 1. Karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie; 2) nagana; 3) usunięcie z zajmowanej funkcji; 4) przeniesienie na inne miejsce służbowe; 5) złożenie sędziego z urzędu. § 2. Sąd może podać prawomocne orzeczenie dyscyplinarne do wiadomości pu- blicznej. § 3. Wymierzenie kary określonej w § 1 pkt 3 lub 4 pociąga za sobą pozbawienie możliwości awansowania na wyższe stanowisko sędziowskie przez okres pię- ciu lat, niemożność udziału w tym okresie w kolegium sądu, orzekania w są- dzie dyscyplinarnym oraz uzyskania utraconej funkcji. § 4. Wymierzenie kary określonej w § 1 pkt 5 pociąga za sobą utratę możliwości ponownego powołania ukaranego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziow- skim. § 5. W przypadku przewinienia dyscyplinarnego lub wykroczenia mniejszej wagi, sąd dyscyplinarny może odstąpić od wymierzenia kary. Art. 110. § 1. Sądami dyscyplinarnymi w sprawach dyscyplinarnych sędziów są: 1) w pierwszej instancji – sądy apelacyjne; 2) w drugiej instancji – Sąd Najwyższy. § 2. Sądy dyscyplinarne są ponadto właściwe do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 37 § 5, art. 75 § 2 pkt 3 oraz w art. 80. § 3. Do rozpoznania spraw wymienionych w § 1 i 2 właściwy miejscowo jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę sędzia objęty postępowaniem. Jeżeli jednak sprawa dotyczy sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny sąd dyscyplinarny wyznaczony, na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. § 4. Sądy dyscyplinarne orzekają w składzie trzech sędziów. Do orzekania w są- dzie dyscyplinarnym są uprawnieni wszyscy sędziowie danego sądu dyscypli- narnego, z wyjątkiem prezesa sądu, wiceprezesów sądu oraz rzecznika dyscy- plinarnego. § 5. Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji może orzekać na sesjach wyjazdowych w sądzie okręgowym, na obszarze właściwości którego obwiniony zajmuje stanowisko sędziego, chyba że sprzeciwia się temu dobro wymiaru sprawie- dliwości. Art. 111. Skład sądu dyscyplinarnego wyznacza się w drodze losowania, z listy wszystkich sędziów danego sądu, z tym że w składzie sądu zasiada przynajmniej jeden sędzia stale orzekający w sprawach karnych. Składowi sądu dyscyplinarnego przewodniczy sędzia stale orzekający w sprawach karnych, najstarszy służbą. Art. 112. § 1. Uprawnionym oskarżycielem przed sądem dyscyplinarnym, w sprawach sę- dziów sądów apelacyjnych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów okrę- gowych, jest rzecznik dyscyplinarny, w sprawach zaś pozostałych sędziów – zastępca rzecznika dyscyplinarnego. § 2. Rzecznika dyscyplinarnego wybiera, spośród kandydatów zgłoszonych przez zgromadzenia ogólne sędziów apelacji, Krajowa Rada Sądownictwa. Rzecznik dyscyplinarny działa przy Krajowej Radzie Sądownictwa. Kadencja rzecznika dyscyplinarnego trwa cztery lata. § 3. Zgromadzenia wymienione w § 2 wybierają spośród sędziów sądu apelacyjne- go po jednym kandydacie na rzecznika dyscyplinarnego i wybranych kandyda- tów zgłaszają Krajowej Radzie Sądownictwa, najpóźniej na trzy miesiące przed upływem kadencji rzecznika dyscyplinarnego albo w ciągu miesiąca po jego ustąpieniu. § 4. Zastępców rzecznika dyscyplinarnego wybierają dla każdej apelacji kolegia sądów apelacyjnych, a dla każdego okręgu kolegia sądów okręgowych spo- śród sędziów danego sądu. Kadencja zastępców rzecznika trwa dwa lata. § 5. Rzecznik dyscyplinarny i jego zastępcy są związani wskazaniem organu uprawnionego, w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. § 6. Rzecznik dyscyplinarny jest uprawniony do przejęcia każdej sprawy prowa- dzonej przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego, jeżeli uzna to za uzasadnio- ne interesem wymiaru sprawiedliwości. § 7. W razie niemożności prowadzenia sprawy przez właściwego zastępcę rzeczni- ka dyscyplinarnego, rzecznik dyscyplinarny wyznaczy do jej prowadzenia za- stępcę rzecznika dyscyplinarnego z innego okręgu. § 8. W razie przeszkód w pełnieniu obowiązków przez rzecznika dyscyplinarnego, jego obowiązki przejmuje najstarszy służbą sędziowską zastępca rzecznika dyscyplinarnego, do czasu ustania przeszkody. § 9. Do zastępców rzecznika dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy o rzeczniku dyscyplinarnym. [Art. 113. Obwiniony może ustanowić obrońcę spośród sędziów lub adwokatów.] <Art. 113. Nowe br zmienie ar t.

Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 147. § 1. W sądach rejonowych i okręgowych do wykonywania określonych w usta- wach czynności należących do sądów w zakresie ochrony prawnej zatrudniani są referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi, zwani dalej „referenda- rzami”. § 2. W sądach działają kuratorzy sądowi (kuratorzy rodzinni i kuratorzy dla doro- słych), którzy stanowią służbę kuratorską i wykonują czynności o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym i profilaktycznym oraz inne czynności okre- ślone w przepisach szczególnych. § 3. W sądach są zatrudniani urzędnicy i inni pracownicy sądowi. § 4. W sądach mogą być zatrudniani asystenci sędziów. Art. 148. § 1. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze zarządzenia, organizację i zakres działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej, a także kategorie pracowników sądowych obowiązanych do noszenia stroju urzędowego lub oznak i warunki ich przydziału. § 2. Referendarze i asystenci sędziów podlegają okresowym ocenom, obejmującym jakość i terminowość wykonywania zadań, kulturę urzędowania, efektywność wykorzystania czasu pracy oraz realizację doskonalenia zawodowego. § 2a. Okresową ocenę sporządza się na piśmie i niezwłocznie zapoznaje z nią refe- rendarza albo asystenta sędziego. Referendarz oraz asystent sędziego, w ter- minie siedmiu dni od zapoznania z oceną, ma prawo zgłosić sprzeciw do pre- zesa sądu. Sprzeciw rozpatruje się w terminie czternastu dni. § 2b. W razie uwzględnienia sprzeciwu okresową ocenę zmienia się albo sporządza się po raz drugi. Od oceny sporządzonej po raz drugi przysługuje sprzeciw na zasadach określonych w § 2a. § 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe kry- teria oraz szczegółowy sposób dokonywania okresowych ocen referendarzy i asystentów sędziów, mając na uwadze konieczność dostosowania metodyki ich przeprowadzania do zakresu analizy i kryteriów wskazanych w § 2, oraz zapewnienia sprawnego i rzetelnego przeprowadzenia oceny.

Rozdział 2

Referendarze sądowi Art. 149. § 1. Na stanowisko referendarza sądowego może być mianowany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatel- skich; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra prawa lub zagraniczne uznane w Polsce; 4) ukończył 24 lata; 5) ukończył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub zdał egzamin sędziowski, prokuratorski, notarialny, adwo- kacki lub radcowski. § 2. (uchylony). § 3. (uchylony).

Rozdział 3

Kuratorzy sądowi Art. 154. § 1. Kuratorzy sądowi pełnią swoje czynności zawodowo (kuratorzy zawodowi) albo społecznie (kuratorzy społeczni). § 2. Zasady organizacji służby kuratorskiej i wykonywania obowiązków przez ku- ratorów sądowych oraz status kuratorów sądowych określa odrębna ustawa.

