Ustawaz dnia 18 grudnia 1998 r.o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu i jego organy
- Rozdział 3 - Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci
- Rozdział 4 - Udostępnianie dokumentów przez Instytut Pamięci
- Rozdział 5 - Funkcje śledcze Instytutu Pamięci
- Rozdział 6 - Funkcje edukacyjne Instytutu Pamięci
- Rozdział 7 - Przepisy karne
- Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Mając na względzie:
-
-zachowanie pamięci o ogromie ofiar, strat i szkód poniesionych przez Naród Polski w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu,
-
-patriotyczne tradycje zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i komunizmem,
-
-czyny obywateli dokonywane na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w obronie wolności oraz godności ludzkiej,
-
-obowiązek ścigania zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodni wojennych,
-
-a także powinność zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka,
jako wyraz naszego przekonania, że żadne bezprawne działania państwa przeciwko obywatelom
nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu - stanowi się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.12 orzeczeń
Ustawa reguluje:
1)
ewidencjonowanie, gromadzenie, udostępnianie, zarządzanie i korzystanie z dokumentów
organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r.
do dnia 31 grudnia 1989 r., a także organów bezpieczeństwa Trzeciej Rzeszy Niemieckiej
i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczących:
a)
popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich innych narodowości
w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1989 r.;
-
-zbrodni nazistowskich,
-
-zbrodni komunistycznych,
-
-innych przestępstw stanowiących zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne,
b)
innych represji z motywów politycznych, jakich dopuścili się funkcjonariusze polskich
organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości albo osoby działające na ich zlecenie,
a ujawnionych w treści orzeczeń zapadłych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób
represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ,
c)
działalności organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5,
2)
tryb postępowania w zakresie ścigania przestępstw określonych w pkt 1 lit. a),
3)
ochronę danych osobowych osób pokrzywdzonych,
4)
prowadzenie działań w zakresie edukacji publicznej.
Art. 2.54 orzeczenia
1.
Zbrodniami komunistycznymi, w rozumieniu ustawy, są czyny popełnione przez funkcjonariuszy
państwa komunistycznego w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1989 r.,
polegające na stosowaniu represji lub innych form naruszania praw człowieka wobec
jednostek lub grup ludności bądź w związku z ich stosowaniem, stanowiące przestępstwa
według polskiej ustawy karnej obowiązującej w czasie ich popełnienia.
2.
Funkcjonariuszem państwa komunistycznego, w rozumieniu ustawy, jest funkcjonariusz
publiczny, a także osoba, która podlegała ochronie równej ochronie funkcjonariusza
publicznego, w szczególności funkcjonariusz państwowy oraz osoba pełniąca funkcję
kierowniczą w organie statutowym partii komunistycznych.
Art. 3.26 orzeczeń
Zbrodniami przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie ludobójstwa w rozumieniu
Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, przyjętej w dniu 9
grudnia 1948 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 9 i 10, Nr 31, poz. 213 i z 1998 r. Nr
33, poz. 177), a także czyny zabronione pod groźbą kary przez polską ustawę karną,
popełnione w czasie jej obowiązywania, stanowiące inne poważne prześladowanie z powodu
przynależności osób prześladowanych do określonej grupy narodowościowej, politycznej,
społecznej, rasowej lub religijnej, jeśli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych
albo przez nich inspirowane lub tolerowane.
Art. 4.14 orzeczeń
1.
Bieg terminu przedawnienia zbrodni komunistycznych, w rozumieniu art. 2, nie będących zbrodniami wojennymi lub zbrodniami przeciwko ludzkości, rozpoczyna
się od dnia 1 stycznia 1990 r. Przepisu art. 4 § 1 Kodeksu karnego nie stosuje się.
2.
Zbrodnie wymienione w art. 1 w pkt 1 lit. a), popełnione na innych osobach niż obywatele
polscy, są przedmiotem działania organów powołanych przez ustawę, jeżeli zostały popełnione
na terytorium Państwa Polskiego.
3.
W stosunku do sprawców zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości lub zbrodni
komunistycznych nie stosuje się wydanych przed dniem 7 grudnia 1989 r. przepisów ustaw
i dekretów, które przewidują amnestię lub abolicję.
Art. 5.3 orzeczenia
1.
Organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są:
1)
Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego,
2)
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego,
3)
Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego,
4)
jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3,
5)
jednostki organizacyjne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz
podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach
Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw
wewnętrznych,
6)
Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza,
7)
Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
oraz podległe mu komórki,
8)
Informacja Wojska Polskiego, Zarząd Informacji Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego,
Kierownictwo Informacji Wojska Polskiego, Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego
oraz jednostki podległe tym organom,
9)
Wojskowa Służba Wewnętrzna,
10)
Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego,
11)
inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze,
w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych.
2.
Organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są także jednostki Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania
Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami.
3.
Do organów bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, należą także organy i instytucje
cywilne i wojskowe państw obcych o zadaniach podobnych do zadań organów, o których
mowa w ust. 1.
Art. 6.8 orzeczeń
1.
Pokrzywdzonym, w rozumieniu ustawy, jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa
zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny.
2.
W razie śmierci pokrzywdzonego jego uprawnienia wynikające z ustawy przysługują osobie
mu najbliższej w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego. Przepisu tego nie stosuje się w razie istnienia dowodu, że byłoby to sprzeczne z
wolą pokrzywdzonego.
3.
Pokrzywdzonym nie jest osoba, która została następnie funkcjonariuszem, pracownikiem
lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa.
Art. 7.1 orzeczenie
Dokumentem, w rozumieniu ustawy, jest każdy przedmiot lub zapis na komputerowym nośniku
informacji, o których mowa w art. 115 § 14 Kodeksu karnego.
Rozdział 2
Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu i jego organy
Art. 8.2 orzeczenia
1.
