Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 24 listopada 2022 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej -
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i jego organy
- Rozdział 3 - Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci
- Rozdział 4 - Udostępnianie dokumentów przez Instytut Pamięci
- Rozdział 5 - Funkcje śledcze Instytutu Pamięci
- Rozdział 5a - Funkcje lustracyjne Instytutu Pamięci
- Rozdział 6 - Funkcje badawcze i edukacyjne Instytutu Pamięci
- Rozdział 6a - Poszukiwanie miejsc spoczynku osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.
- Rozdział 6b - Wykonywanie zadań z zakresu upamiętniania walk i męczeństwa
- Rozdział 6c - Ochrona dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego
- Rozdział 6d - Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
- Rozdział 7 - Przepisy karne
- Rozdział 8 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
- Załącznik -
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania
Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej
- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ,
2)
ustawą z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz niektórych
innych ustaw ,
3)
ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych
innych ustaw
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 24 listopada 2022 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy nie obejmuje:
1)
art. 2-7 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej
- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu , które stanowią:
„
Art. 2.
Prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu przekazuje się do dalszego organizowania i prowadzenia Muzeum Żołnierzy
Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, zwane dalej „Muzeum”.
Art. 3.
W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy:
1)
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
nada Muzeum statut, o którym mowa w art. 53s ustawy zmienianej w art. 1;
2)
nastąpi wykreślenie Muzeum z rejestru prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości
i wpisanie go do rejestru prowadzonego przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej -
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Art. 4.
1.
Inwestycje w zakresie budowy Muzeum, zwane dalej „inwestycjami”, są celem publicznym
w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i obejmują w szczególności:
1)
budowę na terenie dawnego więzienia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego przy ul.
Rakowieckiej 37 w Warszawie obiektów budowlanych służących realizacji celów statutowych
Muzeum, w tym udostępnianiu zbiorów Muzeum;
2)
budowę innych instalacji, urządzeń i obiektów niezbędnych do:
a)
wybudowania i funkcjonowania Muzeum,
b)
zabezpieczenia obiektów przed zniszczeniem lub uszkodzeniem;
3)
budowę dróg wewnętrznych i ciągów pieszych.
2.
Obiekty powstałe w wyniku realizacji inwestycji zostaną przeznaczone na potrzeby Muzeum
lub Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
O szczegółowym przeznaczeniu obiektów decyduje Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
3.
Nieruchomościami, na których powstaną obiekty, o których mowa w ust. 2, gospodaruje
Muzeum.
4.
Inwestycje finansuje się z budżetu państwa lub z innych źródeł.
5.
Rada Ministrów zapewni i zagwarantuje środki z budżetu państwa na finansowanie wieloletniego
projektu budowy Muzeum.
Art. 5.
W roku 2022 w celu realizacji ustawy Prezes Rady Ministrów dokona, w drodze rozporządzenia,
przeniesienia dotacji podmiotowej, w tym wynagrodzeń, oraz dotacji celowej z części
budżetu 37 Sprawiedliwość rozdział 92118 - Muzea do części budżetu 13 Instytut Pamięci
Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, z przeznaczeniem
na funkcjonowanie Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, z zachowaniem
przeznaczenia środków publicznych wynikającego z ustawy budżetowej oraz mając na względzie
zapewnienie przejrzystości wydatków budżetu państwa i stopień ich realizacji. Do czasu
wejścia w życie rozporządzenia wydatki mogą być realizowane w ramach dotychczasowych
części, działów i rozdziałów.
Art. 6.
Decyzja o pozwoleniu na budowę Muzeum, jak i decyzje o pozwoleniu na rozbiórkę poszczególnych
elementów konstrukcyjnych na terenie objętym budową, wskazane w załączniku do ustawy,
nie wygasają przed dniem 31 grudnia 2023 r.
Art. 7.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 6 i
załącznika do ustawy, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia
2022 r.
”
;
2)
art. 6 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz
niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 6.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 5 oraz art. 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.;
2)
art. 3, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r.
”
;
3)
art. 19 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz
niektórych innych ustaw , który stanowi:
„
Art. 19.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
”
.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Mając na względzie:
-
-zachowanie pamięci o ogromie ofiar, strat i szkód poniesionych przez Naród Polski w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu,
-
-patriotyczne tradycje zmagań Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i komunizmem,
-
-czyny obywateli dokonywane na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w obronie wolności oraz godności ludzkiej,
-
-obowiązek ścigania zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i zbrodni wojennych,
-
-a także powinność zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka,
jako wyraz naszego przekonania, że żadne bezprawne działania państwa przeciwko obywatelom
nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu - stanowi się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje:
1)
ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie
i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych
od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a także organów bezpieczeństwa
Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczących:
a)
popełnionych na osobach narodowości polskiej lub obywatelach polskich innych narodowości
w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
-
-zbrodni nazistowskich,
-
-zbrodni komunistycznych,
-
-1)Utraciło moc z dniem 23 stycznia 2019 r. w części obejmującej wyrazy „ukraińskich nacjonalistów i” na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt K 1/18 (Dz. U. poz. 131). zbrodni ukraińskich nacjonalistów i członków ukraińskich formacji kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką,
-
-innych przestępstw stanowiących zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne,
b)
innych represji z motywów politycznych, jakich dopuścili się funkcjonariusze polskich
organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości albo osoby działające na ich zlecenie,
a ujawnionych w treści orzeczeń zapadłych na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób
represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ,
c)
działalności organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5;
1a)
opracowywanie, publikowanie i udostępnianie inwentarza archiwalnego Instytutu Pamięci
Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
1b2)Dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1283), która weszła w życie z dniem 5 lipca 2022 r.)
ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczanie, udostępnianie
i publikowanie akt pracowników służby zagranicznej, wytworzonych lub gromadzonych
w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r., oraz dokumentów osobowych, które zostały wytworzone
w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r., przekazanych do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przez ministra właściwego
do spraw zagranicznych;
1c2)Dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o służbie zagranicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1283), która weszła w życie z dniem 5 lipca 2022 r.)
ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczanie, udostępnianie
i publikowanie dokumentów innych niż określone w pkt 1-1b, jeżeli ustawa tak stanowi;
2)
tryb postępowania w zakresie ścigania przestępstw określonych w pkt 1 lit. a;
2a)
ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego;
2b)
przygotowywanie i publikowanie katalogów prowadzonych przez Biuro Lustracyjne;
2c)
prowadzenie rejestrów oświadczeń lustracyjnych, analizę oświadczeń lustracyjnych oraz
przygotowywanie postępowań lustracyjnych;
3)
ochronę danych osobowych osób, których dotyczą dokumenty zgromadzone w archiwum Instytutu
Pamięci;
4)
prowadzenie działań w zakresie edukacji publicznej;
5)
poszukiwanie miejsc spoczynku osób poległych w walkach o niepodległość i zjednoczenie
Państwa Polskiego, a zwłaszcza tych, które straciły życie wskutek walki z narzuconym
systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w
okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.;
6)
prowadzenie działalności związanej z upamiętnianiem historycznych wydarzeń, miejsc
oraz postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego, zarówno w kraju, jak i
za granicą, a także miejsc walk i męczeństwa innych narodów na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.
