Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasady orga- nizacji i działania samorządu radców prawnych. 2. Tytuł zawodowy „radca prawny” podlega ochronie prawnej. Art. 2. Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną intere- sów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana. Art. 3. 1. Zawód radcy prawnego może wykonywać osoba, która spełnia wymagania okre- ślone niniejszą ustawą. 2. Radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. 3. Radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowie- dział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. 4. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w cza- sie. 5. Radca prawny nie może być zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy za- wodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę. 6. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostęp- nianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciw- działaniu praniu pieniędzy oraz o finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1505, z późn. zm.¹⁾) – w zakresie określonym tymi przepisami. [Art. 4. 1. Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. 2. (uchylony). 3. (utracił moc).] <Art. 4. Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy praw- nej.>

Rozdział 2

Wykonywanie zawodu radcy prawnego Art. 6. [1. Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczegól- ności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowy- waniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.] <1. Świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy.> 2. (utracił moc).²⁾ 3. Radca prawny ma prawo sporządzenia poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisa- mi. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie – również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny stwierdza to w poświadczeniu [Art. 7. Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe.] Art. 8. 1. Radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce: 1) cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonu- jący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypo- spolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069, z późn. zm.³⁾); 2) partnerskiej, w której partnerami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadcze- niu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej; 3) komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są radcowie prawni, adwokaci, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Wyłącznym przedmiotem działalności spółek, o których mowa w ust. 1, jest świadczenie pomocy prawnej. 3. Radca prawny jest zobowiązany zawiadomić radę właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywa- nia, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki, a także o każdej zmianie tych in- formacji. 4. Zakres pomocy prawnej, terminy i warunki jej wykonywania oraz wynagrodze- nie określa umowa. 5. Ilekroć w ustawie jest mowa o „stosunku pracy”, „zatrudnieniu”, „wynagrodze- niu”, rozumie się przez to również odpowiednio „stosunek służbowy”, „pełnie- nie służby” i „uposażenie”. <6. Pomoc prawna polegająca na występowaniu przez radcę prawnego w cha- Dodany ust. 6 w ar t.

Rozdział 3

Uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego Art. 23. Prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Art. 24. 1. Na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: 1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał ty- tuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej; 2) (uchylony); 3) korzysta w pełni z praw publicznych; 4) ma pełną zdolność do czynności prawnych; 5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego; 6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 1 i 2. 2. Wpis osoby, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, lub osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 i 2, następuje na ich wniosek. Uchwałę w sprawie wpisu podejmuje rada okręgowej izby radców prawnych właściwa od- powiednio ze względu na – miejsce odbycia aplikacji radcowskiej, miejsce zło- żenia wniosku lub miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o wpis. 2a. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, osoba ubiegająca się o wpis obowiązana jest dołączyć: 1) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku; 2) oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425, z późn. zm.⁵⁾), albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy, w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r.; 3) umowy o pracę wraz z dokumentami określającymi zakres obowiązków lub zaświadczeniami od pracodawcy określającymi zakres obowiązków, lub umowy cywilnoprawne wraz z oświadczeniem o złożeniu deklaracji do wła- ściwego urzędu skarbowego oraz zapłaceniu podatku wynikającego z tytułu tych umów – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 i 5; 4) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5; 5) zaświadczenie adwokata lub radcy prawnego, z którego wynikać będzie, iż osoba ubiegająca się o wpis wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 5 lit. b; 6) dokumenty zaświadczające co najmniej 3-letni okres zatrudnienia w urzę- dach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organiza- cyjnych i wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bez- pośrednio związanych z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub ak- tów prawa miejscowego – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. c i pkt 5 lit. c; 7) dokument zaświadczający uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sę- dziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego. 2b. (uchylony). 2c. Rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1. Radzie okręgowej izby radców prawnych przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinar- nych ubiegającego się o wpis. 3. (uchylony). 4. (uchylony). 5. (uchylony). Art. 25. 1. Wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do: 1) profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych; 2) osób, które przez okres co najmniej 3 lat zajmowały stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo wykonywały zawód komornika; 3) osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata albo notariusza; 4) osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski po dniu 1 stycznia 1991 r. lub egzamin notarialny po dniu 22 kwietnia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat: a) zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, re- ferendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta są- dowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym, Trybunale Kon- stytucyjnym lub w międzynarodowym organie sądowym, w szczegól- ności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego lub b) wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka- turze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, z późn. zm.⁵⁾), lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub c) były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w pań- stwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem pro- jektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego; 5) osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okre- sie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat: a) zajmowały stanowisko referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub b) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka- turze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partner- skiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub c) były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w pań- stwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem pro- jektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego. 2. Do egzaminu radcowskiego składanego przed komisją, o której mowa w art. 36¹, bez odbycia aplikacji radcowskiej mogą przystąpić: 1) doktorzy nauk prawnych; 2) osoby, które przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asy- stenta prokuratora, asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Naj- wyższym, Trybunale Konstytucyjnym lub w międzynarodowym organie są- dowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpo- wiadające czynnościom asystenta sędziego; 3) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpo- średnio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, part- nerskiej, komandytowej lub komandytowo- -akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywil- nej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o któ- rych mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwo- katurze; 4) osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpo- średnio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów; 4a) osoby, które po ukończeniu aplikacji legislacyjnej przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszcze- nie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagają- ce wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem pro- jektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego; 5) osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, notarialny lub ko- morniczy; 6) osoby, które zajmują stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Ge- neralnej Skarbu Państwa. 3. Osoby, o których mowa w ust. 2, muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1, 3–5. 4. W przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5 oraz w ust. 2 pkt 2–4, podlegają proporcjonalnemu wy- dłużeniu. 5. Do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej zalicza się proporcjo- nalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się 1/4 miesiąca. Art. 26. Osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, proku- ratorską lub notarialną, nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców praw- nych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Art. 27. 1. Rota ślubowania składanego przez radcę prawnego ma następujące brzmienie: „Ślubuję uroczyście w wykonywaniu zawodu radcy prawnego przyczyniać się do ochrony i umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, obo- wiązki zawodowe wypełniać sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować tajemnicę zawodową, postępować godnie i uczciwie, kierując się zasadami etyki radcy prawnego i sprawiedliwości”. 2. Ślubowanie odbiera dziekan rady okręgowej izby radców prawnych prowadzącej listę radców prawnych, na którą wpisany został radca prawny. Art. 28. 1. Zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje w wy- padku: 1) wykonywania zawodu adwokata; 2) podjęcia pracy w organach wymiaru sprawiedliwości, w organach ścigania lub kancelarii notarialnej; 3) podjęcia pracy w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 2. Zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje także z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego o zastosowaniu tej ka- ry. 3. Zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego nie stosuje się wobec zatrudnionych na stanowiskach radców prawnych w organach, o których mowa w ust. 1 pkt 2. 4. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w ust. 1 i 2. 5. Od uchwały, o której mowa w ust. 4, zainteresowanemu służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od dnia dorę- czenia uchwały. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych powin- na być podjęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia odwołania. 6. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zainteresowanemu służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowa- nia administracyjnego. 7. Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezy- dium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Art. 29. Skreślenie z listy radców prawnych następuje w wypadku: 1) wniosku radcy prawnego; 2) (uchylony); 3) choćby częściowego ograniczenia zdolności do czynności prawnych; 4) utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych; 4a) nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok; 5) śmierci radcy prawnego; 5a) (utracił moc)⁶⁾; 6) orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Art. 29¹. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie skreślenia z listy radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaist- nieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29. Przepis art. 28 ust. 5–7 stosuje się odpo- wiednio. Art. 30. 1. W wypadku gdy przeciwko radcy prawnemu toczy się postępowanie dyscypli- narne albo sądowe o przestępstwo zagrożone dodatkową karą pozbawienia praw publicznych lub prawa do wykonywania zawodu, do czasu zakończenia takiego postępowania można odmówić skreślenia z listy radców prawnych pomimo wniosku radcy prawnego, o którym mowa w art. 29 pkt 1. 2. (uchylony). Art. 31. 1. Uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie wpisu na listę rad- ców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia złożenia wnio- sku. 2. Od uchwały, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od daty doręczenia uchwały. 2a. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Spra- wiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. 2b. Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezy- dium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. 3. W wypadku niepodjęcia uchwały przez radę okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od złożenia wniosku o wpis, lub niepodjęcia uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 30 dni od doręczenia odwołania, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego. Art. 31¹. 1. Rada okręgowej izby radców prawnych przesyła wraz z aktami osobowymi kan- dydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę radców prawnych, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę apli- kantów radcowskich. Rada okręgowej izby radców prawnych w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na li- stę radców prawnych, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich. 2. Jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych w celu uzupełnienia. Art. 31². 1. Wpis na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich uważa się za doko- nany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w ter- minie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 31¹ ust. 2, bieg tego terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. 2. Decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyj- nego przez zainteresowanego lub organ samorządu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. 3. Niezwłocznie po dokonaniu wpisu na listę aplikantów radcowskich rada okrę- gowej izby radców prawnych wyznacza aplikantowi termin ślubowania. Przepi- sy art. 27 stosuje się odpowiednio.