W celu realizacji zadań określonych w art. 1 tworzy się Instytut Pamięci Narodowej
- Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwany dalej „Instytutem Pamięci”.
2.
Instytut Pamięci jest finansowany z budżetu państwa, w którym stanowi odrębną część.
3.
Organizację Instytutu Pamięci określa statut, który przyjmuje Kolegium Instytutu Pamięci
na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
Art. 9.
1.
Instytutem Pamięci kieruje Prezes Instytutu Pamięci.
2.
Prezes Instytutu Pamięci w sprawowaniu swego urzędu jest niezależny od organów administracji
państwowej.
Art. 10.
1.
Prezesa Instytutu Pamięci powołuje i odwołuje Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, za zgodą
Senatu, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci, które zgłasza kandydata spoza swego
grona.
2.
Kadencja Prezesa Instytutu Pamięci trwa 7 lat, licząc od dnia złożenia ślubowania.
Po upływie kadencji pełni on obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa
Instytutu Pamięci.
3.
W okresie 3 miesięcy przed upływem kadencji Prezesa Instytutu Pamięci przewodniczący
Kolegium Instytutu Pamięci ogłasza publiczny konkurs na to stanowisko, według zasad
i w trybie określonych przez Kolegium Instytutu Pamięci. W wypadku innej przyczyny
opróżnienia stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci, termin zgłaszania się kandydatów
do konkursu na to stanowisko wynosi 30 dni od dnia ogłoszenia konkursu. Przesłuchania
kandydatów na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci mają charakter publiczny.
4.
Ta sama osoba nie może być Prezesem Instytutu Pamięci więcej niż przez dwie kolejne
kadencje.
Art. 11.1 orzeczenie
1.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci może być powołany obywatel polski wyróżniający
się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach Instytutu Pamięci.
2.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana osoba, która pełniła
służbę, pracowała lub była współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa, wymienionych
w art. 5, ani też sędzia, który orzekając uchybił godności urzędu, sprzeniewierzając
się niezawisłości sędziowskiej.
3.
Prezes Instytutu Pamięci nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego
ani prowadzić działalności publicznej, nie dającej się pogodzić z godnością jego urzędu.
4.
Prezes Instytutu Pamięci nie może wykonywać innych zajęć zawodowych, z wyjątkiem zajmowania
stanowiska profesora szkoły wyższej.
5.
Stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci nie można łączyć z mandatem posła albo senatora.
6.
Warunki, o których mowa w ust. 1, 2, 3 i 5, powinni spełniać również prokuratorzy
i pracownicy Instytutu Pamięci, a także członkowie Kolegium Instytutu Pamięci.
Art. 12.
Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Prezes Instytutu Pamięci składa przed
Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej następujące ślubowanie:
„
Ślubuję uroczyście na powierzonym mi stanowisku Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
służyć wiernie Narodowi Polskiemu, stać na straży prawa i strzec praworządności, obowiązki
mojego urzędu wypełniać sumiennie, a w postępowaniu kierować się zasadami godności
i uczciwości.
”
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.
Art. 13.
Kolegium Instytutu Pamięci wnioskuje o odwołanie Prezesa Instytutu Pamięci większością
głosów, jeśli:
1)
zrzekł się stanowiska,
2)
z powodu choroby, ułomności lub upadku sił stał się trwale niezdolny do pełnienia
obowiązków Prezesa Instytutu Pamięci,
3)
został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu,
4)
sprzeniewierzył się celom ustawy.
Art. 14.
Prezes Instytutu Pamięci nie może być, bez uprzedniej zgody Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Prezes
Instytutu Pamięci nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na
gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia
prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka
Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
Art. 15.1 orzeczenie
1.
W Instytucie Pamięci tworzy się Kolegium Instytutu Pamięci, którego członków wybiera
Sejm spoza swego grona na trwającą 9 lat kadencję spośród obywateli polskich wyróżniających
się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach Instytutu Pamięci.
2.
W skład Kolegium Instytutu Pamięci wchodzi 9 członków.
3.
Członkostwo w Kolegium Instytutu Pamięci ustaje wskutek:
1)
śmierci,
2)
rezygnacji,
3)
skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu,
4)
odwołania przez Kolegium Instytutu Pamięci większością 2/3 głosów ustawowego składu
Kolegium z powodu długotrwałej choroby, ułomności lub upadku sił powodujących trwałą
niezdolność do pełnienia obowiązków albo z powodu sprzeniewierzenia się celom ustawy.
4.
Kolegium Instytutu Pamięci wybiera ze swojego składu przewodniczącego Kolegium i jego
zastępcę na okres roku.
5.
Po ustaniu członkostwa Kolegium Instytutu Pamięci dokonuje wyboru nowego członka na
okres do zakończenia kadencji Kolegium.
6.
Za wykonywanie zadań członkowie Kolegium otrzymują diety w wysokości określonej przez
Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, a także zwrot kosztów według zasad
obowiązujących przy podróżach służbowych na obszarze kraju.
Art. 16.
1.
Prezes Instytutu Pamięci wykonuje swoje funkcje przy pomocy jednostek organizacyjnych
Instytutu Pamięci wymienionych w art. 18.
2.
Prezes Instytutu Pamięci może powołać nie więcej niż trzech swoich zastępców.
Art. 17.
1.
W celu wykonywania zadań Instytutu Pamięci w miejscowościach będących siedzibami sądów
apelacyjnych tworzy się oddziały Instytutu Pamięci, zwane dalej „oddziałami”, w innych
miastach zaś mogą być utworzone delegatury Instytutu Pamięci, zwane dalej „delegaturami”.
2.
Oddziałem Instytutu Pamięci kieruje dyrektor oddziału, a delegaturą Instytutu Pamięci
- naczelnik delegatury. Dyrektora oddziału oraz naczelnika delegatury powołuje i odwołuje
Prezes Instytutu Pamięci.