Rozdział 4

Asystenci sędziów Art. 155. § 1. Asystent sędziego wykonuje czynności zmierzające do przygotowania spraw sądowych do rozpoznania oraz czynności z zakresu działalności administra- cyjnej sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2. § 2. Na stanowisku asystenta sędziego może byś zatrudniony ten, kto: 1) jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywil- nych i obywatelskich; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub za- graniczne uznane w Polsce; 4) ukończył 24 lata; 5) (uchylony). § 2a. Nabór kandydatów następuje w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych kwalifikacjach, predyspozy- cjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków asystenta sędziego. § 3. Prezes sądu przed zatrudnieniem asystenta sędziego zasięga informacji o kan- dydacie z Krajowego Rejestru Karnego. § 3a. (uchylony). § 4. Asystentowi sędziego przysługuje wynagrodzenie zasadnicze. Poza wynagro- dzeniem zasadniczym asystentowi sędziego przysługuje dodatek za wielolet- nią pracę, nagrody jubileuszowe oraz jednorazowa odprawa w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury. Na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury asystentowi sędziego mogą być przyznane: 1) dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub powie- rzenia dodatkowych zadań; 2) nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej. § 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy za- kres i sposób wykonywania czynności przez asystentów sędziów, mając na uwadze zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działa- nia, zapewniając rzetelne wykonywanie powierzonych zadań. § 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wyna- grodzenia zasadniczego asystentów sędziów, biorąc pod uwagę rodzaj i cha- rakter czynności wykonywanych przez asystentów sędziów oraz poziom wy- nagrodzeń urzędników sądów. § 7. Asystent sędziego po przepracowaniu pięciu lat na tym stanowisku może przy- stąpić do egzaminu sędziowskiego. Asystent sędziego, który ukończył aplika- cję ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub złożył egzamin notarialny, adwokacki lub radcowski może przystąpić do eg- zaminu sędziowskiego po przepracowaniu czterech lat na stanowisku asysten- ta sędziego lub referendarza sądowego. Wniosek o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego asystent sędziego zgłasza Dyrektorowi Krajowej Szkoły Są- downictwa i Prokuratury na miesiąc przed przeprowadzeniem egzaminu, uisz- czając wymaganą opłatę. § 8. Do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepis art. 82a § 1. § 9. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach sądów i prokuratury.

Rozdział 5

Urzędnicy i inni pracownicy sądowi Art. 156. Zasady zatrudniania urzędników i innych pracowników sądowych oraz ich obowiąz- ki i prawa określają odrębne przepisy.

Rozdział 6

Biegli sądowi Art. 157. § 1. Prezes sądu okręgowego ustanawia biegłych sądowych i prowadzi ich listę. § 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb ustanawiania biegłych sądowych, pełnienia przez nich czynności oraz zwalniania ich z funkcji. W tym samym trybie Minister Sprawiedliwości może również okre- ślić szczegółowe zasady powoływania i działania zespołów biegłych sądo- wych.