Rozdział 4

Aplikacja radcowska i egzamin radcowski Art. 32. 1. Celem aplikacji radcowskiej jest przygotowanie aplikanta do należytego i samo- dzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności wykształce- nie umiejętności z zakresu zastępstwa procesowego, sporządzania pism, umów i opinii prawnych oraz przyswojenie zasad wykonywania zawodu. 2. Aplikacja radcowska rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata. 3. Aplikację radcowską odbywa się w kancelarii radcy prawnego, w spółce radców prawnych lub radców prawnych i adwokatów lub w jednostkach organizacyj- nych. 3a. Aplikanci odbywają w trakcie pierwszego roku aplikacji szkolenie z zakresu działania sądownictwa powszechnego i prokuratury. Prezes Krajowej Rady Rad- ców Prawnych zawiera co roku z Dyrektorem Krajowego Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury, porozumienie w sprawie odbywania przez aplikantów szkolenia z zakresu działania sądownictwa powszechnego i prokuratury, w którym ustala się plan szkolenia mając na uwadze zarówno prak- tyczne, jak i teoretyczne zapoznanie aplikantów ze sposobem funkcjonowania sądownictwa powszechnego i prokuratury, sposób jego odbywania i czas trwa- nia, a także wysokość wynagrodzenia za przeprowadzenie szkolenia. 4. Aplikantowi, który odbył aplikację radcowską, właściwa rada okręgowej izby radców prawnych wydaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji radcowskiej, zaświadczenie o jej odbyciu. Art. 32¹. 1. Aplikacja radcowska jest odpłatna. 2. Szkolenie aplikantów radcowskich pokrywane jest z opłat wnoszonych przez aplikantów do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. 3. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych, określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty rocznej, kierując się koniecznością zapewnienia aplikantom właściwego poziomu wykształcenia, przy czym wysokość opłaty nie może być wyższa niż sześciokrotność minimal- nego wynagrodzenia. 4. Okręgowa rada radców prawnych może zwolnić aplikanta radcowskiego od po- noszenia opłaty, o której mowa w ust. 3, w całości lub w części, a także odro- czyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty. 5. W wypadku podjęcia uchwały o zwolnieniu aplikanta radcowskiego od pono- szenia opłaty w całości lub w części, koszty szkolenia tego aplikanta pokrywane są proporcjonalnie do wysokości zwolnienia, ze środków własnych właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Art. 33. 1. Nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, zwanego dalej „egzaminem wstępnym”. 2. Aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3–5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. 3. Wpis na listę aplikantów radcowskich następuje na podstawie uchwały rady okręgowej izby radców prawnych właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 33³ ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozy- tywnego wyniku z egzaminu wstępnego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od dnia doręczenia uchwały o wyniku egzaminu wstępnego. 4. Nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3. 5. Do aplikantów radcowskich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich przepisy art. 3 ust. 3–5, art. 11, art. 12 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 1 pkt 1, 3–5, ust. 2a pkt 1 i ust. 2c oraz art. 31¹ stosuje się odpowiednio. 6. Rada okręgowej izby radców prawnych podejmuje uchwałę w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. 7. Od uchwały, o której mowa w ust. 6, służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. 8. Od ostatecznej uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały. 9. W przypadku niepodjęcia uchwały przez radę okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcow- skich lub niepodjęcia uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Praw- nych w terminie 30 dni od dnia doręczenia odwołania zainteresowanemu służy skarga na bezczynność do sądu administracyjnego. Art. 33¹. 1. Egzamin wstępny przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane w drodze zarządzenia, zwane dalej „komisjami kwalifikacyjnymi”. Właściwość komisji kwalifikacyj- nej obejmuje obszar właściwości jednej lub kilku okręgowych izb radców praw- nych. 1a. Minister Sprawiedliwości, nie później niż 21 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu wstępnego, może powołać na obszarze właściwości okręgowej izby radców prawnych więcej niż jedną komisję kwalifikacyjną do przeprowadzenia egzaminu, jeżeli przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczególności duża liczba kandydatów przystępujących do egzaminu. Przepisu art. 33⁵ ust. 5 nie stosuje się. 2. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji kwalifikacyjnej. 3. Egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta rad- cowskiego, zwanego dalej „kandydatem”, z zakresu: materialnego i procesowe- go prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karne- go skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinne- go i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pra- cy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administra- cyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu ad- wokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej. 4. Egzamin wstępny na aplikację radcowską i adwokacką przeprowadza się raz w roku w terminie wskazanym przez Ministra Sprawiedliwości. 5. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egza- minu wstępnego przez daną komisję kwalifikacyjną w terminie, o którym mowa w ust. 4, Minister Sprawiedliwości wyznacza dodatkowy termin przeprowadze- nia egzaminu wstępnego przez tę komisję kwalifikacyjną, o którym przewodni- czący komisji kwalifikacyjnej zawiadamia kandydatów listem poleconym oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej okręgowej izby rad- ców prawnych. Przepis art. 75b ust. 5, 7–11 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze stosuje się odpowiednio, z wyłączeniem terminu, o któ- rym mowa w art. 75b ust. 9 tej ustawy. Art. 33². Do przygotowania pytań testowych na egzamin wstępny dla kandydatów na aplika- cję radcowską oraz wydrukowania i doręczenia pytań testowych poszczególnym ko- misjom kwalifikacyjnym stosuje się art. 75b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze. Art. 33³. 1. Minister Sprawiedliwości zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej w ter- minie do dnia 30 czerwca każdego roku ogłoszenie o egzaminie wstępnym, w którym podaje w szczególności: 1) termin złożenia zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego na apli- kację radcowską, zwanego dalej „zgłoszeniem”; 2) właściwość miejscową każdej z komisji kwalifikacyjnych i adres jej siedzi- by; 3) termin przeprowadzenia egzaminu wstępnego; 4) wysokość opłaty za egzamin wstępny, o której mowa w art. 33⁴ ust. 1. 2. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, powinno zawierać: 1) wniosek o dopuszczenie do egzaminu wstępnego; 2) kwestionariusz osobowy; 3) życiorys; 4) kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawni- czych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagra- nicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, albo zaświadczenie o zdaniu egzaminu magisterskiego; 5) (uchylony); 6) oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin wstępny; 7) 3 zdjęcia zgodnie z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowo- dów osobistych. 2a. Zamiast dokumentów, o których mowa w ust. 2 pkt 4, można złożyć zaświad- czenie, z którego wynika, iż kandydat zdał wszystkie egzaminy i odbył praktyki przewidziane w planie wyższych studiów prawniczych oraz ma wyznaczony termin egzaminu magisterskiego. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu wstęp- nego takiego kandydata jest złożenie przez niego w siedzibie komisji kwalifika- cyjnej nie później niż 7 dni przed terminem egzaminu wstępnego dokumentów, o których mowa w ust. 2 pkt 4. 3. Zgłoszenie powinno być złożone przez kandydata najpóźniej 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu wstępnego do komisji kwalifikacyjnej. Termin do złoże- nia zgłoszenia nie podlega przywróceniu. 4. Jeżeli zgłoszenie nie spełnia wymagań formalnych określonych w ust. 2, prze- wodniczący komisji kwalifikacyjnej wzywa kandydata listem poleconym do usunięcia braków w trybie przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania admini- stracyjnego. 5. Jeżeli kandydat nie uzupełni braków formalnych zgłoszenia zgodnie z ust. 4 lub nie spełni warunku, o którym mowa w ust. 2a, zgłoszenie pozostawia się bez rozpoznania. O pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania przewodniczący ko- misji kwalifikacyjnej orzeka postanowieniem i zawiadamia kandydata listem po- leconym za poświadczeniem odbioru. Na postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. Jeżeli zażalenie jest uzasadnione, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej może, nie przesyłając akt Ministrowi Sprawiedliwości, uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę rozpoznać na nowo. 6. W wypadku nieuiszczenia przez kandydata opłaty za udział w egzaminie wstęp- nym, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wzywa go w trybie określonym w ust. 4, do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni. 7. Jeżeli kandydat pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 6, nie uiścił opłaty za udział w egzaminie wstępnym, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wydaje postanowienie o zwrocie zgłoszenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie do Ministra Sprawiedliwości. 8. Jeżeli zgłoszenie zostało złożone po terminie, o którym mowa w ust. 3, prze- wodniczący komisji kwalifikacyjnej wydaje decyzję odmawiającą dopuszczenia kandydata do udziału w egzaminie wstępnym. Od decyzji tej przysługuje odwo- łanie do Ministra Sprawiedliwości. 