Art. 18.
1.
W Instytucie Pamięci tworzy się:
1)
Główną Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwaną dalej „Główną
Komisją”,
2)
Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów,
3)
Biuro Edukacji Publicznej.
2.
W oddziałach tworzy się:
1)
oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwane dalej „oddziałowymi
komisjami”,
2)
oddziałowe biura udostępniania i archiwizacji dokumentów,
3)
oddziałowe biura edukacji publicznej.
3.
W delegaturach tworzy się wydziały udostępniania i archiwizacji dokumentów.
Art. 19.
1.
Prokuratorów Głównej Komisji oraz oddziałowych komisji powołuje i odwołuje Prokurator
Generalny na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
2.
Jednostkami organizacyjnymi, wymienionymi w art. 18 ust. 1 pkt 2 i 3, kierują dyrektorzy
powoływani i odwoływani przez Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Jednostkami organizacyjnymi, wymienionymi w art. 18 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust. 3,
kierują naczelnicy powoływani i odwoływani przez Prezesa Instytutu Pamięci.
4.
Główną Komisją kieruje Dyrektor Głównej Komisji. Dyrektora Głównej Komisji powołuje,
spośród prokuratorów Głównej Komisji, i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek
Prokuratora Generalnego zgłoszony w porozumieniu z Prezesem Instytutu Pamięci. Dyrektor
Głównej Komisji jest jednym z zastępców Prokuratora Generalnego.
5.
Oddziałową komisją kieruje naczelnik oddziałowej komisji. Naczelnika oddziałowej komisji
powołuje, spośród prokuratorów wymienionych w ust. 1, i odwołuje Prokurator Generalny
na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
6.
Pracownik Instytutu Pamięci nie może, bez zezwolenia Prezesa Instytutu Pamięci, podejmować
innego zajęcia zawodowego.
Art. 20.1 orzeczenie
1.
Pracownicy Instytutu Pamięci, a także po ustaniu stosunku pracy, są obowiązani zachować
w tajemnicy wszystkie wiadomości związane z działalnością Instytutu Pamięci, powzięte
w związku z zatrudnieniem w Instytucie Pamięci.
2.
Prezes Instytutu Pamięci określa rodzaje wiadomości oraz kategorie pracowników, którzy
mogą je ujawnić ze względu na ich stanowisko służbowe.
Art. 21.
Prezes Instytutu Pamięci oraz członkowie Kolegium Instytutu Pamięci są obowiązani,
także po upływie kadencji albo ustaniu członkostwa, do zachowania w tajemnicy wiadomości,
do których mieli dostęp w związku z wykonywaną funkcją. Nie dotyczy to faktów powszechnie
znanych.
Art. 22.
Prezes Instytutu Pamięci może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zezwolić na
ujawnienie wiadomości stanowiącej tajemnicę państwową lub służbową oraz na udostępnienie
dokumentów lub materiałów objętych tajemnicą państwową określonej osobie lub instytucji,
jeżeli zachowanie tajemnicy uniemożliwiałoby wykonanie wskazanych w ustawie zadań
Instytutu Pamięci.
Art. 23.1 orzeczenie
1.
Prezes Instytutu Pamięci przedstawia okresowo Kolegium Instytutu Pamięci informację
o istotnych sprawach związanych z działalnością Instytutu Pamięci.
2.
Poza innymi zadaniami określonymi w ustawie Kolegium Instytutu Pamięci w szczególności
zajmuje stanowisko w następujących sprawach:
1)
pełnego przejęcia do zasobów archiwalnych Instytutu Pamięci dokumentów spraw, o których
mowa w art. 1, i oceny ich kompletności,
2)
ustalania zasad archiwizacji dokumentów przy ich ocenie, porządkowaniu, udostępnianiu,
przechowywaniu i administrowaniu,
3)
ustalania zasad wglądu w dokumenty oraz zasad ich publikowania,
4)
ustalania priorytetów w sprawach wniosków poszczególnych osób i próśb instytucji oraz
organów władzy publicznej i innych podmiotów,
5)
oceniania polityki ścigania przez Instytut Pamięci przestępstw, o których mowa w art.
1 pkt 1 lit. a),
6)
ustalania programów badawczych w zakresie opracowywania działalności organów bezpieczeństwa
państwa, a także informowania oraz edukacji społeczeństwa.
3.
Kolegium Instytutu Pamięci zatwierdza informację roczną, o której mowa w art. 24 ust.
1.
4.
Kolegium Instytutu Pamięci przyjmuje uchwały większością głosów w obecności co najmniej
połowy ustawowej liczby członków Kolegium.
Art. 24.
1.
Prezes Instytutu Pamięci składa Sejmowi i Senatowi, raz w roku, informację o działalności
Instytutu Pamięci.
2.
Informacja, o której mowa w ust. 1, w części dotyczącej bezpieczeństwa lub obronności
państwa może być utajniona.
3.
Informacja Prezesa Instytutu Pamięci jest podawana do wiadomości publicznej, z wyłączeniem
części, o której mowa w ust. 2.
4.
Prezes Instytutu Pamięci składa raz w roku, za pośrednictwem Marszałka Sejmu, do wyłącznej
wiadomości członków sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych, informację o sprawach
określonych w art. 38.
Rozdział 3
Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci
Art. 25.1 orzeczenie
1.