Art. 2.
1.
Zbrodniami komunistycznymi, w rozumieniu ustawy, są czyny popełnione przez funkcjonariuszy
państwa komunistycznego w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.
polegające na stosowaniu represji lub innych form naruszania praw człowieka wobec
jednostek lub grup ludności bądź w związku z ich stosowaniem, stanowiące przestępstwa
według polskiej ustawy karnej obowiązującej w czasie ich popełnienia. Zbrodniami komunistycznymi
są również czyny popełnione przez tych funkcjonariuszy w okresie, o którym mowa w
zdaniu poprzedzającym, zawierające znamiona czynów zabronionych określonych w art. 187, 193 lub 194 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r.
- Kodeks karny albo art. 265 § 1, art. 266 § 1, 2 lub 4 lub art. 267 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r.
- Kodeks karny, dokonane przeciwko dokumentom w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o
dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów na szkodę osób, których te dokumenty dotyczą.
2.
Funkcjonariuszem państwa komunistycznego, w rozumieniu ustawy, jest funkcjonariusz
publiczny, a także osoba, która podlegała ochronie równej ochronie funkcjonariusza
publicznego, w szczególności funkcjonariusz państwowy oraz osoba pełniąca funkcję
kierowniczą w organie statutowym partii komunistycznych.
Art. 2a3)Utracił moc z dniem 23 stycznia 2019 r. w części obejmującej wyrazy: „ukraińskich nacjonalistów i” oraz „przez ukraińskich nacjonalistów” w zdaniu pierwszym oraz w części obejmującej wyrazy: „ukraińskich nacjonalistów i” oraz „i Małopolski Wschodniej” w zdaniu drugim, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w odnośniku 1..
Zbrodniami ukraińskich nacjonalistów i członków ukraińskich formacji kolaborujących
z Trzecią Rzeszą Niemiecką, w rozumieniu ustawy, są czyny popełnione przez ukraińskich
nacjonalistów w latach 1925-1950, polegające na stosowaniu przemocy, terroru lub innych
form naruszania praw człowieka wobec jednostek lub grup ludności. Zbrodnią ukraińskich
nacjonalistów i członków ukraińskich formacji kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką
jest również udział w eksterminacji ludności żydowskiej oraz ludobójstwie na obywatelach
II Rzeczypospolitej na terenach Wołynia i Małopolski Wschodniej.
Art. 3.
Zbrodniami przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie ludobójstwa w rozumieniu
Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, przyjętej w dniu 9
grudnia 1948 r. , a także inne poważne prześladowania z powodu przynależności osób prześladowanych
do określonej grupy narodowościowej, politycznej, społecznej, rasowej lub religijnej,
jeżeli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo przez nich inspirowane
lub tolerowane.
Art. 4.
1.
Zbrodnie:
1)
stanowiące według prawa międzynarodowego zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub
zbrodnie wojenne, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, oraz
2)
komunistyczne, w rozumieniu art. 2 ust. 1, niebędące zbrodniami wojennymi lub zbrodniami
przeciwko ludzkości
- nie ulegają przedawnieniu.
1a.
(uchylony)
1b.
Do zbrodni komunistycznych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, przepisu art. 4 § 1 Kodeksu karnego nie stosuje się.
2.
Zbrodnie wymienione w art. 1 w pkt 1 lit. a, popełnione na innych osobach niż obywatele
polscy, są przedmiotem działania organów powołanych przez ustawę, jeżeli zostały popełnione
na terytorium Państwa Polskiego.
3.
W stosunku do sprawców zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości lub zbrodni
komunistycznych nie stosuje się wydanych przed dniem 7 grudnia 1989 r. przepisów ustaw
i dekretów, które przewidują amnestię lub abolicję.
Art. 5.
1.
Organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są:
1)
Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego;
2)
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;
3)
Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego;
4)
jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności
jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r.;
5)
instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe
im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji
Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych;
6)
Akademia Spraw Wewnętrznych;
7)
Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza;
8)
Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
oraz podległe mu komórki;
9)
Informacja Wojskowa;
10)
Wojskowa Służba Wewnętrzna;
11)
Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;
12)
inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze,
w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych;
13)
Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk wraz z wojewódzkimi i miejskimi
urzędami kontroli prasy, publikacji i widowisk oraz Główny Urząd Kontroli Publikacji
i Widowisk wraz z okręgowymi urzędami;
14)
Urząd do Spraw Wyznań oraz terenowe organy administracji państwowej o właściwości
szczególnej do spraw wyznań stopnia wojewódzkiego.
2.
Do organów bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, należą także organy i instytucje
cywilne i wojskowe państw obcych o zadaniach podobnych do zadań organów, o których
mowa w ust. 1.
3.
Jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania
Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami.
Art. 6.
(uchylony)
Art. 7.
Dokumentami, w rozumieniu ustawy, są:
1)
wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym
w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany,
filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także
kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji;
2)
niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy na użytek
zautomatyzowanego przetwarzania danych.
Rozdział 2
Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i jego organy
Art. 8.
1.
W celu realizacji zadań określonych w art. 1 tworzy się Instytut Pamięci Narodowej
- Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwany dalej „Instytutem Pamięci”.
2.
Instytut Pamięci jest finansowany z budżetu państwa, w którym stanowi odrębną część.
3.
Organizację Instytutu Pamięci w zakresie nieuregulowanym ustawą określa statut nadany
przez Prezesa Instytutu Pamięci.
Art. 9.
1.
Instytutem Pamięci kieruje Prezes Instytutu Pamięci.
2.
Prezes Instytutu Pamięci w sprawowaniu swego urzędu jest niezależny od organów władzy
państwowej.
Art. 10.
1.
Prezesa Instytutu Pamięci powołuje i odwołuje Sejm Rzeczypospolitej Polskiej za zgodą
Senatu, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci, które zgłasza kandydata spoza swego
grona.
2.
Kadencja Prezesa Instytutu Pamięci trwa 5 lat, licząc od dnia złożenia ślubowania.
Po upływie kadencji pełni on obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa
Instytutu Pamięci.
2a.
W razie śmierci Prezesa Instytutu Pamięci, do czasu objęcia stanowiska przez nowo
powołanego Prezesa Instytutu Pamięci, jego obowiązki pełni jeden z zastępców Prezesa
Instytutu Pamięci wskazany przez Marszałka Sejmu.
3.
Nie wcześniej niż na 6 miesięcy i nie później niż na 3 miesiące przed upływem kadencji
Prezesa Instytutu Pamięci przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci ogłasza publiczny
konkurs na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci. W przypadku innej przyczyny opróżnienia
stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci, termin zgłaszania się kandydatów do konkursu
na to stanowisko wynosi 30 dni od dnia ogłoszenia konkursu. Przesłuchania kandydatów
na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci mają charakter publiczny.
4.
Ta sama osoba nie może być Prezesem Instytutu Pamięci więcej niż przez dwie kolejne
kadencje.
Art. 10a.
1.
Przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci udostępnia ogłoszenie o konkursie na stanowisko
Prezesa Instytutu Pamięci w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci.