Rozdział 7

Ławnicy Art. 158. § 1. Ławnikiem może być wybrany ten, kto: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatel- skich; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) ukończył 30 lat; 4) jest zatrudniony, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu kandydowania co najmniej od roku; 5) nie przekroczył 70 lat; 6) jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków ławnika; 7) posiada co najmniej wykształcenie średnie. § 2. (uchylony). § 3. Do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy ławnikiem powinna być wy- brana osoba wykazująca szczególną znajomość spraw pracowniczych. Art. 159. § 1. Ławnikami nie mogą być: 1) osoby zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokura- turze; 2) osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego; 3) funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń; 4) adwokaci i aplikanci adwokaccy; 5) radcy prawni i aplikanci radcowscy; 6) duchowni; 7) żołnierze w czynnej służbie wojskowej; 8) funkcjonariusze Służby Więziennej; 9) radni gminy, powiatu i województwa. § 2. Nie można być ławnikiem jednocześnie w więcej niż jednym sądzie. Art. 160. § 1. Ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów – w głosowaniu taj- nym. § 2. Wybory przygotowują gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Art. 161. § 1. Liczbę ławników wybieranych przez poszczególne rady gmin do wszystkich sądów działających na obszarze właściwości sądu okręgowego, w tym także liczbę ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy, ustala kole- gium sądu okręgowego; liczbę ławników do poszczególnych sądów rejono- wych ustala się po zasięgnięciu opinii prezesów tych sądów. § 2. Prezes sądu okręgowego podaje liczbę ławników do wiadomości poszczegól- nym radom gmin najpóźniej na trzydzieści dni przed upływem terminu zgła- szania kandydatów. Art. 162. § 1. Kandydatów na ławników mogą zgłaszać radom gmin prezesi właściwych są- dów, stowarzyszenia, inne organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa, z wyłączeniem partii politycznych, oraz co najmniej pięćdziesięciu obywateli mających czynne prawo wyborcze, za- mieszkujących stale na terenie gminy dokonującej wyboru, w terminie do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. § 2. Do zgłoszenia kandydata na ławnika dokonanego na karcie zgłoszenia dołącza się następujące dokumenty: 1) informację z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącą zgłaszanej osoby; 2) oświadczenie kandydata, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępo- wanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe; 3) oświadczenie kandydata, że nie jest lub nie był pozbawiony władzy rodzi- cielskiej, a także, że władza rodzicielska nie została mu ograniczona ani za- wieszona; 4) zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, wystawione przez lekarza, o któ- rym mowa w art. 55 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadcze- niach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.²⁵⁾), stwierdzające brak przeciwwska- zań do wykonywania funkcji ławnika; 5) dwa zdjęcia zgodne z wymogami stosowanymi przy składaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego. § 3. Do zgłoszenia kandydata na ławnika dokonanego na karcie zgłoszenia przez stowarzyszenie, inną organizację społeczną lub zawodową, zarejestrowaną na podstawie przepisów prawa, dołącza się również aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego albo odpis lub zaświadczenie potwierdzające wpis do in- nego właściwego rejestru lub ewidencji dotyczące tej organizacji. § 4. Do zgłoszenia kandydata na ławnika dokonanego na karcie zgłoszenia przez obywateli dołącza się również listę osób zawierającą imię (imiona), nazwisko, numer ewidencyjny PESEL, miejsce stałego zamieszkania i własnoręczny podpis każdej z pięćdziesięciu osób zgłaszających kandydata. § 5. Dokumenty wymienione w § 2 pkt 1–4 powinny być opatrzone datą nie wcze- śniejszą niż trzydzieści dni przed dniem zgłoszenia, a dokumenty wymienione w § 3 nie wcześniejszą niż trzy miesiące przed dniem zgłoszenia. § 6. Osobą uprawnioną do składania wyjaśnień w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika przez obywateli jest osoba, której nazwisko zostało umieszczone jako pierwsze na liście, o której mowa w § 4. § 7. Koszt opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego oraz opłaty za badanie lekarskie i za wystawienie zaświadczenia lekarskiego ponosi kan- dydat na ławnika. § 8. Koszt opłaty za wydanie aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego albo odpisu lub zaświadczenia z innego właściwego rejestru lub ewidencji po- nosi podmiot, którego dotyczy odpis lub zaświadczenie. § 9. Rady gmin zasięgają od komendanta wojewódzkiego Policji albo Komendanta Stołecznego Policji informacji o kandydatach na ławników. Informacje o kan- dydacie na ławnika uzyskuje się i sporządza na zasadach określonych dla in- formacji o kandydacie do objęcia stanowiska sędziowskiego. § 10. Zgłoszenia kandydatów, które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a także zgłoszenia, które nie spełniają wymagań formal- nych, o których mowa w § 2–5, pozostawia się bez dalszego biegu. Przywró- cenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne. Pozostawienie zgłoszenia bez dalszego biegu rada gminy stwierdza w drodze uchwały. § 11. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownic- twa, określi, w drodze rozporządzenia, sposób postępowania z dokumentami złożonymi radom gmin przy zgłaszaniu kandydatów na ławników, wzór karty zgłoszenia oraz sposób jego udostępniania, mając na uwadze potrzebę udoku- mentowania przez podmioty zgłaszające spełnianie przez kandydatów na ław- ników wymogów określonych w ustawie, a także zapewnienia wyboru kandy- datów o najwyższych walorach etycznych i intelektualnych, umożliwienia rze- telnej weryfikacji zgłoszeń i przejrzystości działań związanych ze zgłaszaniem kandydatów na ławników, a przez określenie wzoru karty zgłoszenia i sposobu