Nie później niż w terminie 60 dni od dnia utworzenia Instytutu Pamięci organy, o których
mowa niżej, są obowiązane przygotować do przekazania do archiwum Instytutu Pamięci
dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki wytworzone oraz zgromadzone przez organy
bezpieczeństwa państwa, organy więziennictwa, sądy i prokuratury oraz organy bezpieczeństwa
III Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Obowiązek
ten ciąży na:
1)
Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Szefie Urzędu Ochrony Państwa -
co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, a także akt funkcjonariuszy,
wytworzonych lub gromadzonych w okresie do dnia 6 maja 1990 r.,
2)
Ministrze Obrony Narodowej - co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek
wojskowych organów bezpieczeństwa, a także akt funkcjonariuszy tych służb, wytworzonych
lub gromadzonych w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r.,
3)
Ministrze Sprawiedliwości - co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek,
wytworzonych oraz gromadzonych przez organy więziennictwa do dnia 31 grudnia 1956 r.,
dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, wytworzonych lub gromadzonych przez
wydział ochrony Centralnego Zarządu Zakładów Karnych i podległe mu jednostki w okresie
do dnia 31 grudnia 1989 r., a także akt penitencjarnych osób represjonowanych z motywów
politycznych osadzonych w zakładach karnych, aresztach śledczych i obozach odosobnienia,
4)
prezesach sądów powszechnych i wojskowych - co do akt spraw osób represjonowanych
z motywów politycznych,
5)
prokuratorach kierujących powszechnymi i wojskowymi jednostkami organizacyjnymi prokuratury
- co do akt spraw, w tym akt podręcznych spraw, o których mowa w pkt 4,
6)
dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych - co do akt byłej
Polskiej Partii Robotniczej oraz byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dotyczących
organów bezpieczeństwa państwa, a także akt organów bezpieczeństwa państw okupacyjnych,
7)
dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych - co do dokumentów,
zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których mowa w pkt 1-5, a przechowywanych
w tych archiwach; przekazanie ich do Instytutu Pamięci następuje na zasadzie użyczenia.
2.
Przekazanie akt, o których mowa w ust. 1 pkt 6, polega na dostarczeniu kopii.
3.
Obowiązek określony w ust. 1 pkt 1-5 dotyczy także kopii dokumentów, zbiorów danych
i kartotek, niezależnie od czasu ich sporządzenia.
4.
Prezes Instytutu Pamięci może, w każdym czasie, zażądać od organów wymienionych w
ust. 1, a także od innych instytucji, dokumentów nie przekazanych.
5.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Szef Urzędu Ochrony Państwa oraz Minister
Obrony Narodowej mogą wykonać dla potrzeb urzędu kopie akt funkcjonariuszy pozostających
w służbie, które powstały w okresach, o których mowa odpowiednio w ust. 1 pkt 1 lub
2.
6.
Prezes Instytutu Pamięci wyznacza organom określonym w ust. 1 pkt 1-7 terminy przejęcia
dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których mowa w tym przepisie.
Art. 26.
Do archiwum Instytutu Pamięci przekazuje się dokumenty wytworzone w toku postępowania
określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa
państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne , z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w danej sprawie.
Art. 27.
1.
Prezes Instytutu Pamięci może, po zawiadomieniu właściwego organu administracji rządowej
lub samorządu terytorialnego albo zawodowego, uzyskać wgląd w dokumenty, zbiory danych,
rejestry i kartoteki, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zawierają one
informacje z zakresu działania Instytutu Pamięci.
2.
Każdy, kto posiada dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki, o których mowa
w art. 25, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie Prezesa Instytutu
Pamięci.
3.
Każdy organ administracji rządowej, samorządu terytorialnego albo zawodowego jest
obowiązany bezzwłocznie wydać Prezesowi Instytutu Pamięci, na jego żądanie, posiadane
dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki, o których mowa w art. 25. Obowiązek
ten dotyczy także wydania kopii.
4.
Prezes Instytutu Pamięci może zażądać wydania także innej dokumentacji niż wskazana
w art. 25, niezależnie od czasu jej wytworzenia lub zgromadzenia, jeżeli jest ona
niezbędna do wypełnienia zadań Instytutu Pamięci określonych w ustawie.
5.
Jeżeli dokumenty, zbiory danych, rejestry bądź kartoteki są niezbędne organowi, o
którym mowa w ust. 3, do wykonywania jego zadań ustawowych, można poprzestać na przekazaniu
Prezesowi Instytutu Pamięci ich kopii.
Art. 28.2 orzeczenia
1.
Każdy, kto bez tytułu prawnego posiada dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki,
zawierające informacje z zakresu działania Instytutu Pamięci, jest obowiązany wydać
je bezzwłocznie Prezesowi Instytutu Pamięci.
2.
Właściciel lub osoba mająca inny tytuł prawny do posiadania dokumentów, zbiorów danych,
rejestrów bądź kartotek, o których mowa w ust. 1, jest obowiązana do ich udostępnienia
Prezesowi Instytutu Pamięci, na jego żądanie, w celu sporządzenia kopii.
3.
Prezes Instytutu Pamięci może zwracać się do wszelkich osób lub instytucji zagranicznych
o pomoc w udostępnianiu dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek pokrzywdzonym,
jak również do celów edukacji publicznej.
Art. 29.1 orzeczenie
W zakresie działalności archiwalnej Instytut Pamięci gromadzi, przechowuje, opracowuje
i udostępnia dokumenty zbrodni, ukazujące fakty i okoliczności dotyczące losów Narodu
Polskiego w latach 1939-1989 oraz informujące o poniesionych ofiarach i wyrządzonych
szkodach.
Rozdział 4
Udostępnianie dokumentów przez Instytut Pamięci
Art. 30.1 orzeczenie
1.
Pokrzywdzonemu należy, na jego wniosek, udzielić informacji o posiadanych i dostępnych,
dotyczących go dokumentach.
2.
Każdy ma prawo wystąpić z pytaniem do Instytutu Pamięci, czy jest pokrzywdzonym w
rozumieniu ustawy.
3.
We wniosku, który składa się osobiście, należy umieścić deklarację o statusie wnioskodawcy
(pokrzywdzony w rozumieniu art. 6 ust. 1 albo osoba najbliższa w rozumieniu art. 6
ust. 2) oraz podać dane ułatwiające odnalezienie dokumentów. Przyczyna żądania informacji
nie musi być podana.