2.
Ogłoszenie o konkursie zawiera:
1)
określenie stanowiska, na które jest przeprowadzany konkurs;
2)
wymagania niezbędne do sprawowania stanowiska, w szczególności określone w art. 11;
3)
wykaz dokumentów i oświadczeń kandydata oraz informacje o sposobie, terminie i miejscu
ich składania;
4)
informacje o terminie rozpoczęcia i zakończenia konkursu.
3.
Członek Kolegium Instytutu Pamięci, który jest małżonkiem kandydata lub jego krewnym
albo powinowatym, do drugiego stopnia włącznie, albo pozostaje wobec niego w takim
stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić uzasadnione wątpliwości co do jego
bezstronności, nie może uczestniczyć w przeprowadzaniu konkursu. Członek Kolegium
Instytutu Pamięci składa oświadczenie o niewystępowaniu tych okoliczności przed rozpoczęciem
pierwszego etapu konkursu, a jeżeli te okoliczności ujawnią się po rozpoczęciu pierwszego
etapu konkursu, członek Kolegium Instytutu Pamięci składa oświadczenie o wyłączeniu
się z dalszego udziału w postępowaniu konkursowym.
4.
Czynności dokonane przy udziale członka Kolegium Instytutu Pamięci podlegającego wyłączeniu
mogą być uznane za nieważne, jeżeli mogły one mieć wpływ na ustalenie wyniku konkursu.
Decyzję w tej sprawie Kolegium Instytutu Pamięci podejmuje bezwzględną większością
głosów.
5.
Konkurs składa się z dwóch etapów:
1)
etap pierwszy polegający na sprawdzeniu dokumentów i oświadczeń złożonych przez kandydatów,
ustaleniu na ich podstawie, czy spełniają oni wymogi formalne określone w ogłoszeniu
o konkursie, i wystąpieniu do właściwych organów i instytucji państwowych o udzielenie
informacji w zakresie, o którym mowa w art. 11 ust. 2-2b;
2)
etap drugi polegający na publicznym wysłuchaniu kandydatów, podczas którego kandydat
prezentuje swoje umiejętności i przedstawia koncepcje kierowania Instytutem Pamięci
oraz plany dotyczące jego działania, a każdy członek Kolegium Instytutu Pamięci ma
prawo zadawania pytań kandydatom.
6.
Lista kandydatów spełniających wymogi formalne, dopuszczonych do drugiego etapu konkursu
jest udostępniana w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci.
7.
Termin i miejsce przeprowadzenia drugiego etapu konkursu wyznacza przewodniczący Kolegium
Instytutu Pamięci, zawiadamiając kandydatów dopuszczonych do drugiego etapu konkursu
oraz członków Kolegium Instytutu Pamięci. Informacje o terminie i miejscu przeprowadzenia
drugiego etapu konkursu udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu
Pamięci. Przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci może ustalić, ze względów bezpieczeństwa,
maksymalną liczbę osób obecnych w miejscu wysłuchania kandydatów.
8.
W toku konkursu sprawdzeniu przez Kolegium Instytutu Pamięci podlegają wiedza, predyspozycje
oraz umiejętności kandydatów niezbędne do wykonywania zadań na stanowisku Prezesa
Instytutu Pamięci.
9.
Kolegium Instytutu Pamięci podejmuje uchwałę w sprawie wyłonienia kandydata na stanowisko
Prezesa Instytutu Pamięci w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów. Jeżeli
w pierwszym głosowaniu żaden z kandydatów nie uzyska bezwzględnej większości głosów,
wówczas przeprowadza się kolejne głosowanie zwykłą większością głosów, z udziałem
kandydatów, którzy uzyskali dwie kolejne największe liczby głosów. Jeżeli w głosowaniach
wymienionych w zdaniu pierwszym i drugim żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej większości
głosów, Kolegium Instytutu Pamięci, w drodze uchwały, uznaje konkurs za nierozstrzygnięty,
a jego przewodniczący ponownie ogłasza konkurs.
10.
Członek Kolegium Instytutu Pamięci może oddać jeden głos w każdej turze głosowania.
11.
Uchwałę Kolegium Instytutu Pamięci, o której mowa w ust. 9, podpisują wszyscy członkowie
Kolegium Instytutu Pamięci. Członek Kolegium Instytutu Pamięci może zgłosić zdanie
odrębne wraz z uzasadnieniem.
Art. 11.
1.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci może być powołana osoba, która:
1)
posiada wyłącznie obywatelstwo polskie;
2)
nie została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu;
3)
wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach Instytutu
Pamięci;
4)
posiada stopień naukowy doktora, doktora habilitowanego lub tytuł naukowy profesora.
2.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana osoba, która pełniła
służbę, pracowała lub była współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa, wymienionych
w art. 5, ani też sędzia, który orzekając uchybił godności urzędu, sprzeniewierzając
się niezawisłości sędziowskiej.
2a.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również osoba, co do
której w archiwach podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci lub w innych archiwach
państwowych znajduje się informacja o tym, że istnieją wobec niej przesłanki przewidziane
w ust. 2.
2b.
Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również osoba, której
działalność związana z dostępem do informacji niejawnych lub objęta ochroną jako informacja
niejawna uniemożliwia szczegółowe przedstawienie informacji o przebiegu swojej służby,
pracy lub współpracy.
3.
Prezes Instytutu Pamięci nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego
ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z godnością jego urzędu.
4.
Prezes Instytutu Pamięci nie może wykonywać innych zajęć zawodowych, z wyjątkiem zajmowania
stanowiska profesora szkoły wyższej.
5.
Stanowiska Prezesa Instytutu Pamięci nie można łączyć z mandatem posła albo senatora.
6.
Prokuratorem Instytutu Pamięci może być osoba, która:
1)
wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach Instytutu
Pamięci;
2)
spełnia warunki, o których mowa w ust. 2-2b.
7.
Pracownikiem Instytutu Pamięci może być osoba, która spełnia warunki, o których mowa
w ust. 1 pkt 3 oraz w ust. 2-2b, i nie prowadzi działalności publicznej niedającej
się pogodzić z działalnością Instytutu Pamięci.
Art. 12.
Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Prezes Instytutu Pamięci składa przed
Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej następujące ślubowanie:
„
Ślubuję uroczyście na powierzonym mi stanowisku Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
służyć wiernie Narodowi Polskiemu, stać na straży prawa, obowiązki mojego urzędu wypełniać
sumiennie, a w postępowaniu kierować się zasadami godności i uczciwości.
”
.
Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”.
Art. 13.
1.
Kadencja Prezesa Instytutu Pamięci wygasa w razie:
1)
śmierci;
2)
rezygnacji;
3)
odwołania;
4)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu.
2.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej odwołuje Prezesa Instytutu Pamięci, jeżeli:
1)
z powodu choroby, ułomności lub upadku sił stał się trwale niezdolny do pełnienia
obowiązków Prezesa Instytutu Pamięci;
2)
nie wypełnia obowiązków nałożonych przez ustawę lub działa na szkodę Instytutu Pamięci;
3)
nie zostało przyjęte sprawozdanie z działalności Instytutu Pamięci za dany rok kalendarzowy.