9. O terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu wstępnego przewodniczący komisji kwalifikacyjnej zawiadamia kandydata, który został zakwalifikowany do udziału w egzaminie wstępnym, listem poleconym za poświadczeniem odbioru, co najmniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu wstępnego. Art. 33⁴. 1. Kandydat uiszcza opłatę za egzamin wstępny, która stanowi dochód budżetu państwa. 1a. W przypadku wydania postanowienia o pozostawieniu zgłoszenia bez rozpozna- nia, wydania decyzji odmawiającej dopuszczenia do udziału w egzaminie wstępnym albo złożenia nie później niż 14 dni przed terminem egzaminu wstęp- nego pisemnego oświadczenia kandydata o odstąpieniu od udziału w egzaminie wstępnym, dwie trzecie uiszczonej opłaty podlega zwrotowi na pisemny wnio- sek kandydata złożony przewodniczącemu komisji kwalifikacyjnej w terminie 30 dni od dnia złożenia tego wniosku. 2. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty – nie wyższą niż rów- nowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314), zwanego dalej „minimalnym wynagrodzeniem” – uwzględniając konieczność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia egzaminu wstępnego. Art. 33⁵. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje komisje kwalifikacyjne spośród osób, któ- rych wiedza, doświadczenie i autorytet dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu wstępnego. 2. Komisja kwalifikacyjna składa się z siedmiu członków. W skład komisji kwali- fikacyjnej wchodzą: 1) trzej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości; przedstawicielem Ministra Sprawiedliwości może być także, po wyrażeniu zgody, sędzia albo sędzia w stanie spoczynku; 2) dwaj przedstawiciele delegowani przez Krajową Radę Radców Prawnych; 3) jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny na wy- dziale prawa w szkole wyższej w Rzeczypospolitej Polskiej lub w Polskiej Akademii Nauk i posiadający co najmniej stopień naukowy doktora habili- towanego z zakresu nauk prawnych; 4) jeden prokurator będący prokuratorem powołanym co najmniej na stanowi- sko prokuratora prokuratury okręgowej, również prokurator w stanie spo- czynku. 3. Osoby, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 3, nie mogą być radcami prawnymi. 4. Minister Sprawiedliwości wyznacza przewodniczącego komisji kwalifikacyjnej i jego zastępcę spośród swoich przedstawicieli. Podczas nieobecności przewodni- czącego zastępca przewodniczącego jest upoważniony do podejmowania jego czynności. 4a. Komisja kwalifikacyjna czuwa nad prawidłowym przebiegiem egzaminu wstęp- nego. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej kieruje jej pracami i reprezentuje ją na zewnątrz. 5. Kadencja komisji kwalifikacyjnej trwa 2 lata. 6. Nieoddelegowanie przedstawicieli do pracy w komisji kwalifikacyjnej przez ob- owiązane organy lub niestawiennictwo członka komisji kwalifikacyjnej nie wstrzymuje prac komisji kwalifikacyjnej. 7. Przewodniczącemu i członkom komisji kwalifikacyjnej przysługuje zwrot kosz- tów podróży i noclegów na zasadach określonych w przepisach dotyczących na- leżności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub sa- morządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. 8. Przewodniczącemu i członkowi komisji kwalifikacyjnej niebędącemu pracowni- kiem administracji rządowej przysługuje wynagrodzenie za czynności związane z udziałem w komisji kwalifikacyjnej. 9. Właściwa dla siedziby komisji kwalifikacyjnej rada okręgowej izby radców prawnych zapewnia obsługę administracyjną i techniczną działalności komisji, w tym przeprowadzanie egzaminu wstępnego jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. 10. Ze środków przekazanych na zadanie zlecone, o którym mowa w ust. 9, właści- we rady pokrywają koszty przeprowadzenia egzaminu wstępnego oraz wydatki związane z działalnością komisji kwalifikacyjnej. 11. Wydatki związane z działalnością komisji kwalifikacyjnej, w tym z przeprowa- dzaniem egzaminu wstępnego, oraz wynagrodzenie członków komisji kwalifi- kacyjnej pokrywane są z części budżetu państwa, która pozostaje w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. 12. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych, określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb i termin zgłaszania kandydatów na członków komisji kwalifikacyjnej oraz powoływania i odwoływania członków komisji kwalifikacyjnej, 2) wysokość wynagrodzenia przewodniczącego i członków komisji kwalifika- cyjnej, uwzględniając liczbę osób, które złożyły zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu wstępnego, zakres i nakład ich pracy w zorganizowaniu i w przebiegu egzaminu wstępnego oraz tryb wypłacania tego wynagrodzenia, 3) szczegółowy tryb i sposób przeprowadzania egzaminu wstępnego, w szcze- gólności: a) sposób działania komisji kwalifikacyjnej, b) sposób zorganizowania obsługi administracyjnej i technicznej komisji kwalifikacyjnej przez rady okręgowych izb radców prawnych, w tym przekazywania środków, sprawowania nadzoru nad ich wydatkowaniem i rozliczania wydatków związanych z tą obsługą – uwzględniając konieczność prawidłowego, terminowego i efektywnego prze- prowadzenia naboru na aplikację i przebiegu egzaminu wstępnego oraz zapew- nienia zachowania bezstronności pracy komisji kwalifikacyjnej. Art. 33⁶. 1. Członkostwo w komisji kwalifikacyjnej wygasa w przypadku śmierci członka komisji kwalifikacyjnej. 2. Minister Sprawiedliwości odwołuje członka komisji kwalifikacyjnej w przypad- ku: 1) złożenia rezygnacji; 2) choroby trwale uniemożliwiającej sprawowanie przez niego funkcji członka komisji kwalifikacyjnej; 3) niespełnienia warunków, o których mowa w art. 33⁵ ust. 2; 4) niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków, z tym że odwołanie członka komisji kwalifikacyjnej, o którym mowa w art. 33⁵ ust. 2 pkt 2, następuje za zgodą Krajowej Rady Radców Prawnych; 5) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. 3. Minister Sprawiedliwości może odwołać członka komisji kwalifikacyjnej w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w związku z po- dejrzeniem o popełnienie przez niego przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. 4. Wygaśnięcie członkostwa lub odwołanie członka ze składu komisji kwalifika- cyjnej w czasie trwania postępowania konkursowego nie wstrzymuje prac komi- sji kwalifikacyjnej. 5. W wypadku wygaśnięcia członkostwa lub odwołania członka komisji kwalifika- cyjnej przed upływem kadencji Minister Sprawiedliwości powołuje w terminie 7 dni nowego członka na okres do końca kadencji. 6. (uchylony). Art. 33⁷. 1. Z prac komisji kwalifikacyjnej na czas przeprowadzenia egzaminu wstępnego podlega wyłączeniu członek komisji kwalifikacyjnej, jeżeli kandydat zakwalifi- kowany do egzaminu wstępnego jest: 1) jego małżonkiem; 2) osobą pozostającą z nim w stosunku: a) pokrewieństwa albo powinowactwa do drugiego stopnia, b) przysposobienia; 3) osobą pozostającą z nim we wspólnym pożyciu; 4) osobą pozostającą wobec niego w stosunku osobistym innego rodzaju, który mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności członka komisji kwa- lifikacyjnej. 2. Powody wyłączenia trwają pomimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. 3. Członkowie komisji kwalifikacyjnej przed rozpoczęciem egzaminu wstępnego składają pisemne oświadczenia, iż nie pozostają z żadnym z kandydatów zakwa- lifikowanych do egzaminu wstępnego w stosunku, o którym mowa w ust. 1. 4. Podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 3, powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Art. 33⁸. 1. Egzamin wstępny odbywa się w obecności co najmniej trzech członków komisji kwalifikacyjnej. 2. Nieobecność kandydata podczas egzaminu wstępnego oraz stawienie się na eg- zamin wstępny po jego rozpoczęciu, bez względu na przyczynę, uważa się za odstąpienie od udziału w egzaminie wstępnym. 3. Kandydaci podczas egzaminu wstępnego nie mogą korzystać z tekstów aktów prawnych, komentarzy, orzecznictwa oraz innej pomocy, a także nie mogą po- siadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji. 4. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej wyklucza z egzaminu wstępnego kan- dydata, który podczas egzaminu wstępnego korzystał z pomocy innej osoby, po- sługiwał się niedozwolonymi materiałami lub urządzeniami, pomagał pozosta- łym kandydatom lub w inny sposób zakłócał przebieg egzaminu wstępnego. 5. Wykluczenie, o którym mowa w ust. 4, następuje w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. 6. Postanowienie o wykluczeniu stanowi podstawę do wydania przez komisję kwa- lifikacyjną uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu wstępnego. Art. 33⁹. 1. Egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną od- powiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część te- stu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. 1a. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). 1b. Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona. 1c. Wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślo- ne na karcie odpowiedzi. 1d. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. 2. Test sprawdza komisja kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadza egzamin wstępny. 3. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. 4. Z przebiegu egzaminu wstępnego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym. Członkowie komisji kwalifikacyjnej mogą zgłaszać uwagi do proto- kołu. 5. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia. 6. Dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu wstępnego, po jego za- kończeniu, przewodniczący komisji kwalifikacyjnej przekazuje właściwej radzie okręgowej izby radców prawnych, z czego sporządza się protokół. Kopię proto- kołu przewodniczący komisji kwalifikacyjnej przekazuje Ministrowi Sprawie- dliwości w terminie 7 dni od dnia sporządzenia. Art. 33¹⁰. 1. Po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości. 2. Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej niezwłocznie ogłasza wyniki egzaminu wstępnego. 3. W terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalają- cej wynik egzaminu wstępnego, kandydatowi służy odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości rozstrzyga odwołanie w formie de- cyzji administracyjnej. 4. Jeżeli w trakcie ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania od uchwały, o której mowa w ust. 1, zostanie stwierdzony błąd rachunkowy lub inna oczywista omyłka pisarska zawarta w uchwale komisji kwalifikacyjnej, Minister Sprawiedliwości uchyla uchwałę i przekazuje sprawę komisji kwalifi- kacyjnej do ponownego rozpoznania. Przepis ten nie narusza art. 138 § 2 Ko- deksu postępowania administracyjnego. 5. Minister Sprawiedliwości zawiadamia o wynikach egzaminu wstępnego rady okręgowe izb radców prawnych i publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej imiona i nazwiska osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu oraz imiona ich rodziców. Art. 34. 1. Pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich, który uzyskał zgodę pracodawcy na odbywanie aplikacji radcowskiej, przysługuje zwolnienie od pra- cy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych z zacho- waniem prawa do wynagrodzenia. 2. Pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich, który nie uzyskał zgody pracodawcy na odbywanie aplikacji radcowskiej, przysługuje zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych bez zachowania prawa do wynagrodzenia. 3. Pracownikowi przysługuje prawo do urlopu płatnego w wysokości 80% wyna- grodzenia, w wymiarze 30 dni kalendarzowych, na przygotowanie się do egza- minu radcowskiego. Z uprawnienia tego można skorzystać tylko raz. 4. Pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wyna- grodzenia w celu uczestniczenia w egzaminie wstępnym i radcowskim. Art. 35. Do obowiązków aplikanta radcowskiego należy: 1) uczestniczenie w przewidzianych programem zajęciach teoretycznych i praktycznych; 2) samodzielne pogłębianie wiedzy prawniczej i praktycznych umiejętności zawodowych; 3) przestrzeganie dyscypliny szkolenia i pracy; 4) przystąpienie do egzaminu radcowskiego w wyznaczonym terminie. Art. 35¹. 1. Po sześciu miesiącach aplikacji radcowskiej aplikant radcowski może zastępo- wać radcę prawnego przed sądami, organami ścigania, organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami, z wyjątkiem Sądu Najwyższego, Na- czelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sta- nu. 2. Przez okres roku od daty zakończenia aplikacji wskazanej w zaświadczeniu o odbyciu aplikacji radcowskiej aplikant radcowski może zastępować radcę praw- nego w zakresie, o którym mowa w ust. 1. 3. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, dotyczą również spraw objętych świad- czeniem pomocy prawnej z urzędu. 4. Aplikant radcowski może sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem radcy prawnego przed sądami, organami ścigania i organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami – z wyraźnego upoważ- nienia radcy prawnego, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi kon- stytucyjnej. 5. Aplikant adwokacki może zastępować radcę prawnego na takich samych zasa- dach jak adwokata, jeżeli radca prawny jest wspólnikiem w spółce adwokacko- radcowskiej. Art. 36. 1. Minister Sprawiedliwości powołuje przed każdym egzaminem radcowskim, w drodze zarządzenia, zespół do przygotowania zadań na egzamin radcowski, zwany dalej „zespołem”. 2. W skład zespołu wchodzą: 1) czterej radcowie prawni delegowani przez Krajową Radę Radców Praw- nych, 2) czterej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości – których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przygotowania egzaminu radcowskiego. 3. Pracami zespołu kieruje przewodniczący lub w przypadku jego nieobecności za- stępca, powołani przez Ministra Sprawiedliwości spośród osób, o których mowa w ust. 2 pkt 2. 4. Obsługę administracyjno-biurową zespołu zapewnia Minister Sprawiedliwości. W ramach obsługi administracyjno-biurowej zespołu Minister Sprawiedliwości uzgadnia z przewodniczącym zespołu lub jego zastępcą terminarz pracy zespołu oraz zapewnia zespołowi miejsce i odpowiednie warunki pracy. 5. Przewodniczącemu i członkom zespołu przysługuje wynagrodzenie. 6. (uchylony). 7. (uchylony). 8. Na każdą z części egzaminu radcowskiego zespół sporządza zadania wraz z opi- sami istotnych zagadnień z zakresu prawa karnego, cywilnego lub rodzinnego, gospodarczego, administracyjnego i zasad wykonywania zawodu. 9. Rada okręgowej izby radców prawnych może zgłaszać zespołowi, za pośrednic- twem przewodniczącego zespołu, propozycje zadań wraz z opisami istotnych zagadnień. 10. Ostateczną treść zadań wraz z opisami istotnych zagadnień ustala zespół więk- szością głosów w obecności co najmniej 5 członków zespołu. W razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego zespołu. 11. Do wydrukowania i doręczenia zadań wraz z opisami istotnych zagadnień po- szczególnym komisjom egzaminacyjnym, o których mowa w art. 36¹ ust. 2, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień pu- blicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.⁶⁾), jeżeli wartość za- mówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podsta- wie art. 11 ust. 8 tej ustawy. 12. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych, określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb i sposób działania zespołu, 2) tryb i sposób zgłaszania propozycji zadań wraz z opisami istotnych zagad- nień, ich przygotowania, przechowywania oraz przekazywania komisjom egzaminacyjnym, o których mowa w art. 36¹ ust. 2, zadań na egzamin rad- cowski – uwzględniając konieczność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia eg- zaminu radcowskiego, w szczególności konieczność zabezpieczenia zadań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem; 3) wysokość wynagrodzenia przewodniczącego i członków zespołu, uwzględ- niając nakład ich pracy i zakres obowiązków. 13. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i sposób udzie- lenia zamówienia, o którym mowa w ust. 11, mając na uwadze konieczność za- chowania zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców i zabezpieczenia zadań oraz opisów istotnych zagadnień przed ich nieuprawnio- nym ujawnieniem. Art. 36¹. 1. Do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację rad- cowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2. 2. Egzamin radcowski przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego, zwane dalej „komisjami egzaminacyjnymi”, w składzie 8 członków, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych izb radców prawnych. Przepisy art. 33¹ ust. 1a oraz art. 33⁵ ust. 5 stosuje się od- powiednio. 3. Członków komisji egzaminacyjnych powołuje się spośród specjalistów z dzie- dzin prawa objętych egzaminem, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminu. 4. W skład komisji egzaminacyjnych wchodzą 4 osoby wskazane przez Ministra Sprawiedliwości i 4 osoby wskazane przez Krajową Radę Radców Prawnych spośród radców prawnych. 5. Minister Sprawiedliwości powołuje, w drodze zarządzenia, komisje egzamina- cyjne na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych izb radców praw- nych oraz wyznacza, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych, przewodniczącego komisji egzaminacyjnej i jego zastępcę. 6. Komisja egzaminacyjna czuwa nad prawidłowym przebiegiem egzaminu rad- cowskiego. Przewodniczący komisji egzaminacyjnej kieruje jej pracami i repre- zentuje ją na zewnątrz. 7. Do wygaśnięcia członkostwa lub odwołania członka komisji egzaminacyjnej przepisy art. 33⁶ stosuje się odpowiednio. 8. Członkowie komisji egzaminacyjnych składają oświadczenia, o których mowa w art. 33⁷ ust. 3, w terminie 7 dni od dnia upływu terminu do złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego. W przypadku wystąpienia okoliczno- ści, o których mowa w art. 33⁷ ust. 1, przewodniczący komisji egzaminacyjnej zawiadamia o tym niezwłocznie Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawie- dliwości odwołuje członka komisji egzaminacyjnej z przyczyn określonych w art. 33⁷ ust. 1. Przepis art. 33⁷ ust. 2 stosuje się. 9. Egzamin radcowski przeprowadza się raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Krajową Radą Radców Prawnych. 10. W przypadku zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej przeprowadzenie egza- minu przez komisję egzaminacyjną w terminie, o którym mowa w ust. 9, Mini- ster Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Prawnych wyznacza dodatkowy termin przeprowadzenia egzaminu przez tę komisję egza- minacyjną. Przewodniczący komisji egzaminacyjnej zawiadamia zdających o dodatkowym terminie egzaminu listem poleconym za poświadczeniem odbioru oraz obwieszcza na tablicy ogłoszeń w siedzibie wyznaczonej okręgowej izby radców prawnych. Przepisy art. 36 ust. 5 i 8–11 stosuje się odpowiednio. 11. Przewodniczącemu i członkom komisji egzaminacyjnej przysługuje zwrot kosz- tów podróży i noclegów na zasadach określonych w przepisach dotyczących na- leżności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub sa- morządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. 12. Przewodniczącemu i członkowi komisji egzaminacyjnej niebędącemu pracowni- kiem administracji rządowej przysługuje wynagrodzenie za czynności związane z udziałem w komisji egzaminacyjnej. 13. Właściwa dla siedziby komisji egzaminacyjnej rada okręgowej izby radców prawnych zapewnia obsługę administracyjną i techniczną działalności komisji egzaminacyjnej, w tym przeprowadzanie egzaminu radcowskiego jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. 