Rozdział 1

Budżet sądownictwa Art. 176. § 1. Dochody i wydatki sądów powszechnych stanowią w budżecie państwa odrębną część. § 2. (uchylony). Art. 177. § 1. Dysponentem części budżetowej odpowiadającej sądom powszechnym jest Minister Sprawiedliwości. § 2. Dyrektor sądu apelacyjnego wykonuje zadania i kompetencje dysponowania budżetem sądów na obszarze apelacji oraz sprawuje kontrolę gospodarki fi- nansowej i gospodarowania mieniem Skarbu Państwa przez te sądy. § 3. (uchylony). § 4. W zakresie, o którym mowa w § 2, dyrektor sądu apelacyjnego podlega bezpo- średnio Ministrowi Sprawiedliwości, a dyrektorzy sądów okręgowych i rejo- nowych – dyrektorowi przełożonego sądu apelacyjnego. Art. 178. § 1. Projekty planów finansowych oraz plany finansowe dla sądów na obszarze apelacji opracowują dyrektorzy sądów apelacyjnych na podstawie projektów przygotowanych przez dyrektorów sądów okręgowych i dyrektorów sądów re- jonowych, według zasad określonych w przepisach o finansach publicznych, uwzględniając zakres realizowanych przez sądy zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3. § 2. Projekty, o których mowa w § 1, dyrektorzy sądów apelacyjnych przedkładają Krajowej Radzie Sądownictwa i Ministrowi Sprawiedliwości. § 3. Krajowa Rada Sądownictwa w ciągu miesiąca od otrzymania projektu składa Ministrowi Sprawiedliwości wniosek o opracowanie projektu planu dochodów i wydatków sądów powszechnych wraz ze swymi uwagami i zastrzeżeniami. § 4. Projekt planów dochodów i wydatków sądów powszechnych sporządzony w trybie określonym w przepisach § 1–3 Minister Sprawiedliwości przekazuje ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w celu włączenia tego projektu do projektu ustawy budżetowej, na zasadach określonych art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. § 5. W zakresie wykonywania budżetu w części odpowiadającej sądom powszech- nym Ministrowi Sprawiedliwości przysługują uprawnienia ministra właściwe- go do spraw finansów publicznych.

Rozdział 2

Gospodarka finansowa sądów Art. 179. § 1. Organem kierującym gospodarką finansową sądu jest dyrektor sądu. § 2. (uchylony). § 3. Działalność inwestycyjną sądu prowadzą: 1) dla sądu apelacyjnego i sądów rejonowych działających na obszarze apela- cji, w których powołano dyrektora sądu – dyrektor sądu apelacyjnego; 2) dla sądu okręgowego oraz sądów rejonowych działających w okręgu sądo- wym, w których nie powołano dyrektora sądu – dyrektor sądu okręgowego. § 4. Dyrektor sądu apelacyjnego może przekazać dyrektorowi jednego sądu okrę- gowego wykonywanie zadań inwestycyjnych innego sądu okręgowego lub są- dów rejonowych. § 5. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady prowadzenia gospodarki finansowej i działalności inwestycyjnej sądów, w tym: 1) zasady dysponowania środkami budżetu sądownictwa, ustanawiania dyspo- nentów środków oraz określenie ich zadań i kompetencji, 2) zasady i tryb opracowywania planów finansowych sądów, 3) zasady i tryb dokonywania zmian w planach finansowych sądów, 4) uruchamianie środków budżetowych, 5) rachunki bankowe sądów, 6) rozliczenia w okresie przejściowym po zakończeniu roku budżetowego, 7) tryb pobierania dochodów i dokonywania wydatków sądów, 8) sprawozdawczość budżetową i finansową, 9) prowadzenie działalności inwestycyjnej sądów – z uwzględnieniem konieczności prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi i wymogów wynikających z przepisów o finansach publicznych.