Art. 14.
1.
Prezes Instytutu Pamięci nie może być bez uprzedniej zgody Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności, z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.
Prezes Instytutu Pamięci może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności
karnej za wykroczenia, o których mowa w ust. 3, w trybie określonym w tym przepisie.
3.
W przypadku popełnienia przez Prezesa Instytutu Pamięci wykroczenia, o którym mowa
w rozdziale XI ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń , przyjęcie przez Prezesa Instytutu Pamięci mandatu karnego albo uiszczenie grzywny,
w przypadku ukarania mandatem karnym zaocznym, o którym mowa w art. 98 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach
o wykroczenia , stanowi oświadczenie o wyrażeniu przez niego zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności
w tej formie.
4.
Prezes Instytutu Pamięci nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia
go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia
prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się Marszałka
Sejmu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.
Art. 14a.
Przedawnienie w postępowaniu karnym czynu objętego immunitetem nie biegnie w okresie
korzystania z immunitetu.
Art. 14b.
1.
Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do odpowiedzialności
karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego składa się za pośrednictwem
Prokuratora Generalnego.
2.
Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do odpowiedzialności
karnej w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego składa oskarżyciel
prywatny, po wniesieniu sprawy do sądu.
3.
Wniosek, o którym mowa w ust. 2, sporządza i podpisuje adwokat lub radca prawny, z
wyjątkiem wniosków składanych w swoich sprawach przez sędziów, prokuratorów, adwokatów,
radców prawnych, notariuszy oraz profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych.
4.
Wnioski, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny zawierać:
1)
oznaczenie wnioskodawcy oraz pełnomocnika, o ile został ustanowiony;
2)
imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Instytutu Pamięci;
3)
wskazanie podstawy prawnej wniosku;
4)
dokładne określenie czynu, którego dotyczy wniosek, ze wskazaniem czasu, miejsca,
sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz jego skutków, a zwłaszcza charakteru
powstałej szkody;
5)
uzasadnienie.
Art. 14c.
1.
Wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do odpowiedzialności
karnej składa się Marszałkowi Sejmu.
2.
Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów formalnych, o których mowa w art. 14b ust. 3 lub
4, Marszałek Sejmu wzywa wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie
14 dni, wskazując niezbędny zakres poprawienia lub uzupełnienia. W przypadku niepoprawienia
lub nieuzupełnienia wniosku we wskazanym terminie i zakresie Marszałek Sejmu postanawia
o pozostawieniu wniosku bez biegu.
3.
Jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne, o których mowa w art. 14b ust. 3 i 4, Marszałek
Sejmu kieruje go do organu właściwego na podstawie regulaminu Sejmu do rozpatrzenia
wniosku, zawiadamiając jednocześnie Prezesa Instytutu Pamięci o treści wniosku.
4.
Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku powiadamia Prezesa Instytutu Pamięci o terminie
rozpatrzenia wniosku. Pomiędzy doręczeniem powiadomienia a terminem rozpatrzenia wniosku,
o ile nie zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki, powinno upłynąć co najmniej 7 dni.
5.
Na żądanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku sąd albo odpowiedni organ, przed
którym toczy się postępowanie wobec Prezesa Instytutu Pamięci, udostępnia akta postępowania.
6.
Prezes Instytutu Pamięci przedstawia organowi właściwemu do rozpatrzenia wniosku wyjaśnienia
i własne wnioski w tej sprawie w formie pisemnej lub ustnej.
7.
Po rozpatrzeniu sprawy, organ właściwy do rozpatrzenia wniosku uchwala sprawozdanie
wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku.
8.
W trakcie rozpatrywania przez Sejm sprawozdania, o którym mowa w ust. 7, Prezesowi
Instytutu Pamięci przysługuje prawo do zabrania głosu.
9.
Sejm wyraża zgodę na pociągnięcie Prezesa Instytutu Pamięci do odpowiedzialności karnej
w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością ustawowej liczby posłów. Nieuzyskanie
wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie
Prezesa Instytutu Pamięci do odpowiedzialności karnej.
Art. 14d.
1.
Zakaz zatrzymania, o którym mowa w art. 14, obejmuje wszelkie formy pozbawienia lub
ograniczenia wolności osobistej Prezesa Instytutu Pamięci przez organy stosujące przymus.
2.
Wniosek o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Instytutu Pamięci
składa się za pośrednictwem Prokuratora Generalnego.
3.
Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać:
1)
oznaczenie wnioskodawcy;
2)
imię i nazwisko oraz datę i miejsce urodzenia Prezesa Instytutu Pamięci;
3)
dokładne określenie czynu oraz jego kwalifikację prawną;
4)
podstawę prawną zastosowania określonego środka;
5)
uzasadnienie, wskazujące w szczególności na konieczność zastosowania określonego środka.
4.
Do postępowania z wnioskiem o wyrażenie zgody na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa
Instytutu Pamięci przepisy art. 14c ust. 1-8 stosuje się odpowiednio.
5.
Sejm wyraża zgodę na zatrzymanie lub aresztowanie Prezesa Instytutu Pamięci w drodze
uchwały podjętej bezwzględną większością ustawowej liczby posłów. Nieuzyskanie wymaganej
większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na zatrzymanie lub
aresztowanie Prezesa Instytutu Pamięci.
6.
Wymóg uzyskania zgody Sejmu nie dotyczy wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej
prawomocnym wyrokiem sądu.
Art. 14e.
1.
Marszałek Sejmu przesyła wnioskodawcy niezwłocznie uchwałę, o której mowa w art. 14c
ust. 9 i art. 14d ust. 5.
2.
Uchwały, o których mowa w ust. 1, podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski”.
Art. 14f.
Przepisy ustawy dotyczące odpowiedzialności karnej Prezesa Instytutu Pamięci stosuje
się odpowiednio do odpowiedzialności za wykroczenia.
Art. 14g.
Szczegółowy tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art. 14a-14f, określa regulamin
Sejmu.
Art. 15.
1.
W Instytucie Pamięci tworzy się Kolegium Instytutu Pamięci.
2.
Kolegium Instytutu Pamięci jest organem opiniodawczo-doradczym Prezesa Instytutu Pamięci
w sprawach objętych zakresem działania Instytutu Pamięci oraz wykonuje zadania i posiada
kompetencje przewidziane w ustawie.
3.
Kolegium Instytutu Pamięci składa się z dziewięciu członków, w tym:
1)
dwóch powoływanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
pięciu powoływanych przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej;
3)
dwóch powoływanych przez Senat.
4.
Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci może zostać osoba, która posiada wyłącznie obywatelstwo
polskie, wyróżnia się wysokimi walorami moralnymi oraz wiedzą przydatną w pracach
Instytutu Pamięci.
5.
Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci nie może zostać osoba, która pełniła służbę,
pracowała lub była współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa, wymienionych
w art. 5, ani też sędzia, który orzekając uchybił godności urzędu, sprzeniewierzając
się niezawisłości sędziowskiej.
6.