4.
Obywatelom państw obcych prawo złożenia wniosku przysługuje na zasadach wzajemności.
5.
W wypadkach uzasadnionych stanem zdrowia wnioskodawcy odbiera się od niego wniosek,
o którym mowa w ust. 3, w miejscu jego pobytu.
6.
Po złożeniu wniosku wnioskodawca może ustanowić pełnomocnika do realizacji przysługujących
mu praw wynikających z ustawy.
7.
Osoba mająca stałe miejsce zamieszkania za granicą może złożyć wniosek osobiście w
polskiej placówce konsularnej, przy czym podpis wnioskodawcy uwierzytelnia kierownik
tej placówki.
Art. 31.1 orzeczenie
1.
Pokrzywdzonego albo osobę mu najbliższą Instytut Pamięci informuje o istnieniu w archiwum
Instytutu Pamięci dotyczących go dokumentów oraz o sposobie uzyskania w nie wglądu.
2.
Na wniosek pokrzywdzonego wydaje się mu kopie dotyczących go dokumentów.
3.
W kopiach dokumentów wydawanych zgodnie z ust. 2 należy zanonimizować dane osobowe
innych pokrzywdzonych lub innych osób, chyba że byłoby to technicznie niemożliwe.
Przepis ten nie ogranicza prawa pokrzywdzonego określonego w art. 32.
Art. 32.3 orzeczenia
1.
Jeżeli w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd lub
otrzymał ich kopie, znajdują się nazwiska funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy
współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali lub oceniali dane
o nim, lub tych, którzy prowadzili tych współpracowników, to - na żądanie pokrzywdzonego
- należy mu podać nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych funkcjonariuszy, pracowników
i współpracowników, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów
danego organu bezpieczeństwa. Przepis ten stosuje się również do innych osób, które
denuncjowały pokrzywdzonego.
2.
Odmawia się podania nazwisk oraz innych danych identyfikacyjnych osób, które udzielały
informacji o przestępstwach pospolitych.
3.
Na odmowę udostępnienia danych identyfikacyjnych informatorów przysługuje odwołanie
do Prezesa Instytutu Pamięci.
Art. 33.2 orzeczenia
1.
Pokrzywdzony ma prawo załączyć do zbioru dotyczących go dokumentów własne uzupełnienia,
sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie. Dane już zawarte
w dokumentach nie ulegają jednak zmianie.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osób, o których mowa w art. 35.
3.
Uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie
dołącza się do zbioru dokumentów z oznaczeniem ich w sposób pozwalający na ich odróżnienie
od dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci.
4.
Pokrzywdzonemu, na jego żądanie, wydaje się przedmioty, które w momencie utraty stanowiły
jego własność lub były w jego posiadaniu, jeżeli znajdują się w archiwum Instytutu
Pamięci.
Art. 34.1 orzeczenie
1.
Pokrzywdzony ma prawo żądać, po upływie 7 lat od wejścia w życie ustawy, anonimizacji
dotyczących go danych.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli:
1)
inna osoba ma prawnie uzasadniony interes korzystania z tych danych,
2)
dane te są niezbędne do badań naukowych,
3)
z prośbą o dostęp do tych danych zwrócił się uprawniony organ władzy publicznej.
Art. 35.5 orzeczeń
1.
Funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą uzyskać na swój wniosek
kopię świadectwa służby albo pracy oraz kopię opinii o służbie albo o pracy.
2.
Funkcjonariusza, pracownika lub współpracownika organów bezpieczeństwa państwa, po
uprzednim złożeniu przez niego oświadczenia Instytutowi Pamięci o fakcie jego służby,
pracy lub współpracy z tymi organami, informuje się, na jego wniosek, o dotyczących
go dokumentach znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci.
Art. 36.3 orzeczenia
Dokumenty zawierające dane o pokrzywdzonych lub osobach trzecich mogą być, w niezbędnym
zakresie i w sposób nie naruszający praw tych osób, wykorzystywane przez organy władzy
publicznej oraz przez inne instytucje, organizacje i osoby w celach:
1)
ochrony dóbr osobistych w postępowaniu sądowym,
2)
wykonania ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ,
3)
wykonania ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa
państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne,
4)
ścigania przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a),
5)
prowadzenia badań naukowych.
Art. 37.1 orzeczenie
1.
Pokrzywdzony może zastrzec, że dotyczące go dane osobowe nie podlegające anonimizacji
na podstawie art. 34 ust. 1 i zebrane w sposób tajny w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych
organów bezpieczeństwa państwa nie będą udostępniane w celach badawczych przez określony
czas, jednakże nie dłużej niż przez 90 lat od daty ich wytworzenia.
2.
Pokrzywdzony może wyrazić zgodę na udostępnienie swoich danych osobowych, określonych
w ust. 1, wskazanym osobom lub instytucjom, a także na ich powszechną dostępność.
3.
Dane osobowe, określone w ust. 1, mogą być jednakże przedmiotem prac badawczych, jeżeli:
1)
pokrzywdzony albo w przypadku jego śmierci osoba najbliższa wyrazi na to zgodę,
2)
odnoszą się do publicznego wystąpienia pokrzywdzonego, jego działalności publicznej
lub są danymi osobowymi wymaganymi przez ustawę w związku z pełnieniem funkcji publicznej.
4.
Prace badawcze można także przeprowadzić po anonimizacji danych osobowych, o których
mowa w ust. 1, w kopiach dokumentów.
5.
Dane osobowe, określone w ust. 1, nie mogą być wykorzystywane na niekorzyść pokrzywdzonego.
Art. 38.
1.