Rozdział 1

Zmiany w przepisach obowiązujących Art. 180. (pominięty).²⁷⁾

Rozdział 2

Przepisy przejściowe i końcowe Art. 196. Sądy utworzone na podstawie ustawy wymienionej w art. 211 są sądami powszech- nymi w rozumieniu ustawy. Art. 197. Istniejące w dniu wejścia w życie ustawy ośrodki zamiejscowe i wydziały zamiej- scowe sądów okręgowych stają się, odpowiednio, ośrodkami zamiejscowymi albo wydziałami zamiejscowymi odpowiednich sądów okręgowych w rozumieniu ustawy. Art. 198. § 1. Z dniem wejścia w życie ustawy sędziowie sądów powszechnych otrzymują stawkę podstawową wynagrodzenia zasadniczego przysługującą na zajmowa- nym stanowisku oraz dodatek za długoletnią pracę, według zasad określonych w art. 91 § 7. § 2. Z dniem 1 stycznia 2003 r. sędziowie, którzy przepracowali na zajmowanym stanowisku co najmniej siedem lat, otrzymują stawkę pierwszą awansową wy- nagrodzenia zasadniczego. § 3. Z dniem 1 stycznia 2004 r. sędziowie, którzy przepracowali na danym stano- wisku sędziowskim co najmniej czternaście lat, otrzymują drugą stawkę awan- sową wynagrodzenia zasadniczego. § 4. Sędziemu, który na podstawie § 2 otrzymał stawkę pierwszą awansową wyna- grodzenia zasadniczego, a z dniem 1 stycznia 2004 r. nie spełniał warunku, o którym mowa w § 3, do okresu wymaganego zgodnie z art. 91 § 4 dla uzyska- nia stawki drugiej awansowej wynagrodzenia zasadniczego zalicza się pełny okres pracy powyżej 7 lat na zajmowanym stanowisku sędziowskim. § 5. Przepisy § 1–3 stosuje się przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych dla potrzeb ustalania uposażenia sędziów sądów woj- skowych według zasad określonych w art. 70 § 3 ustawy, o której mowa w art. 190 zdanie wstępne. Art. 199. Sędziowie Sądu Najwyższego spełniający warunki do przejścia na emeryturę w dniu 30 czerwca 1990 r. na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1989 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, o Sądzie Najwyższym, o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, o Trybunale Konstytucyjnym, o ustroju są- dów wojskowych i Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 73, poz. 436), nabyli prawo do uposażenia sędziów w stanie spoczynku obliczanego od wynagrodzenia przysługują- cego sędziom Sądu Najwyższego. Art. 200. § 1. Sędziów, którzy przed dniem 1 stycznia 1998 r. przeszli na emerytury lub ren- ty i nabyli prawo do uposażenia, uważa się za sędziów w stanie spoczynku w rozumieniu ustawy, chyba że utracili uprawnienie do tego uposażenia. § 2. Uposażenia sędziów w stanie spoczynku z dniem wejścia w życie ustawy usta- la się w wysokości 75% sumy wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wy- sługę lat, jakie otrzymywałby sędzia w chwili przejścia na emeryturę lub rentę albo w stan spoczynku, przy zastosowaniu zasad określonych w art. 198 § 1. § 3. Przepisy art. 100 § 2–8 niniejszej ustawy mają zastosowanie do byłych sę- dziów, którzy nabyli prawo do emerytury lub renty przed dniem 1 stycznia 1998 r., jeżeli prawo to nabyli zajmując stanowisko sędziego. Przy ustalaniu wysokości uposażenia uwzględnia się wynagrodzenie zasadnicze wraz z do- datkiem za wysługę lat, które pobierałby sędzia w dniu 1 stycznia 1998 r., z zastosowaniem przepisu § 2. § 4. Uposażenia rodzinne po zmarłych sędziach albo sędziach w stanie spoczynku, do których prawo powstało po dniu 1 stycznia 1999 r., z dniem wejścia w ży- cie ustawy podwyższa się, przy zastosowaniu zasad określonych w art. 102. § 5. Wysokość uposażeń sędziów w stanie spoczynku oraz byłych sędziów, o któ- rych mowa w § 3, a także wysokość uposażeń rodzinnych ustala się w termi- nach i na zasadach określonych w art. 198 § 2 i 3, przy