Członkiem Kolegium Instytutu Pamięci nie może być również osoba, co do której w archiwach
podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci lub w innych archiwach państwowych
znajduje się informacja o tym, że istnieją wobec niej przesłanki przewidziane w ust.
5.
7.
Członek Kolegium Instytutu Pamięci nie może być także pracownikiem ani prokuratorem
Instytutu Pamięci, ani świadczyć innych usług na podstawie umowy cywilnoprawnej.
8.
Kadencja Kolegium Instytutu Pamięci trwa 7 lat. Funkcję członka Kolegium Instytutu
Pamięci można pełnić nie dłużej niż przez dwie kadencje.
9.
Członkostwo w Kolegium Instytutu Pamięci ustaje wskutek:
1)
śmierci;
2)
rezygnacji;
3)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu;
4)
odwołania odpowiednio przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej albo Senat, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci podjęty większością 2/3
głosów ustawowego składu Kolegium Instytutu Pamięci, z powodu długotrwałej choroby
lub upadku sił powodujących niezdolność do pełnienia obowiązków albo niewypełniania
obowiązków nałożonych przez ustawę lub naruszenia zakazów określonych w ust. 7.
10.
W przypadku ustania członkostwa przed upływem kadencji właściwy organ niezwłocznie
powołuje nowego członka na okres do zakończenia kadencji Kolegium Instytutu Pamięci.
11.
Członkowi Kolegium Instytutu Pamięci przysługuje miesięczna dieta z tytułu wykonywanych
przez niego zadań.
12.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość miesięcznej diety
przysługującej członkowi Kolegium Instytutu Pamięci z tytułu wykonywanych przez niego
zadań, mając na uwadze, że nie może być ona wyższa od czterokrotności minimalnego
wynagrodzenia za pracę.
13.
Pierwsze posiedzenie Kolegium Instytutu Pamięci zwołuje Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej
Polskiej.
14.
Kolegium Instytutu Pamięci określa w regulaminie organizacyjnym szczegółową organizację
i tryb pracy Kolegium Instytutu Pamięci.
Art. 16.
1.
Prezes Instytutu Pamięci wykonuje swoje funkcje przy pomocy jednostek organizacyjnych
Instytutu Pamięci wymienionych w art. 17.
2.
Prezes Instytutu Pamięci powołuje nie więcej niż trzech swoich zastępców.
Art. 17.
1.
W celu wykonywania zadań Instytutu Pamięci w miejscowościach będących siedzibami sądów
apelacyjnych tworzy się oddziały Instytutu Pamięci, zwane dalej „oddziałami”, w innych
miastach zaś mogą być utworzone delegatury Instytutu Pamięci, zwane dalej „delegaturami”.
2.
Oddziałem Instytutu Pamięci kieruje dyrektor oddziału, a delegaturą Instytutu Pamięci
- naczelnik delegatury. Dyrektora oddziału oraz naczelnika delegatury powołuje i odwołuje
Prezes Instytutu Pamięci.
Art. 18.
1.
W Instytucie Pamięci działają następujące komórki organizacyjne:
1)
Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwana dalej „Główną
Komisją”;
2)
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej;
3)
Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa;
4)
Biuro Poszukiwań i Identyfikacji;
5)
Biuro Edukacji Narodowej;
6)
Biuro Badań Historycznych;
7)
Biuro Lustracyjne.
2.
W oddziałach Instytutu Pamięci działają następujące komórki organizacyjne:
1)
oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwane dalej „oddziałowymi
komisjami”;
2)
oddziałowe biura lustracyjne;
3)
inne komórki organizacyjne wymienione w statucie Instytutu Pamięci.
3.
W delegaturach Instytutu Pamięci działają wydziały i referaty wymienione w statucie
Instytutu Pamięci.
Art. 19.
1.
Prokuratorów Głównej Komisji oraz oddziałowych komisji powołuje Prokurator Generalny
oraz odwołuje na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
2.
Komórkami organizacyjnymi wymienionymi w art. 18 ust. 1 pkt 2-6 kierują dyrektorzy
powoływani i odwoływani przez Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Komórkami organizacyjnymi wymienionymi w art. 18 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 kierują naczelnicy
i kierownicy powoływani i odwoływani przez Prezesa Instytutu Pamięci.
4.
(uchylony)
5.
Oddziałową komisją kieruje naczelnik oddziałowej komisji. Naczelnika oddziałowej komisji
powołuje, spośród prokuratorów wymienionych w ust. 1, i odwołuje Prokurator Generalny
na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
5a.
Dyrektor Głównej Komisji może powierzyć prokuratorowi oddziałowej komisji pełnienie
obowiązków naczelnika oddziałowej komisji na okres nieprzekraczający 6 miesięcy.
6.
Pracownik Instytutu Pamięci nie może, bez zezwolenia Prezesa Instytutu Pamięci, podejmować
innego zajęcia zawodowego.
7.
Prokuratorów Biura Lustracyjnego i prokuratorów oddziałowych biur lustracyjnych powołuje
Prokurator Generalny oraz odwołuje na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
8.
Oddziałowym biurem lustracyjnym kieruje naczelnik oddziałowego biura lustracyjnego.
Naczelnika oddziałowego biura lustracyjnego powołuje spośród prokuratorów wymienionych
w ust. 7, i odwołuje Prokurator Generalny na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci.
9.
Dyrektor Biura Lustracyjnego może powierzyć prokuratorowi oddziałowego biura lustracyjnego
pełnienie obowiązków naczelnika oddziałowego biura lustracyjnego na okres nieprzekraczający
6 miesięcy.
10.
Biurem Lustracyjnym kieruje Dyrektor Biura Lustracyjnego, powoływany spośród prokuratorów
Biura Lustracyjnego i odwoływany przez Prokuratora Generalnego na wniosek zgłoszony
przez Prezesa Instytutu Pamięci po zasięgnięciu opinii Kolegium Instytutu Pamięci.
11.
Kadencja Dyrektora Biura Lustracyjnego trwa 3 lata, licząc od dnia powołania; po upływie
kadencji Dyrektor Biura Lustracyjnego pełni swoje obowiązki do czasu powołania nowego
Dyrektora Biura Lustracyjnego.
12.
Ta sama osoba może być Dyrektorem Biura Lustracyjnego nie dłużej niż przez dwie kolejne
kadencje.
13.
Kadencja Dyrektora Biura Lustracyjnego ustaje z chwilą śmierci lub odwołania.
14.
Dyrektora Biura Lustracyjnego odwołuje się w przypadku:
1)
zrzeczenia się stanowiska;
2)
stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu niezgodności z prawdą oświadczenia lustracyjnego;
3)
długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków związanych ze stanowiskiem;
4)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu;
5)
skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia
jej wykonania.
Art. 20.
Pracownicy Instytutu Pamięci, także po ustaniu stosunku pracy, są obowiązani zachować
w tajemnicy wiadomości związane z działalnością Instytutu Pamięci, powzięte w związku
z zatrudnieniem w Instytucie Pamięci, z wyjątkiem uzyskanych w toku badań naukowych.
Art. 21.