14. Ze środków przekazanych na zadanie zlecone, o którym mowa w ust. 13, wła- ściwe rady pokrywają koszty przeprowadzenia egzaminu radcowskiego oraz wydatki związane z działalnością komisji egzaminacyjnej. 15. Wydatki związane z działalnością komisji egzaminacyjnej, w tym z przeprowa- dzaniem egzaminu radcowskiego, oraz wynagrodzenie przewodniczącego i członków komisji egzaminacyjnej pokrywane są z części budżetu państwa, która pozostaje w dyspozycji Ministra Sprawiedliwości. 16. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych, określi w drodze rozporządzenia: 1) tryb i termin zgłaszania kandydatów na członków komisji egzaminacyjnej oraz powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej, 2) rodzaj dokumentów, o których mowa w art. 36² ust. 4 pkt 3 i 5–9, 3) wysokość wynagrodzenia przewodniczącego i członków komisji egzamina- cyjnej, uwzględniając liczbę osób przystępujących do egzaminu, zakres i nakład ich pracy w zorganizowaniu i w przebiegu egzaminu radcowskiego oraz tryb wypłacania tego wynagrodzenia, 4) szczegółowy tryb i sposób przeprowadzania egzaminu radcowskiego, w szczególności: a) sposób działania komisji egzaminacyjnej, b) czas trwania poszczególnych części egzaminu radcowskiego, c) sposób zorganizowania obsługi administracyjnej i technicznej komisji egzaminacyjnej przez okręgowe izby radców prawnych, w tym przekazywania środków, sprawowania nadzoru nad ich wydatkowaniem i rozliczania wydatków związanych z tą obsługą – uwzględniając konieczność prawidłowego, terminowego i efektywnego prze- prowadzenia egzaminu, zapewnienia zachowania bezstronności pracy komisji egzaminacyjnej oraz konieczność uzyskania informacji niezbędnych do prawi- dłowego przeprowadzenia egzaminu radcowskiego. Art. 36². 1. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Krajową Radą Radców Prawnych zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej, nie później niż na 90 dni przed terminem egzaminu radcowskiego, ogłoszenie o egzaminie radcowskim, w któ- rym podaje w szczególności: 1) termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego, zwa- nego dalej „wnioskiem”; 2) właściwość miejscową każdej z komisji egzaminacyjnych i adres jej siedzi- by, termin przeprowadzenia każdej części egzaminu radcowskiego; 3) wysokość opłaty za egzamin radcowski. 2. Aplikanci radcowscy składają wniosek do komisji egzaminacyjnej na obszarze właściwości rady okręgowej izby radców prawnych, w której odbyli aplikację radcowską. Osoby uprawnione do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji składają wniosek do komisji egzaminacyjnej na obszarze wła- ściwości rady okręgowej izby radców prawnych właściwej ze względu na ich miejsce zamieszkania, a w przypadku braku miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do wybranej komisji egzaminacyjnej. Rady okręgo- wych izb radców prawnych, każdego roku, w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji radcowskiej, przekazują właściwej terytorialnie komisji egzaminacyj- nej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listę osób, które odbyły aplikację radcow- ską. 3. Osoby, które odbyły aplikację radcowską, dołączają do wniosku zaświadczenie o odbyciu aplikacji radcowskiej oraz oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egza- min radcowski. 4. Osoby uprawnione do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji dołączają do wniosku odpowiednio: 1) kwestionariusz osobowy; 2) życiorys; 3) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych; 4) kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawni- czych w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskanie tytułu magistra lub zagra- nicznych studiów prawniczych uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej; 5) dokumenty zaświadczające co najmniej 4-letni okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2, na stanowiskach referendarza sądowego, star- szego referendarza sądowego, asystenta prokuratora lub asystenta sędziego, a w przypadku osób, które były zatrudnione w Sądzie Najwyższym, Trybu- nale Konstytucyjnym lub w międzynarodowym organie sądowym, w szcze- gólności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynno- ściom asystenta sędziego – również dokumenty określające zakres ich obo- wiązków; 6) dokumenty zaświadczające co najmniej 4-letni okres wykonywania na pod- stawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego lub adwokata w kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo- akcyjnej, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub kancelarii adwokackiej, zespo- le adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo- -akcyjnej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze; 7) dokumenty zaświadczające co najmniej 4-letni okres zatrudnienia w urzę- dach organów władzy publicznej i wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów; 7a) dokument zaświadczający o ukończeniu aplikacji legislacyjnej oraz doku- menty zaświadczające co najmniej 4-letni okres zatrudnienia w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyj- nych i wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpo- średnio związanych z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego; 8) dokument zaświadczający uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sę- dziowskiego, prokuratorskiego, notarialnego lub komorniczego; 9) dokumenty potwierdzające zatrudnienie na stanowisku radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; 10) (uchylony); 11) oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin radcowski; 12) 3 zdjęcia zgodnie z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowo- dów osobistych. 5. Osoby, o których mowa w: 1) ust. 3 – składają wniosek najpóźniej w terminie 21 dni, 2) ust. 4 – składają wniosek najpóźniej w terminie 45 dni – przed dniem rozpoczęcia egzaminu radcowskiego. Przepisy art. 33³ ust. 4–9 stosuje się odpowiednio. Art. 36³. 1. Kandydat uiszcza opłatę za egzamin radcowski, która stanowi dochód budżetu państwa. 1a. W przypadku wydania postanowienia o pozostawieniu zgłoszenia bez rozpozna- nia, wydania decyzji odmawiającej dopuszczenia do udziału w egzaminie rad- cowskim albo złożenia nie później niż 14 dni przed terminem egzaminu radcow- skiego pisemnego oświadczenia kandydata o odstąpieniu od udziału w egzami- nie radcowskim, dwie trzecie uiszczonej opłaty podlega zwrotowi na pisemny wniosek kandydata złożony przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej w ter- minie 30 dni od dnia złożenia tego wniosku. 2. Minister Sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Radców Praw- nych określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty egzaminacyjnej – nie wyższą niż równowartość minimalnego wynagrodzenia – uwzględniając ko- nieczność prawidłowego i efektywnego przeprowadzenia egzaminu radcowskie- go. Art. 36⁴. 1. Egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, zwanej dalej „zdającym”, do samo- dzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. 2. Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych. 3. (uchylony). 4. (uchylony). 5. Pierwsza część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. 6. Druga część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wnie- sienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. 7. Trzecia część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządze- niu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przed- stawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. 8. Czwarta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódz- kiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. 8a. Piąta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu za- sad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na po- trzeby egzaminu. 9. (uchylony). 10. Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu radcowskiego z zasto- sowaniem następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne: a) celująca (6), b) bardzo dobra (5), c) dobra (4), d) dostateczna (3); 2) ocena negatywna – niedostateczna (2). 11. Podczas egzaminu radcowskiego zdający nie może posiadać urządzeń służących do przekazu lub odbioru informacji. 12. W trakcie egzaminu radcowskiego zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa. 13. Przepisy art. 33⁸ ust. 1, 2 i 4–6 stosuje się odpowiednio. Art. 36⁵. 1. (uchylony). 2. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Mini- stra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formal- nych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia pro- blemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedli- wości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, bio- rąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowa- nie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność za- proponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględ- nieniem interesu publicznego. 3. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząst- kową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i prze- kazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załą- cza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do pro- tokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. 4. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: 1) oceny pozytywne to: a) celująca – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00, b) bardzo dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50, c) dobra – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50, d) dostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50; 2) ocena negatywna – niedostateczna – jeżeli średnia arytmetyczna wystawio- nych ocen wynosi 2,00 lub 2,50. 