Funkcjonariusze służb specjalnych upoważnieni przez Szefa Urzędu Ochrony Państwa i
w ramach ich zadań ustawowych, po zawiadomieniu Prezesa Instytutu Pamięci, mogą mieć
wgląd do danych zawartych w dokumentach gromadzonych przez Instytut Pamięci, w granicach
upoważnienia.
2.
Dokumenty organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli nie zawierają danych osobowych pokrzywdzonego
lub osoby trzeciej, mogą być wykorzystywane przez upoważnionych funkcjonariuszy służb
specjalnych w ramach ich zadań ustawowych, jeśli zawierają informację o przestępstwie
szpiegostwa, terroryzmu lub przestępstwie godzącym w porządek konstytucyjny Rzeczypospolitej
Polskiej.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy służb specjalnych państw,
z którymi Rzeczpospolita Polska jest związana stosowną umową międzynarodową, jeżeli
dokumenty te zawierają informację o przestępstwie szpiegostwa lub terroryzmu.
Art. 39.1 orzeczenie
1.
Szef Urzędu Ochrony Państwa lub Minister Obrony Narodowej może zastrzec, na czas określony,
że do określonych dokumentów nie może mieć dostępu żadna inna osoba poza wyznaczonymi
przez nich przedstawicielami, jeżeli jest to konieczne dla bezpieczeństwa państwa.
Organy innych służb specjalnych mogą występować z takim zastrzeżeniem za pośrednictwem
Szefa Urzędu Ochrony Państwa.
2.
Dokumenty, o których mowa w ust. 1, stanowią wyodrębniony, tajny zbiór w archiwum
Instytutu Pamięci i podlegają szczególnej ochronie.
3.
Prezes Instytutu Pamięci, na wniosek Szefa Urzędu Ochrony Państwa lub na wniosek Ministra
Obrony Narodowej, zatwierdza lub uchyla zastrzeżenie dostępu do określonych dokumentów.
Od decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Ministrowi Obrony Narodowej oraz Szefowi Urzędu
Ochrony Państwa służy odwołanie do Kolegium Instytutu Pamięci.
4.
Zastrzeżenie jest objęte tajemnicą państwową.
5.
Przepis art. 39 nie ogranicza uprawnień sądu w postępowaniu lustracyjnym i Rzecznika
Interesu Publicznego.
Art. 40.
Jeżeli Prezes Instytutu Pamięci, w związku z wykonywaniem swoich zadań, stwierdzi,
że w dokumentach znajdują się informacje o przestępstwach określonych w art. 1 w ust. 2 w pkt 2-4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa , zawiadamia o tym bezzwłocznie Szefa Urzędu Ochrony Państwa. Przepisu art. 304 Kodeksu postępowania karnego nie stosuje się.
Art. 41.
1.
Dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci zawiadamia
pokrzywdzonego o przekazaniu jego danych osobowych innym osobom lub instytucjom w
myśl przepisów art. 31, 36 i 37, informując go o rodzaju przekazanych danych i ich
odbiorcy.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się w razie złożenia przez Ministra Obrony Narodowej lub
Szefa Urzędu Ochrony Państwa Prezesowi Instytutu Pamięci oświadczenia, że zawiadomienie
takie zagrażałoby bezpieczeństwu państwa.
Art. 42.
Jeżeli Dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci zostanie
zawiadomiony, zwłaszcza w wyniku postępowania określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa
państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, że znajdujące się w dokumentach dane osobowe są nieprawdziwe, to informacje o tym
dołącza się do zbioru dokumentów dotyczących danej osoby.
Art. 43.1 orzeczenie
Postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W sprawach określonych w art. 39 skarga
do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje.
Art. 44.1 orzeczenie
Informacje uzyskane do celów naukowych i publicystycznych na podstawie dokumentów
Instytutu Pamięci nie mogą być wykorzystywane do innych celów ani przekazywane innym
instytucjom.
Rozdział 5
Funkcje śledcze Instytutu Pamięci
Art. 45.1 orzeczenie
1.
Śledztwo w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a), wszczyna i
prowadzi prokurator oddziałowej komisji.
2.
Prokuratorom Instytutu Pamięci w sprawach określonych w art. 1 przysługują uprawnienia
procesowe przewidziane dla prokuratora w Kodeksie postępowania karnego.
3.
Celem śledztwa w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1, jest również wszechstronne
wyjaśnienie okoliczności sprawy, a w szczególności ustalenie osób pokrzywdzonych.
4.
Okoliczność, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego, nie może stanowić przeszkody do realizacji celu, o którym mowa w ust. 3. Po zrealizowaniu
tego celu postępowanie umarza się.
5.
Do prowadzenia śledztw przez Instytut Pamięci, w tym również do udzielania pomocy
prawnej w zakresie przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1, stosuje się przepisy
Kodeksu postępowania karnego.
6.
Prokurator oddziałowej komisji może zaniechać wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć
w stosunku do sprawcy przestępstwa, o którym mowa w art. 1 pkt 1 lit. a), jeżeli dobrowolnie
ujawnił on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw wszystkie istotne informacje
dotyczące osób współdziałających przy popełnieniu przestępstwa, jak również okoliczności
jego popełnienia, jeżeli informacje te umożliwiają wszczęcie postępowania przeciwko
określonej osobie. Odstępując od ścigania sprawcy przestępstwa, prokurator uwzględnia
stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu i stopień jego winy
oraz rodzaj i charakter przestępstwa ujawnionego, a w szczególności ustala, czy możliwe
jest ujawnienie w inny sposób sprawców współdziałających w dokonaniu tego przestępstwa,
a także ocenia wagę, jaką ma ujawnienie przestępstwa dla realizacji zadań Instytutu
Pamięci.
7.
Prokurator może wszcząć postępowanie w stosunku do sprawcy, którego ścigania zaniechał
na podstawie ust. 6, tylko wtedy, gdy w toku dalszego postępowania uchyli się on od
złożenia zeznań lub złoży zeznania odmienne od tych, które uzasadniały zaniechanie
wszczęcia postępowania lub umorzenie postępowania wszczętego.