Prezes Instytutu Pamięci oraz członkowie Kolegium Instytutu Pamięci są obowiązani,
także po upływie kadencji albo ustaniu członkostwa, do zachowania w tajemnicy wiadomości,
do których mieli dostęp w związku z wykonywaną funkcją. Nie dotyczy to faktów powszechnie
znanych.
Art. 22.
1.
Prezes Instytutu Pamięci może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, zezwolić na
ujawnienie wiadomości stanowiącej informację niejawną oraz na udostępnienie dokumentów
lub materiałów zawierających informacje niejawne określonej osobie lub instytucji,
jeżeli zachowanie tajemnicy uniemożliwiałoby wykonanie wskazanych w ustawie zadań
Instytutu Pamięci.
2.
W odniesieniu do dokumentów przekazanych do archiwum Instytutu Pamięci, Prezesowi
Instytutu Pamięci przysługują uprawnienia określone w art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych .
Art. 23.
1.
Prezes Instytutu Pamięci przedstawia okresowo Kolegium Instytutu Pamięci informację
o istotnych sprawach związanych z działalnością Instytutu Pamięci.
2.
Kolegium Instytutu Pamięci:
1)
przyjmuje roczne sprawozdanie Prezesa Instytutu Pamięci z działalności Instytutu Pamięci;
2)
wyraża opinie o przedstawionych przez Prezesa Instytutu Pamięci kandydatach na stanowiska
kierownicze w Instytucie Pamięci wymienione w statucie Instytutu Pamięci;
3)
opiniuje i rekomenduje kierunki działalności i programy badawcze Instytutu Pamięci;
4)
zatwierdza szczegółowe zasady ewidencjonowania, przechowywania, opracowywania, zabezpieczania,
udostępniania i publikowania dokumentów;
5)
wyraża, na podstawie art. 36 ust. 9, opinię o zasadności odmowy udostępnienia dokumentów
zgromadzonych przez Instytut Pamięci;
6)
ustala priorytety w zakresie udostępniania dokumentów zgromadzonych przez Instytut
Pamięci;
7)
zajmuje stanowisko w sprawach ważnych dla Instytutu Pamięci;
8)
wykonuje inne zadania i posiada kompetencje przewidziane w ustawie.
3.
Kolegium Instytutu Pamięci zatwierdza informację roczną, o której mowa w art. 24 ust.
1.
4.
Kolegium Instytutu Pamięci przyjmuje uchwały większością głosów w obecności co najmniej
połowy ustawowej liczby członków Kolegium.
Art. 24.
14)W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. poz. 375), która weszła w życie z dniem 17 marca 2022 r..
Prezes Instytutu Pamięci składa Sejmowi i Senatowi, raz w roku, informację o działalności
Instytutu Pamięci oraz o działalności Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych
PRL, zwanego dalej „Muzeum”.
2.
Informacja, o której mowa w ust. 1, w części dotyczącej bezpieczeństwa lub obronności
państwa może być utajniona.
3.
Informacja Prezesa Instytutu Pamięci jest podawana do wiadomości publicznej, z wyłączeniem
części, o której mowa w ust. 2.
4.
Prezes Instytutu Pamięci składa raz w roku, za pośrednictwem Marszałka Sejmu, do wyłącznej
wiadomości członków sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych, informację o sprawach
określonych w art. 38.
Art. 24a.
1.
Prezes Instytutu Pamięci składa Kolegium Instytutu Pamięci sprawozdanie z działalności
Instytutu Pamięci za dany rok kalendarzowy w terminie do dnia 31 marca roku następnego.
2.
Kolegium Instytutu Pamięci przyjmuje sprawozdanie z działalności Instytutu Pamięci
za dany rok kalendarzowy bezwzględną większością głosów.
3.
Do sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 24 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Rozdział 3
Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci
Art. 25.
1.
Nie później niż w terminie 60 dni od dnia utworzenia Instytutu Pamięci organy, o których
mowa niżej, są obowiązane przygotować do przekazania do archiwum Instytutu Pamięci
dokumenty, zbiory danych, rejestry i kartoteki wytworzone oraz zgromadzone przez organy
bezpieczeństwa państwa, organy więziennictwa, sądy i prokuratury oraz organy bezpieczeństwa
III Rzeszy Niemieckiej i Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Obowiązek
ten ciąży na:
1)
Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Szefie Urzędu Ochrony Państwa -
co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, a także akt funkcjonariuszy,
wytworzonych lub gromadzonych w okresie do dnia 6 maja 1990 r.;
2)
Ministrze Obrony Narodowej - co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek
wojskowych organów bezpieczeństwa, a także akt funkcjonariuszy tych służb, wytworzonych
lub gromadzonych w okresie do dnia 31 grudnia 1990 r.;
3)
Ministrze Sprawiedliwości - co do dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek,
wytworzonych oraz gromadzonych przez organy więziennictwa do dnia 31 grudnia 1956 r.,
dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, wytworzonych lub gromadzonych przez
wydział ochrony Centralnego Zarządu Zakładów Karnych i podległe mu jednostki w okresie
do dnia 31 grudnia 1989 r., a także akt penitencjarnych osób represjonowanych z motywów
politycznych osadzonych w zakładach karnych, aresztach śledczych i obozach odosobnienia;
4)
prezesach sądów powszechnych i wojskowych - co do akt spraw osób represjonowanych
z motywów politycznych;
5)
prokuratorach kierujących powszechnymi jednostkami organizacyjnymi prokuratury - co
do akt spraw, w tym akt podręcznych spraw, o których mowa w pkt 4;
6)
dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych - co do akt byłej
Polskiej Partii Robotniczej oraz byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dotyczących
organów bezpieczeństwa państwa, a także akt organów bezpieczeństwa państw okupacyjnych;
7)
dyrektorach: Archiwum Akt Nowych oraz innych archiwów państwowych - co do dokumentów,
zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których mowa w pkt 1-5, a przechowywanych
w tych archiwach; przekazanie ich do Instytutu Pamięci następuje na zasadzie użyczenia.
2.
Przekazanie akt, o których mowa w ust. 1 pkt 6, polega na dostarczeniu kopii.
3.
Obowiązek określony w ust. 1 pkt 1-5 dotyczy także kopii dokumentów, zbiorów danych
i kartotek, niezależnie od czasu ich sporządzenia.
45)W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Na żądanie Prezesa Instytutu Pamięci:
1)
minister właściwy do spraw wewnętrznych,
2)
Minister Obrony Narodowej,
3)
Minister Sprawiedliwości,
4)
prezes sądu powszechnego i wojskowego,
5)
prokurator kierujący powszechną jednostką organizacyjną prokuratury,
6)
dyrektor Archiwum Akt Nowych oraz innego archiwum państwowego,
7)
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef Agencji Wywiadu, Szef Służby Kontrwywiadu
Wojskowego oraz Szef Służby Wywiadu Wojskowego,
8)
inne instytucje
- przekazują do archiwum Instytutu Pamięci dokumenty nieprzekazane.
5.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Szef Urzędu Ochrony Państwa oraz Minister
Obrony Narodowej mogą wykonać dla potrzeb urzędu kopie akt funkcjonariuszy pozostających
w służbie, które powstały w okresach, o których mowa odpowiednio w ust. 1 pkt 1 lub
2.