5. W przypadku gdy przynajmniej dwie oceny cząstkowe z prac pisemnych zdają- cego dotyczących zadań z różnych części egzaminu radcowskiego są negatywne, a średnia arytmetyczna, o której mowa w ust. 4, wskazuje na pozytywną osta- teczną ocenę tych prac, komisja egzaminacyjna: 1) odstępuje od wystawienia ostatecznych ocen z tych prac oraz 2) przekazuje komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwo- ści, o której mowa w art. 36⁸, prace pisemne zdającego oraz ich oceny cząstkowe wraz z uzasadnieniami, w celu ustalenia ostatecznych ocen tych prac. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości stosuje odpowiednio przepisy art. 36⁶ ust. 1 i 2 oraz art. 36⁸ ust. 11. Art. 36⁶. 1. Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. 2. Komisja egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu radcowskiego większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej. Komisja egzaminacyjna doręcza zdającemu uchwałę o wyniku egzaminu rad- cowskiego, a jej odpis przesyła Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajo- wej Rady Radców Prawnych, właściwej radzie okręgowej izby radców praw- nych oraz dołącza do akt osobowych zdającego. 3. Minister Sprawiedliwości publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej imiona i nazwiska osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego oraz imiona ich rodziców. Art. 36⁷. 1. Z przebiegu egzaminu radcowskiego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie rad- cowskim. Członkowie komisji egzaminacyjnej mogą zgłaszać uwagi do proto- kołu. 2. Dokumentację związaną z przeprowadzeniem egzaminu radcowskiego, po jego zakończeniu przewodniczący komisji egzaminacyjnej przekazuje właściwej ra- dzie okręgowej izby radców prawnych, z czego sporządza się protokół. Kopię protokołu z przebiegu egzaminu oraz kopię protokołu z przekazania dokumenta- cji przewodniczący komisji egzaminacyjnej przekazuje Ministrowi Sprawiedli- wości w terminie 7 dni od dnia sporządzenia. Art. 36⁸. 1. Od uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego zdającemu przysługuje odwoła- nie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w ter- minie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 36⁶ ust. 2. 2. Minister Sprawiedliwości powołuje, w drodze zarządzenia, komisję egzamina- cyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, zwaną dalej „komisją odwo- ławczą”, w składzie 9 członków. 2a. W przypadku, kiedy przemawiają za tym względy organizacyjne, a w szczegól- ności duża liczba odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, Mi- nister Sprawiedliwości może powołać więcej niż jedną komisję odwoławczą do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach danego egzaminu radcowskiego, wskazując ich właściwość terytorialną. Przepisu art. 33⁵ ust. 5 nie stosuje się. 3. Do składu komisji odwoławczej kandydatów na członków wskazują: 1) Minister Sprawiedliwości – 5 członków, spośród których wyznacza prze- wodniczącego, 2) Krajowa Rada Radców Prawnych – 4 członków – spośród osób, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię rzetelnego roz- poznania odwołań. 4. Przewodniczącemu i członkom komisji odwoławczej za udział w jej pracach przysługuje wynagrodzenie. 5. Przepisy art. 33⁵ ust. 5, 7 i 11, art. 33⁶ ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2, 4, 5, ust. 3 stosuje się odpowiednio. 6. W przypadku wygaśnięcia członkostwa w komisji odwoławczej lub odwołania członka z komisji odwoławczej, Minister Sprawiedliwości niezwłocznie powo- łuje nowego członka komisji odwoławczej. W przypadku członka, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, Krajowa Rada Radców Prawnych w terminie określonym przez Ministra Sprawiedliwości wskazuje nowego kandydata na członka komisji odwoławczej. 7. Członek komisji odwoławczej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie z przyczyn wskazanych w art. 33⁷ ust. 1. Przepis art. 33⁷ ust. 2 stosuje się. 8. Członkowie komisji odwoławczej przed przystąpieniem do rozpatrywania spra- wy składają pisemne oświadczenia, iż nie pozostają z osobą, której dotyczy sprawa, w stosunku, o którym mowa w art. 33⁷ ust. 1. 9. Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników eg- zaminu radcowskiego. 10. Uchwały są podejmowane większością 2/3 głosów w obecności co najmniej po- łowy członków komisji odwoławczej. 11. Od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego. 12. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. 13. Obsługę administracyjno-biurową komisji odwoławczej zapewnia Minister Sprawiedliwości. 14. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb i termin zgłaszania kandydatów na członków komisji odwoławczej, 2) termin powołania komisji odwoławczej, 3) wysokość wynagrodzenia przewodniczącego i członków komisji odwoław- czej, uwzględniając zakres i nakład ich pracy oraz tryb jego wypłacania, 4) tryb i sposób działania komisji odwoławczej, 5) sposób zapewnienia obsługi administracyjno-biurowej komisji odwoławczej – uwzględniając konieczność prawidłowego i terminowego rozpoznawania odwołań oraz zapewnienia zachowania bezstronności pracy członków komisji odwoławczej. Art. 36⁹. W przypadku nieuzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, zdający może przystępować do kolejnych egzaminów radcowskich, z tym że egzamin ten zdaje w całości. Art. 37. 1. Aplikanta radcowskiego skreśla się z listy aplikantów radcowskich: 1) w wypadkach, o których mowa w art. 29 pkt 1, 3–6, stosowanych odpo- wiednio; 2) niezakończenia przez niego bez usprawiedliwionej przyczyny aplikacji rad- cowskiej w terminie, o którym mowa w art. 32 ust. 2; 3) wpisu na listę radców prawnych; 4) upływu roku od daty zakończenia aplikacji wskazanej w zaświadczeniu o odbyciu aplikacji radcowskiej. 2. Rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykony- wania zawodu radcy prawnego. 3. Do skreślenia aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich stosuje się odpowiednio przepisy art. 31 ust. 1, 2 i 3. 4. Od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich służy skarga do sądu administracyjnego w termi- nie 30 dni od dnia doręczenia uchwały. Art. 38. 1. Aplikację radcowską organizują i prowadzą okręgowe izby radców prawnych. 2. Organy samorządu radców prawnych współdziałają w sprawach związanych z organizowaniem i prowadzeniem aplikacji radcowskiej z organami administracji państwowej, sądami, kancelariami notarialnymi, prokuraturą oraz jednostkami organizacyjnymi. 3. Szkolenie aplikantów radcowskich może być organizowane wspólnie z aplikan- tami adwokackimi. 4. Aplikant radcowski odbywa aplikację radcowską pod kierunkiem patrona wy- znaczonego przez radę okręgowej izby radców prawnych. 5. Zadaniem patrona jest przygotowanie aplikanta radcowskiego do wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu niniejszej ustawy. Art. 39. (uchylony).

Rozdział 5

Samorząd radców prawnych Art. 40. 1. Samorząd jest niezależny w wykonywaniu swych zadań i podlega tylko przepi- som prawa. 2. Przynależność radców prawnych i aplikantów radcowskich do samorządu jest obowiązkowa. Art. 41. Do zadań samorządu należy w szczególności: 1) udział w zapewnianiu warunków do wykonywania ustawowych zadań rad- ców prawnych; 2) reprezentowanie radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz ochrona ich interesów zawodowych; 3) współdziałanie w kształtowaniu i stosowaniu prawa; 4) przygotowywanie aplikantów radcowskich do należytego wykonywania za- wodu radcy prawnego oraz doskonalenie zawodowe radców prawnych; 5) nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych i aplikantów radcowskich; 6) prowadzenie badań w zakresie funkcjonowania pomocy prawnej. Art. 42. 1. Organami samorządu są: Krajowy Zjazd Radców Prawnych, Krajowa Rada Radców Prawnych, Wyższa Komisja Rewizyjna, Wyższy Sąd Dyscyplinarny, zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych, okręgowa komisja rewizyjna i okręgowy sąd dyscyplinarny. 2. Członkami organów samorządu mogą być tylko radcowie prawni. Art. 43. 1. Kadencja organów samorządu trwa trzy lata, jednakże organy są obowiązane działać do czasu ukonstytuowania się nowo wybranych organów. 2. Członkowie organów mogą być odwołani przez organ, który ich wybrał. 3. Tej samej funkcji w organach samorządu nie można sprawować dłużej niż przez dwie następujące po sobie kadencje. Art. 44. Wybory do organów samorządu odbywają się w głosowaniu tajnym przy nieograni- czonej liczbie kandydatów. Art. 45. Organy samorządu podejmują uchwały w obecności co najmniej połowy członków danego organu. Art. 46. Krajowa Rada Radców Prawnych przedstawia corocznie informację o funkcjonowa- niu samorządu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 47. 1. Organy samorządu przesyłają Ministrowi Sprawiedliwości odpis każdej uchwały w terminie 21 dni od daty jej podjęcia. 2. Minister Sprawiedliwości zwraca się do Sądu Najwyższego o uchylenie sprzecznych z prawem uchwał organów samorządu w terminie 3 miesięcy od dnia ich doręczenia. Jeżeli zaskarżona uchwała rażąco narusza prawo, termin ten wynosi 6 miesięcy. Sąd utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy bądź uchyla ją i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu organowi samorzą- du, ustalając wytyczne co do sposobu jej załatwienia. Skargę spóźnioną Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania. Art. 48. Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Krajowego Zjazdu Radców Prawnych lub Krajowej Rady Radców Prawnych o podjęcie uchwały w określonej sprawie na- leżącej do właściwości samorządu. Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych po- winna być podjęta w terminie dwóch miesięcy, a uchwała Krajowego Zjazdu Rad- ców Prawnych na najbliższym Zjeździe. Art. 49. 1. Radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgową izbę radców prawnych. 2. (uchylony). 3. Uchwałę o utworzeniu i terenie działania okręgowej izby radców prawnych po- dejmuje Krajowa Rada Radców Prawnych, biorąc pod uwagę zasadniczy podział terytorialny państwa. Art. 50. 