8.
Jeżeli osoba, wobec której ścigania zaniechano na podstawie ust. 6, zostanie wezwana w charakterze świadka, prokurator oddziałowej komisji może
wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy jej danych osobowych, choćby nie zachodziły
okoliczności określone w art. 184 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
9.
W sądowym postępowaniu odwoławczym oraz kasacyjnym występują prokuratorzy Głównej
Komisji.
Art. 46.
Prezes Instytutu Pamięci, po zasięgnięciu opinii Dyrektora Głównej Komisji, może ujawnić
opinii publicznej, a także innym osobom niż wymienione w art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, dane osobowe sprawcy zbrodni, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a), jeżeli postępowanie karne nie zakończyło się wydaniem prawomocnego
wyroku skazującego z powodu wskazanego w art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego albo zostało zawieszone na podstawie art. 22 § 1 tego kodeksu.
Art. 47.4 orzeczenia
1.
Dyrektor Głównej Komisji jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tej Komisji oraz
komisji oddziałowych.
2.
Polecenia Prokuratora Generalnego inne niż określone w art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze , wykraczające poza zakres zadań Instytutu Pamięci, mogą być wydawane prokuratorom
Instytutu Pamięci tylko za zgodą Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Prokuratorami nadrzędnymi w stosunku do prokuratorów oddziałowych komisji są Dyrektor
Głównej Komisji oraz prokuratorzy tej Komisji.
4.
Prokurator odwołany z powodu zrzeczenia się stanowiska prokuratora Instytutu Pamięci
ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio lub otrzymać stanowisko równorzędne
poprzednio zajmowanemu, jeśli nie ma innych przeszkód prawnych.
5.
Uposażenie prokuratorów Głównej Komisji określają przepisy o uposażeniu prokuratorów
Prokuratury Krajowej, zaś uposażenie prokuratorów oddziałowych komisji określają przepisy
o uposażeniu prokuratorów prokuratury apelacyjnej. Uposażenie to wraz ze związanymi
z nimi świadczeniami o charakterze osobowym finansowane jest ze środków Instytutu
Pamięci.
6.
Do prokuratorów Instytutu Pamięci stosuje się, w sprawach nie uregulowanych ustawą,
przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze.
Art. 48.
Prokurator oddziałowej komisji wydaje postanowienie o wszczęciu albo odmowie wszczęcia
śledztwa w sprawie o zbrodnię, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a), w terminie 3
miesięcy od otrzymania zawiadomienia o przestępstwie.
Art. 49.
Po upływie 3 miesięcy od daty wszczęcia śledztwa w sprawie o zbrodnię, o której mowa
w art. 1 pkt 1 lit. a), prokurator prowadzący je składa prokuratorowi nadrzędnemu
sprawozdanie z dokonanych czynności. Sprawozdanie takie składa się po upływie każdego
trzymiesięcznego okresu śledztwa. Terminów dotyczących ukończenia śledztwa, określonych
w art. 309 Kodeksu postępowania karnego, nie stosuje się.
Art. 50.
Główna Komisja oraz oddziałowe komisje stanowią jednostki organizacyjne prokuratury
w rozumieniu umów międzynarodowych, wiążących Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami,
o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych
i karnych.
Art. 51.
1.
Do kolegium prokuratorów oddziałowych komisji stosuje się odpowiednio przepisy o kolegium
prokuratury wojewódzkiej, a do zgromadzenia i kolegium prokuratorów Głównej Komisji
stosuje się odpowiednio przepisy o zgromadzeniu i kolegium prokuratury apelacyjnej.
2.
Przewodniczącego i ośmiu członków Komisji Dyscyplinarnej dla prokuratorów Instytutu
Pamięci powołuje na okres 2 lat Prokurator Generalny w porozumieniu z Prezesem Instytutu
Pamięci.
3.
Komisja Dyscyplinarna w Instytucie Pamięci orzeka w pierwszej instancji w składzie
trzech członków, a w drugiej instancji - w składzie pięciu członków. W składzie orzekającym
w drugiej instancji nie może brać udziału członek Komisji, który brał udział w wydaniu
zaskarżonego orzeczenia.
Art. 52.20 orzeczeń
Organy wymiaru sprawiedliwości, prokuratury, organy i jednostki organizacyjne podległe,
nadzorowane lub podporządkowane Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministrowi
Obrony Narodowej, Ministrowi Spraw Zagranicznych i Szefowi Urzędu Ochrony Państwa
oraz organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego są obowiązane, każdy
w zakresie swojego działania, do udzielania pomocy Instytutowi Pamięci w realizacji
zadań Instytutu Pamięci, o których mowa w art. 1.
Rozdział 6
Funkcje edukacyjne Instytutu Pamięci
Art. 53.1 orzeczenie
Instytut Pamięci:
1)
prowadzi badania naukowe nad zbrodniami i zdarzeniami, o których mowa w art. 1, a
także udostępnia zgromadzone dokumenty innym placówkom naukowym w celu prowadzenia
takich badań, z zachowaniem warunków określonych w ustawie,
2)
udziela informacji na temat zgromadzonych dokumentów oraz publikuje zbiory posiadanych
dokumentów,
3)
informuje społeczeństwo o strukturach i metodach działania instytucji, w ramach których
zostały popełnione zbrodnie nazistowskie i komunistyczne, oraz informuje o sposobach
działania organów bezpieczeństwa państwa,
4)
upowszechnia w kraju i za granicą wyniki swojej pracy oraz badań innych instytucji,
organizacji i osób nad problematyką stanowiącą przedmiot jego działania,
5)
prowadzi działalność wystawienniczą,
6)
formułuje wnioski dotyczące edukacji historycznej.