6.
Prezes Instytutu Pamięci wyznacza organom określonym w ust. 1 pkt 1-7 terminy przejęcia
dokumentów, zbiorów danych, rejestrów i kartotek, o których mowa w tym przepisie.
Art. 26.
1.
Do archiwum Instytutu Pamięci przekazuje się dokumenty wytworzone w toku postępowań
prowadzonych przez sądy w sprawach, o których mowa w ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów
bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w danej sprawie, z zastrzeżeniem
ust. 2.
2.
Dokumenty wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy w sprawach, o których
mowa w art. 17 ustawy wymienionej w ust. 1, przekazuje się po upływie terminu do wniesienia
kasacji w danej sprawie, a jeśli kasacja została wniesiona - po jej rozpatrzeniu.
Z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w danej sprawie przekazuje się kopie
tych dokumentów.
Art. 26a6)Dodany przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
Do archiwum Instytutu Pamięci przekazuje się dokumenty wytworzone w toku postępowań
prowadzonych przez sądy na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób
represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, niezależnie od czasu ich wytworzenia, z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania
w danej sprawie.
Art. 26b6)Dodany przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2..
1.
Do archiwum Instytutu Pamięci przekazuje się dokumenty:
1)
wytworzone w toku postępowań prowadzonych przez sądy w sprawach innych niż określone
w art. 26 i art. 26a dotyczące funkcjonariuszy państwa komunistycznego albo osób działających
na ich zlecenie oskarżonych o zbrodnie komunistyczne popełnione od dnia 22 lipca 1944 r.
do dnia 31 lipca 1990 r.,
2)
zawierające informacje o obsadzie personalnej, strukturach lub działalności organów
bezpieczeństwa państwa i ich funkcjonariuszy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do
dnia 31 lipca 1990 r.
- niezależnie od czasu ich wytworzenia.
2.
Dokumenty przekazuje się z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w danej sprawie.
Art. 27.
1.
Prezes Instytutu Pamięci może, po zawiadomieniu właściwego organu administracji rządowej
lub samorządu terytorialnego albo zawodowego, uzyskać wgląd w dokumenty, jeżeli istnieje
uzasadnione przypuszczenie, że zawierają one informacje z zakresu działania Instytutu
Pamięci.
2.
Każdy, kto posiada dokumenty, o których mowa w art. 25, jest obowiązany niezwłocznie
zawiadomić o tym fakcie Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Każdy organ administracji rządowej, samorządu terytorialnego albo zawodowego jest
obowiązany bezzwłocznie wydać Prezesowi Instytutu Pamięci, na jego żądanie, posiadane
dokumenty, o których mowa w art. 25. Obowiązek ten dotyczy także wydania kopii.
4.
Prezes Instytutu Pamięci może zażądać wydania także innej dokumentacji niż wskazana
w art. 25, niezależnie od czasu jej wytworzenia lub zgromadzenia, jeżeli jest ona
niezbędna do wypełnienia zadań Instytutu Pamięci określonych w ustawie.
5.
Jeżeli dokumenty są niezbędne organowi, o którym mowa w ust. 3, do wykonywania jego
zadań ustawowych, można poprzestać na przekazaniu Prezesowi Instytutu Pamięci ich
kopii.
Art. 28.
1.
Każdy, kto bez tytułu prawnego posiada dokumenty zawierające informacje z zakresu
działania Instytutu Pamięci, jest obowiązany wydać je bezzwłocznie Prezesowi Instytutu
Pamięci.
2.
Właściciel lub osoba mająca inny tytuł prawny do posiadania dokumentów, o których
mowa w ust. 1, jest obowiązana do ich udostępnienia Prezesowi Instytutu Pamięci, na
jego żądanie, w celu sporządzenia kopii.
3.
Prezes Instytutu Pamięci może zwracać się do wszelkich osób lub instytucji zagranicznych
o pomoc w udostępnianiu dokumentów.
Art. 28a.
1.
Instytut Pamięci publikuje na stronie internetowej inwentarz archiwalny zawierający
opis całego zasobu na poziomie jednostki archiwalnej w sposób pozwalający na identyfikację
zagadnień lub osób, których dotyczą dokumenty.
2.
Opis jednostki archiwalnej zawiera:
1)
sygnaturę archiwalną;
2)
nazwę zespołu (zbioru) archiwalnego lub wytwórcy materiałów archiwalnych;
3)
tytuł jednostki archiwalnej identyfikujący rodzaj materiałów archiwalnych ze wskazaniem
danych osobowych osób, takich jak: imię, nazwisko, data urodzenia, imię ojca, bądź
zagadnień, których dotyczą;
4)
formę fizyczną;
5)
liczbę tomów;
6)
miejsce przechowywania akt.
3.
Opis jednostki archiwalnej może być uzupełniony o:
1)
nazwę podzespołu archiwalnego;
2)
nazwę serii;
3)
nazwę podserii;
4)
sygnaturę mikrofilmu;
5)
sygnatury dawne;
6)
regest lub dodatkowe informacje o zawartości jednostki;
7)
kryptonim;
8)
liczbę kart lub stron;
9)
daty skrajne;
10)
numer rejestracyjny.
Art. 29.
1.
W zakresie działalności archiwalnej Instytut Pamięci gromadzi, ewidencjonuje, przechowuje,
opracowuje, zabezpiecza i udostępnia dokumenty zbrodni z lat 1917-1990 oraz dokumenty
ukazujące fakty i okoliczności dotyczące losów Narodu Polskiego w latach 1939-1990
i informujące o poniesionych ofiarach i wyrządzonych szkodach, wydaje na ich podstawie
uwierzytelnione odpisy, wypisy, wyciągi i reprodukcje przechowywanych dokumentów.
2.
Instytut Pamięci gromadzi, ewidencjonuje, przechowuje, opracowuje, zabezpiecza i udostępnia
także inne niż wymienione w ust. 1 i w art. 25-28 materiały archiwalne pozyskane w
formie oryginalnych dokumentów, kopii lub na nośnikach elektronicznych od instytucji
prowadzących archiwa z innych państw, polskich instytucji emigracyjnych i polonijnych
oraz osób prywatnych z kraju i zagranicy.
Rozdział 4
Udostępnianie dokumentów przez Instytut Pamięci
Art. 29a.
(uchylony)
Art. 30.
1.
Każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu
dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci.
2.
Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy
lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala
na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie
wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym:
1)
Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących
wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności
wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo
w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika
przy operacyjnym zdobywaniu informacji.
2a.
Przez dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji
przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak
dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System
Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji
go w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.
3.
(uchylony)
4.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:
1)
imię i nazwisko oraz adres zamieszkania wnioskodawcy;
2)
rodzaj i numer dokumentu tożsamości;
3)
datę wydania dokumentu tożsamości oraz nazwę organu, który go wydał;
4)
dane ułatwiające odnalezienie dokumentów.
5.
W razie późniejszego odnalezienia w archiwum Instytutu Pamięci dokumentów dotyczących
wnioskodawcy należy go o tym poinformować oraz pouczyć o możliwości ponownego złożenia
wniosku, o którym mowa w ust. 1.