1. W zgromadzeniu okręgowej izby radców prawnych uczestniczą wszyscy radco- wie prawni należący do danej izby oraz, bez prawa głosu, aplikanci radcowscy tej izby. 2. Jeżeli liczba członków okręgowej izby radców prawnych przekracza 300 osób, zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych stanowią delegaci wybrani na zebraniach zwołanych dla poszczególnych rejonów, objętych działalnością danej izby. 3. Zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych zwołuje rada okręgowej izby raz do roku. 4. Do uprawnień zgromadzenia okręgowej izby radców prawnych należy: 1) ustalanie liczby członków rady okręgowej izby radców prawnych; 2) wybór dziekana rady okręgowej izby radców prawnych oraz pozostałych członków rady; 3) ustalanie liczby członków okręgowej komisji rewizyjnej i okręgowego sądu dyscyplinarnego oraz ich wybór; 4) ustalenie liczby zastępców rzecznika dyscyplinarnego oraz wybór rzecznika dyscyplinarnego i jego zastępców; 5) uchwalanie budżetu okręgowej izby radców prawnych i zatwierdzanie spra- wozdań rady okręgowej izby radców prawnych z jego wykonania oraz rocznych lub okresowych planów pracy rady okręgowej izby; 6) dokonywanie podziału terenu działania okręgowej izby radców prawnych na rejony, o których mowa w ust. 2, i ustalenie liczby delegatów na zgroma- dzenie okręgowej izby radców prawnych z poszczególnych rejonów; 7) odwoływanie organów okręgowej izby radców prawnych lub poszczegól- nych członków tych organów; 8) ocena działalności organów okręgowej izby radców prawnych; 9) wybór delegatów na Krajowy Zjazd Radców Prawnych; 10) wybór członka Krajowej Rady Radców Prawnych, o którym mowa w art. 59 ust. 1. Art. 51. 1. Nadzwyczajne zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych zwołuje rada okręgowej izby radców prawnych: 1) z własnej inicjatywy; 2) na wniosek Krajowej Rady Radców Prawnych; 3) na wniosek swego prezydium lub okręgowej komisji rewizyjnej; 4) na wniosek jednej trzeciej członków okręgowej izby radców prawnych. 2. Nadzwyczajne zgromadzenie okręgowej izby powinno być zwołane w ciągu 3 tygodni od dnia wpływu wniosku w sprawie zwołania tego zgromadzenia. Art. 52. 1. Działalnością okręgowej izby radców prawnych kieruje rada okręgowej izby radców prawnych. 2. Organem wykonawczym rady okręgowej izby radców prawnych jest jej prezy- dium, które stanowią dziekan oraz wybrani przez radę wicedziekani, sekretarz, skarbnik i członkowie. 3. Do zakresu działania rady okręgowej izby radców prawnych należy w szczegól- ności: 1) reprezentowanie interesów zawodowych członków okręgowej izby radców prawnych; 2) doskonalenie zawodowe radców prawnych; 3) nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu przez radców prawnych i aplikantów radcowskich; 4) występowanie do organów rejestrowych lub ewidencyjnych z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wykreślenie z rejestru lub ewidencji podmiotu prowadzącego działalność w zakresie pomocy prawnej niezgodnie z przepi- sami niniejszej ustawy; 5) (uchylony). 4. Rada okręgowej izby radców prawnych prowadzi aktualną listę radców praw- nych i aplikantów radcowskich oraz publikuje ją w Biuletynie Informacji Pu- blicznej. Art. 53. Do zakresu działania okręgowej komisji rewizyjnej należy kontrola działalności fi- nansowej rady okręgowej izby radców prawnych. Art. 54. 1. Okręgowy sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy dyscyplinarne członków okrę- gowej izby radców prawnych wniesione przez rzecznika dyscyplinarnego oraz odwołania, o których mowa w art. 66 ust. 2. 2. Od orzeczenia okręgowego sądu dyscyplinarnego służy odwołanie do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego. Art. 55. Radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie kraju tworzą Krajową Izbę Radców Prawnych. Art. 56. 1. W Krajowym Zjeździe Radców Prawnych udział biorą delegaci wybrani przez zgromadzenia okręgowych izb radców prawnych oraz, z głosem doradczym, niebędący delegatami: członkowie ustępującej Krajowej Rady Radców Praw- nych, Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, Główny Rzecznik Dyscyplinarny i Przewodniczący Wyższej Komisji Rewizyjnej. 2. Zasady przeprowadzania wyborów delegatów na Krajowy Zjazd Radców Praw- nych oraz liczbę tych delegatów z poszczególnych okręgowych izb radców prawnych określa Krajowa Rada Radców Prawnych. 3. Krajowy Zjazd Radców Prawnych zwołuje Krajowa Rada Radców Prawnych. Art. 57. Do Krajowego Zjazdu Radców Prawnych należy: 1) wybór prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych; 2) wybór Krajowej Rady Radców Prawnych, Wyższej Komisji Rewizyjnej, Wyższego Sądu Dyscyplinarnego oraz Głównego Rzecznika Dyscyplinar- nego i jego zastępców; 3) uchwalanie wytycznych działania samorządu i jego organów; 4) określanie zasad przeprowadzania wyborów do organów samorządu, liczby członków tych organów oraz trybu ich odwoływania, a także zasad podej- mowania uchwał przez organy samorządu; 5) (uchylony); 6) rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdań Krajowej Rady Radców Praw- nych, Wyższej Komisji Rewizyjnej, Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego; 7) uchwalanie zasad etyki radców prawnych; 8) ustalanie podstawowych zasad gospodarki finansowej samorządu. Art. 58. 1. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych zwołuje Krajowa Rada Rad- ców Prawnych: 1) z własnej inicjatywy; 2) na wniosek swego prezydium lub Wyższej Komisji Rewizyjnej; 3) na wniosek co najmniej jednej trzeciej rad okręgowych izb radców praw- nych. 2. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd powinien być zwołany w ciągu dwóch miesięcy od dnia wpływu wniosku o zwołanie Zjazdu. Art. 59. 1. Krajową Radę Radców Prawnych stanowią prezes i członkowie wybrani przez Krajowy Zjazd Radców Prawnych oraz członkowie wybrani bezpośrednio przez zgromadzenia okręgowych izb, po jednym z każdej izby. 2. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych stanowią prezes i wybrani przez Krajową Radę wiceprezesi, sekretarz, skarbnik i członkowie. 3. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jest organem wykonawczym tej Rady i zdaje jej sprawę ze swej działalności. Art. 60. Do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy: 1) reprezentowanie samorządu wobec sądów, organów państwowych i samo- rządowych, instytucji i organizacji; 2) udzielanie opinii o projektach aktów prawnych oraz przedstawianie wnio- sków dotyczących unormowań prawnych; 3) koordynowanie działalności okręgowych izb radców prawnych i sprawowa- nie nadzoru nad ich działalnością; 4) uchwalanie budżetu Krajowej Rady Radców Prawnych i zatwierdzanie sprawozdań z jego wykonania oraz rozpatrywanie wniosków Wyższej Ko- misji Rewizyjnej; 5) wybór Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego, jeżeli jego mandat wygasł w okresie pomiędzy Krajowy- mi Zjazdami Radców Prawnych; 5a) wybór przewodniczącego Krajowego Zespołu Wizytatorów, jego zastępcy i członków; 6) rozpatrywanie odwołań od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych; 7) koordynowanie doskonalenia zawodowego radców prawnych; 8) uchwalanie regulaminów: a) działalności samorządu i jego organów, b) zakresu, trybu działania oraz zasad wynagradzania wizytatorów, c)⁷⁾ odbywania aplikacji radcowskiej, d) prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich, e) dotyczących zasad współdziałania radcy prawnego z prawnikiem zagranicznym reprezentującym klienta w postępowaniu, w którym zgodnie z obowiązującymi przepisami wymagane jest, aby strona była reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego; 8a) uchylanie sprzecznych z prawem uchwał zgromadzenia okręgowej izby rad- ców prawnych; 8b) (utracił moc)⁸⁾; 9) tworzenie okręgowych izb radców prawnych, określanie ich liczby oraz te- rytorialnego zasięgu; 10) ustalanie zasad gospodarki finansowej samorządu; 11) określanie wysokości składki członkowskiej i zasad jej podziału oraz wyso- kości opłat związanych z decyzją w sprawie wpisu na listę radców praw- nych i aplikantów radcowskich oraz opłat manipulacyjnych; 11a) uchwalanie zasad zwalniania aplikantów od ponoszenia w całości lub w czę- ści opłaty rocznej, a także odraczania jej płatności lub rozkładania jej na ra- ty; 12) wykonywanie zadań określonych w ustawie o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej; 13) współdziałanie z Ministrem Sprawiedliwości w zakresie określonym w ustawie. Art. 61. Do zakresu działania Wyższej Komisji Rewizyjnej należy kontrola działalności fi- nansowej Krajowej Rady Radców Prawnych. Art. 62. 1. Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpatruje odwołania od orzeczeń okręgowych są- dów dyscyplinarnych. 2. Wyższy Sąd Dyscyplinarny rozpatruje, jako sąd pierwszej instancji, sprawy dys- cyplinarne członków Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych. Odwołania od orzeczeń wydanych w tym trybie rozpatruje ten sam sąd w innym, pięcioosobowym składzie. Art. 62¹. Orzeczenie z uzasadnieniem, wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji, doręcza się stronom, Ministrowi Sprawiedliwości oraz Krajowej Radzie Radców Prawnych. Art. 62². 1. Od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywa- telskich oraz Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych kasacja do Sądu Najwyższego. 2. Orzeczenie, od którego służy kasacja podmiotom wymienionym w ust. 1, nie podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu terminu do jej wniesienia. Art. 62³. Kasacja może być wniesiona z powodu rażącego naruszenia prawa, jak również ra- żącej niewspółmierności kary dyscyplinarnej. Art. 62⁴. Kasację wnosi się do Sądu Najwyższego, za pośrednictwem Wyższego Sądu Dyscy- plinarnego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Art. 62⁵. 1. Od kasacji, o której mowa w art. 62² ust. 1, nie uiszcza się opłaty sądowej. 2. Orzeczenie, od którego wniesiono kasację, nie podlega wykonaniu do czasu roz- poznania kasacji. 3. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie w składzie trzech sędziów.