Rozdział 7
Przepisy karne
Art. 54.
1.
Kto nie będąc do tego uprawnionym, dokumenty lub zapis informacji, podlegające przekazaniu
Instytutowi Pamięci na podstawie art. 25 i 28 ust. 1 lub znajdujące się w archiwum
Instytutu, niszczy, ukrywa, uszkadza, usuwa lub zmienia ich zapis, w inny sposób udaremnia
lub znacznie utrudnia uprawnionej osobie lub instytucji zapoznanie się z nimi albo
zakłóca lub uniemożliwia automatyczne gromadzenie lub przekazywanie takich informacji,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
2.
Tej samej karze podlega ten, kto będąc w posiadaniu dokumentów lub zapisu informacji
podlegających przekazaniu Instytutowi Pamięci na podstawie wymienionej w ust. 1, uchyla
się od ich przekazania, utrudnia przekazanie lub je udaremnia.
3.
Kto w celu uzyskania informacji udzielanych pokrzywdzonemu na podstawie przepisów
ustawy podaje nieprawdę lub zataja prawdę wiedząc, że dotyczą go okoliczności, o których
mowa w art. 6 ust. 3, lub że jego dane osobowe mogą zostać ujawnione na podstawie
ustawy bez jego zgody, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 3.
Art. 55.1 orzeczenie
Kto publicznie i wbrew faktom zaprzecza zbrodniom, o których mowa w art. 1 pkt 1,
podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 3. Wyrok podawany jest do publicznej
wiadomości.
Rozdział 8
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 56.
W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska
państwowe w art. 2 w pkt 2 po wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu,”.
Art. 57.
W ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 w pkt 13 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 14 w brzmieniu:
„
14)
Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
”
,
2)
w art. 36 w ust. 5 w pkt 1 wyraz „oraz” zastępuje się przecinkiem, a po wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych” dodaje się wyrazy „ oraz Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,”.
Art. 58.
W ustawie z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 5 w ust. 3 w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu:
„
7)
Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
- Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu.
”
;
2)
w art. 17 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Administracji, Spraw Zagranicznych,
Szef Urzędu Ochrony Państwa, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Szefowie Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu
i Kancelarii Prezydenta, w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej, określą zasady
i tryb udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w podporządkowanych
im archiwach wyodrębnionych.
”
;
3)
dotychczasową treść art. 19 oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Właściwym organem w sprawach archiwum wyodrębnionego Instytutu Pamięci Narodowej -
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w zakresie określonym przepisami
ustawy jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu.
”
;
4)
w art. 21 w ust. 4 w pkt 3 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
„
4)
Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
”
;
5)
w art. 29:
a)
w ust. 1 w pkt 4 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
„
5)
archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu.
”
,
b)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Administracji, Spraw Zagranicznych,
a także Szefowie: Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta, Urzędu
Ochrony Państwa oraz Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu określają organizację podległych im archiwów wyodrębnionych.
”
;
6)
w art. 31 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Zasób archiwalny archiwum państwowego wyodrębnionego, podległego Prezesowi Instytutu
Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, określa
ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016).
”
Art. 59.
W ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 w ust. 1 po wyrazie „prokuratury” dodaje się wyrazy „oraz prokuratorzy Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu”;
2)
w art. 6 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Prokuratorami Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu są prokuratorzy Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Instytutu Pamięci Narodowej oraz prokuratorzy oddziałowych komisji ścigania zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej.
”
;
3)
w art. 23 w ust. 1 wyrazy „delegowanych do Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytutu
Pamięci Narodowej” zastępuje się wyrazami „Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu”.
Art. 60.
W ustawie z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe w art. 31 w ust. 3 w pkt 2 po wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,”.
Art. 61.
W ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli w art. 4 w ust. 1 i 2 po wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,”.
Art. 62.
W ustawie z dnia 23 grudnia 1994 r. o kształtowaniu środków na wynagrodzenia w państwowej
sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw w art. 2 w ust. 2 w pkt 1 po wyrazach „Biurze Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,”.
Art. 63.
Z dniem wejścia w życie ustawy stawia się w stan likwidacji Główną Komisję Badania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytut Pamięci Narodowej. Likwidatora powołuje
Minister Sprawiedliwości.
Art. 64.
Prezes Instytutu Pamięci, powołany na pierwszą kadencję, przedkłada Kolegium Instytutu
Pamięci statut Instytutu do zatwierdzenia oraz tworzy jednostki organizacyjne Instytutu
Pamięci przed upływem 3 miesięcy od daty złożenia ślubowania.
Art. 65.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje wyboru Kolegium Instytutu Pamięci w terminie
1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 66.
Kolegium Instytutu Pamięci zgłasza Sejmowi kandydata na Prezesa Instytutu Pamięci
na pierwszą kadencję nie później niż po upływie 1 miesiąca od dnia wyboru Kolegium
Instytutu.
Art. 67.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje wyboru Prezesa Instytutu Pamięci na pierwszą
kadencję w terminie 1 miesiąca od dnia zgłoszenia kandydata.
Art. 68.
1.
Zasób archiwalny dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu - Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje się zasobem
archiwalnym Instytutu Pamięci.
2.
Mienie dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
- Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje się mieniem Instytutu
Pamięci.
Art. 69.
W sprawach nie uregulowanych w ustawie, a dotyczących zatrudnionych w Instytucie Pamięci
pracowników naukowych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych .
Art. 70.
Do pracowników Instytutu Pamięci innych niż prokuratorzy i pracownicy naukowi stosuje
się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych .
Art. 71.2 orzeczenia
W działalności Instytutu Pamięci, określonej w art. 1, dozwolone jest przetwarzanie
danych osobowych, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych , bez zgody i wiedzy osób, której dotyczą.
Art. 72.
Traci moc ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu - Instytucie Pamięci Narodowej .
Art. 73.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.