przyjęciu okresu pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku sędziowskim w dniu przejścia w stan spoczynku albo na emeryturę lub rentę, względnie w dniu śmierci sędziego, po którym przysługuje prawo do uposażenia rodzinnego. Art. 201. § 1. Kadencje prezesów i wiceprezesów sądów okręgowych oraz apelacyjnych, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie ustawy, wynoszą sześć lat i liczą się od ich rozpoczęcia, chyba że w ciągu sześciu tygodni po upływie okresu, na który zostali powołani do pełnienia funkcji, właściwe zgromadzenie sędziów wyrazi sprzeciw. Kadencje prezesów i wiceprezesów, którzy pełnią jedną z tych funkcji kolejno po raz drugi, kończą się z upływem okresu, na który zo- stali powołani. § 2. W ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie ustawy zgromadzenia ogólne sę- dziów dostosują swój skład do stanu zgodnego z ustawą. Kadencje zgroma- dzeń ogólnych sędziów trwają do końca kadencji prezesów sądów. § 3. W ciągu miesiąca od rozpoczęcia nowej kadencji zgromadzeń ogólnych sę- dziów zostaną przeprowadzone wybory członków kolegiów sądów, zgodnie z ustawą. § 4. Do aplikacji sądowej oraz do aplikacji w sądzie wojskowym i do asesury oraz do asesury w sądzie wojskowym rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Asesorzy sądowi i asesorzy sądów wojskowych, mianowani przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą być ase- sorami przez okres przekraczający trzy lata, do ukończenia wieku wymagane- go do powołania na stanowisko sędziego sądu rejonowego albo sędziego sądu wojskowego. Art. 202. § 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2003 r. na stanowisko sędziego sądu rejonowego może być powołany ten, kto spełnia wymagania określone w art. 61, z tym że wymagany wiek wynosi ukończone 28 lat, a wymagany okres pracy w charak- terze asesora sądowego i prokuratorskiego wynosi dwa lata. § 2. W okresie, o którym mowa w § 1, na stanowisko sędziego sądu wojskowego może być powołany ten, kto spełnia warunki określone w art. 22 ustawy wy- mienionej w art. 190, z tym że wymagany wiek wynosi ukończone 28 lat, a wymagany staż na stanowisku asesora wynosi dwa lata. Art. 203. § 1. Dyrektorzy, o których mowa w art. 21 § 2²⁸⁾, zostaną zatrudnieni z dniem 1 stycznia 2002 r. § 2. Do czasu zatrudnienia dyrektorów sądów apelacyjnych, okręgowych lub kie- rowników oddziałów finansowych sądów rejonowych ich obowiązki wykonu- ją odpowiednio prezesi sądów apelacyjnych, okręgowych lub rejonowych. Art. 204. § 1. W sprawach przewinień dyscyplinarnych sędziów popełnionych przed we- jściem w życie ustawy stosuje się przepisy tej ustawy z wyjątkiem art. 108, z zastrzeżeniem § 2–5. § 2. Sąd Dyscyplinarny i Wyższy Sąd Dyscyplinarny powołane na podstawie prze- pisów dotychczasowych działają do zakończenia postępowania w sprawach, o których mowa w § 3 i 4. § 3. Do spraw należących do właściwości sądów dyscyplinarnych niezakończo- nych w pierwszej instancji do dnia wejścia w życie ustawy, stosuje się przepi- sy dotychczasowe. § 4. W sprawach, o których mowa w § 2, w których zostały wniesione środki od- woławcze, orzeka w drugiej instancji Wyższy Sąd Dyscyplinarny, według przepisów dotychczasowych. § 5. W razie uchylenia orzeczenia przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, stosuje się przepisy ustawy. § 6. Akta spraw dyscyplinarnych prowadzonych na podstawie dotychczasowych przepisów przechowuje Sąd Najwyższy. § 7. Przepisy § 1–6 stosuje się również w sprawach przewinień dyscyplinarnych sędziów sądów wojskowych. Art. 205. Referendarze sądowi do dnia 31 grudnia 2002 r. zachowują wynagrodzenie ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.