Rozdział 6

Odpowiedzialność dyscyplinarna Art. 64. 1. Radca prawny i aplikant radcowski podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej: 1) za zawinione, nienależyte wykonywanie zawodu radcy prawnego; 2) za czyny sprzeczne ze ślubowaniem radcowskim lub z zasadami etyki radcy prawnego. 1a. Radcowie prawni podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej również za nie- spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 22⁷ ust. 1, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22⁸. 2. Od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny naruszające przepisy dotyczące porządku i dyscypliny pracy, określone w Kodeksie pracy. Art. 65. 1. Karami dyscyplinarnymi są: 1) upomnienie; 2) nagana z ostrzeżeniem; 3) zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na czas od trzech miesięcy do pięciu lat; 3a) kara pieniężna nie niższa od połowy przeciętnego miesięcznego wynagro- dzenia w gospodarce narodowej za miesiąc poprzedzający datę orzeczenia dyscyplinarnego i nie wyższa od pięciokrotności tego wynagrodzenia; 4) pozbawienie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, a w stosunku do aplikantów radcowskich – wydalenie z aplikacji. 2. Kary określonej w ust. 1 pkt 3 nie stosuje się wobec aplikanta radcowskiego. 2a. Obok kary nagany z ostrzeżeniem i kary pieniężnej można orzec dodatkowo za- kaz wykonywania patronatu na czas od roku do pięciu lat. 2b. Obok kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego orzeka się dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na czas od lat dwóch do lat dzie- sięciu. 2c⁹⁾. Kara pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego pociąga za sobą skreślenie z listy radców prawnych bez prawa ubiegania się o ponowny wpis. 2d. Kara wydalenia z aplikacji pociąga za sobą skreślenie z listy aplikantów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę aplikantów radcowskich lub o wpis na listę radców prawnych przez okres 10 lat od daty uprawomocnienia się orze- czenia o karze wydalenia z aplikacji. 3. (uchylony). Art. 66. 1. Jeżeli przewinienie jest mniejszej wagi, dziekan rady okręgowej izby radców prawnych może poprzestać na ostrzeżeniu radcy prawnego lub aplikanta rad- cowskiego. 2. Radcy prawnemu lub aplikantowi radcowskiemu służy prawo odwołania się od ostrzeżenia do okręgowego sądu dyscyplinarnego. 3. Orzeczenie okręgowego sądu dyscyplinarnego w sprawie odwołania, o którym mowa w ust. 2, jest ostateczne. Art. 67. 1. Postępowanie dyscyplinarne o ten sam czyn toczy się niezależnie od postępowa- nia karnego lub postępowania dyscyplinarnego wszczętego w jednostce organi- zacyjnej, w której przepisy szczególne przewidują takie postępowanie. Postępo- wanie dyscyplinarne może być jednak zawieszone do czasu ukończenia postę- powania karnego. 2. (uchylony). Art. 67¹. Postępowanie dyscyplinarne obejmuje: 1) dochodzenie; 2) postępowanie przed sądem dyscyplinarnym; 3) postępowanie wykonawcze. Art. 68. 1. Stronami w postępowaniu dyscyplinarnym są oskarżyciel, obwiniony i po- krzywdzony. 2. Oskarżycielem w postępowaniu przed okręgowym sądem dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny, a przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym – Główny Rzecznik Dyscyplinarny. 3. Obwinionym jest radca prawny lub aplikant radcowski, przeciwko któremu to- czy się postępowanie dyscyplinarne. 4. Pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszo- ne postępowaniem radcy prawnego lub aplikanta radcowskiego określonym w art. 64. Art. 68¹. 1. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się odpowiednio na wniosek rzecznika dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego. 1a. Minister Sprawiedliwości może polecić wszczęcie dochodzenia przeciwko radcy prawnemu lub aplikantowi radcowskiemu. 1b. W wypadku określonym w ust. 1a Ministrowi Sprawiedliwości przysługują pra- wa strony. 2. Jeżeli radca prawny świadczy w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym pomoc praw- ną na podstawie obowiązujących tam przepisów o świadczeniu pomocy prawnej przez prawników z Unii Europejskiej, sąd dyscyplinarny, który wszczął postę- powanie dyscyplinarne, niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy organ w tym państwie, przesyłając temu organowi odpis wniosku, o którym mowa w ust. 1. Art. 68². Rzecznik dyscyplinarny doręcza Ministrowi Sprawiedliwości odpisy postanowień o wszczęciu dochodzenia oraz informuje Ministra Sprawiedliwości o wniesieniu do sądu dyscyplinarnego wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub o skierowaniu wniosku o ukaranie do dziekana rady okręgowej izby radców prawnych. Art. 69. W razie śmierci obwinionego przed ukończeniem postępowania dyscyplinarnego toczy się ono nadal, jeżeli tego zażąda małżonek obwinionego, jego krewny w linii prostej, brat lub siostra w terminie dwóch miesięcy od dnia zgonu obwinionego. Art. 70. 1. Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły trzy lata, a w wypadkach przewidzianych w art. 11 ust. 2 – sześć miesięcy. 2. Jeżeli jednak czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie następuje wcześniej niż przedawnienie przewidziane w ustawie karnej. 3. Przedawnienie dyscyplinarne przerywa każda czynność rzecznika dyscyplinar- nego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego w sprawie. 3a. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu popełnienia upłynęło pięć lat, a w wypadkach przewidzianych w art. 11 ust. 2 – dwa lata. 4. Obwiniony może mieć obrońcę. Obrońcą może być radca prawny lub adwokat. Art. 70¹. Sąd dyscyplinarny orzeka w składzie trzyosobowym. Art. 70². 1. Właściwy do rozpoznania sprawy jest okręgowy sąd dyscyplinarny okręgowej izby radców prawnych, której obwiniony jest członkiem w chwili wszczęcia po- stępowania dyscyplinarnego. 2. Jeżeli przewinienie objęte jedną sprawą popełniło dwóch lub więcej obwinio- nych wpisanych na listę radców prawnych lub aplikantów radcowskich w róż- nych izbach, właściwy jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego popełniono przewinienie, a w razie gdy tego miejsca nie można ustalić – okręgowy sąd dys- cyplinarny, w którego okręgu wszczęto najpierw postępowanie dyscyplinarne. 3. Spory o właściwość rozstrzyga Wyższy Sąd Dyscyplinarny. Art. 70³. Rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń albo postano- wień. Orzeczenie może być wydane jedynie na rozprawie. Art. 70⁴. Od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie w sprawie odwołanie przysłu- guje stronom oraz Ministrowi Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia albo postanowienia, wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o termi- nie i trybie wniesienia odwołania. Art. 70⁵. Ministrowi Sprawiedliwości oraz osobom przez niego upoważnionym przysługuje w każdym stadium postępowania prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego, jak również prawo żądania prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych bądź postanowień wraz z aktami sprawy. Art. 70⁶. 1. Koszty postępowania dyscyplinarnego stanowią wszelkie wydatki poniesione w związku z tym postępowaniem. 2. W razie ukarania koszty postępowania ponosi obwiniony. W pozostałych przy- padkach koszty dochodzenia i postępowania przed okręgowym sądem dyscypli- narnym pokrywa właściwa okręgowa izba radców prawnych, a koszty postępo- wania przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym – Krajowa Izba Radców Praw- nych. Art. 71. 1. Sąd dyscyplinarny niezwłocznie przesyła odpis prawomocnego orzeczenia wła- ściwej radzie okręgowej izby radców prawnych – do wykonania, a Ministrowi Sprawiedliwości i Krajowej Radzie Radców Prawnych – do wiadomości. 2. Wykonanie kar dyscyplinarnych, z wyjątkiem kar wymienionych w art. 65 ust. 1 pkt 3 i 4, należy do dziekana rady okręgowej izby radców prawnych. 3. Odpis prawomocnego orzeczenia o ukaraniu dyscyplinarnym dołącza się do akt osobowych. 4. O karach, o których mowa w art. 65 ust. 1 pkt 3 i 4, zawiadamia się: 1) sądy, 2) prokuratury, 3) pracodawców oraz inne podmioty, na rzecz których dany radca prawny świadczy pomoc prawną, 4) właściwe ze względu na charakter prowadzonych przez danego radcę praw- nego spraw organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego – w okręgu okręgowej izby radców prawnych, w której radca prawny albo aplikant radcowski jest wpisany na listę, a w sprawie radcy prawnego wykonu- jącego zawód adwokata – okręgową radę adwokacką. 5. Usunięcie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym następuje z urzędu po upływie: 1) trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego orzekającego karę upomnienia, nagany z ostrzeżeniem lub kary pieniężnej; 2) pięciu lat od upływu okresu zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, jeżeli radca prawny nie zostanie w tym czasie ukarany lub nie zostanie wszczęte przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. 6. Nie usuwa się wzmianki o karze pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego oraz kary wydalenia z aplikacji radcowskiej. 7. Z chwilą zatarcia kary dyscyplinarnej dziekan rady okręgowej izby radców prawnych zarządza wykreślenie wzmianki o ukaraniu dyscyplinarnym oraz usu- nięcie z akt osobowych dokumentów dotyczących ukarania. Art. 72. (uchylony). Art. 73. Członkowie sądów dyscyplinarnych, w zakresie orzekania w sprawach dyscyplinar- nych, podlegają tylko przepisom prawa. Art. 74. (uchylony). Art. 74¹. W sprawach nieuregulowanych do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpo- wiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Rozdział 7

Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe Art. 75. Stosunek służbowy oraz wynikające z niego prawa i obowiązki radców prawnych i aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, funk- cjonariuszami Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej w zakresie nieokreślonym niniejszą ustawą określają przepisy odrębnych ustaw. Art. 76. (pominięty).¹⁰⁾ Art. 77. Radców prawnych, wpisanych na listę radców prawnych w dniu wejścia w życie ustawy, wpisuje się z urzędu na listę radców prawnych przewidzianą niniejszą usta- wą. Art. 78. (uchylony). Art. 79. (uchylony). Art. 80. (uchylony). Art. 81. (uchylony). Art. 82. (uchylony). Art. 83. (uchylony). Art. 84. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 1982 r.