Art. 31.
1.
Udostępnienie przez Instytutu Pamięci kopii dokumentów, w przypadku, o którym mowa
w art. 30 ust. 2 pkt 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej.
2.
Od decyzji, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci.
Art. 32.
1.
Po rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w art. 31 ust. 2, Prezes Instytutu Pamięci
wydaje decyzję, w której:
1)
utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1;
2)
uchyla decyzję, o której mowa w art. 31 ust. 1, i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia
przez organ pierwszej instancji.
2.
Wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzję, o której mowa
w ust. 1 pkt 1, w terminie określonym w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
3.
(uchylony)
4.
(uchylony)
5.
(uchylony)
6.
Po wydaniu wyroku sąd administracyjny niezwłocznie zwraca do Instytutu Pamięci akta
postępowania.
7.
(uchylony)
Art. 33.
1.
(uchylony)
2.
Każdy, kto uzyskał wgląd w dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 1, ma prawo -
na zasadach i w zakresie określonych w ustawie - do uzyskania kopii tych dokumentów
oraz prawo do zwrotu przedmiotów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci, które
w momencie utraty stanowiły jego własność lub były w jego posiadaniu.
3.
Dokumenty udostępnia się do wglądu w siedzibie oddziału Instytutu Pamięci właściwego
ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, chyba że we wniosku wskazał on inny
oddział, w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 30 ust.
1. Przepis art. 34 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
4.
(uchylony)
5.
Wydanie kopii dokumentów jest bezpłatne, z zastrzeżeniem ust. 6.
6.
Za sporządzenie i wydanie reprodukcji dokumentów dla celów, o których mowa w art.
36 ust. 1 pkt 2 i 3, pobiera się opłatę, która stanowi dochód Instytutu Pamięci.
7.
Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaj i zakres usług reprodukcyjnych,
które podlegają opłacie, maksymalne stawki opłat oraz sposób ich naliczania i pobierania,
mając na względzie potrzebę realizacji celów naukowych i publicystycznych. Wysokość
opłat nie może przekraczać dodatkowych kosztów pieniężnych z tytułu usług reprodukcyjnych
ponoszonych przez Instytut Pamięci.
Art. 34.
1.
Wydanie kopii dokumentów następuje na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art.
33 ust. 2.
2.
Na żądanie wnioskodawcy należy uwierzytelnić wydawane kopie dokumentów.
3.
Wydanie kopii dokumentów następuje w siedzibie oddziału Instytutu Pamięci właściwego
ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, chyba że we wniosku wskazał on inny
oddział, w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.
4.
Wnioskodawca powinien być zawiadomiony na piśmie o terminie wydania kopii dokumentów
przynajmniej na 7 dni przed tym terminem. Wydanie kopii dokumentów powinno być udokumentowane
protokołem, który podpisuje wnioskodawca i upoważniony pracownik Instytutu Pamięci.
5.
Na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, Instytut Pamięci wydaje
znajdujące się w jego archiwum przedmioty, które w momencie utraty stanowiły jej własność
lub były w jej posiadaniu.
6.
Przed wydaniem przedmiotów Instytut Pamięci może sporządzić i zachować ich kopie;
o fakcie tym należy poinformować wnioskodawcę.
7.
W zakresie określonym w ust. 5 przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 35.
1.
Na pisemny wniosek osoby, o której mowa w art. 33 ust. 2, podaje się tej osobie dalsze
dane identyfikujące tożsamość osób, które przekazywały o niej informacje organom bezpieczeństwa
państwa, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu
bezpieczeństwa państwa i jeżeli w dokumentach udostępnionych do wglądu na podstawie
wniosku, o którym mowa w art. 30 ust. 1, znajdują się pseudonimy lub nazwiska tych
osób.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli w dokumentach udostępnionych do wglądu
na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 30 ust. 1, znajdują się nazwiska pracowników
i funkcjonariuszy, którzy zbierali lub oceniali informacje o wnioskodawcy lub prowadzili
osoby, które przekazywały organom bezpieczeństwa państwa te informacje.
3.
Odmawia się podania nazwisk oraz innych danych identyfikujących tożsamość osób, które
udzielały jedynie informacji o przestępstwach pospolitych.
4.
Od odmowy udostępnienia danych identyfikujących tożsamość osób, o których mowa w ust.
1 i 2, przysługuje odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci.
5.
W zakresie określonym w ust. 1 i 2 przepisy art. 34 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.
Art. 35a.
1.
Wnioski, o których mowa w art. 30 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 5, składa się osobiście
w siedzibie Instytutu Pamięci, jego oddziałach i delegaturach lub za pośrednictwem
operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe , pod warunkiem poświadczenia podpisu wnioskodawcy przez notariusza.
2.
Osoba mająca stałe miejsce zamieszkania za granicą może złożyć wniosek osobiście w
polskiej placówce konsularnej, przy czym podpis wnioskodawcy uwierzytelnia konsul.
Wniosek taki może być również złożony za pośrednictwem operatora pocztowego, pod warunkiem
poświadczenia podpisu wnioskodawcy przez notariusza lub inną osobę uprawnioną do uwierzytelniania
podpisów zgodnie z prawem państwa, w którym ta czynność zostanie dokonana.
3.
Po złożeniu wniosku wnioskodawca może ustanowić pełnomocnika do realizacji przysługujących
mu praw wynikających z ustawy.
4.
Uprawnienia wynikające z art. 30-35 i art. 35b może wykonywać osoba najbliższa zmarłego
w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego, a w razie jej braku - także krewny boczny do czwartego stopnia pokrewieństwa po
złożeniu pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń oświadczenia
o braku wiedzy o osobie najbliższej zmarłego w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego.
5.
Jeżeli realizacja praw wynikających z art. 30-35 i art. 35b następuje przez osobę,
o której mowa w ust. 4, należy we właściwym wniosku wskazać imię i nazwisko osoby
zmarłej, której praw on dotyczy.
Art. 35b.
1.
Każdy ma prawo załączyć do zbioru dotyczących go dokumentów własne uzupełnienia, sprostowania,
uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie. Dane już zawarte w dokumentach
nie ulegają zmianie.
2.
Uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie
dołącza się do zbioru dokumentów z oznaczeniem ich w sposób pozwalający na ich odróżnienie
od dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci w trybie art. 25.
Art. 35c.
1.
Każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu
dokumentów osobowych dotyczących pracownika lub funkcjonariusza organu bezpieczeństwa
państwa.
1a.
Dokumentami osobowymi są dokumenty związane z ubieganiem się o zatrudnienie, pracą
i rozwiązaniem stosunku pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać:
1)
imię i nazwisko oraz adres zamieszkania wnioskodawcy;
2)
rodzaj i numer dokumentu tożsamości;
3)
datę wydania dokumentu tożsamości oraz nazwę organu, który go wydał;
4)
dane ułatwiające odnalezienie dokumentów, w szczególności imię i nazwisko oraz informacje
o miejscu pracy lub działania pracownika lub funkcjonariusza organu bezpieczeństwa
państwa, którego dotyczyć mają dokumenty.
3.
Funkcjonariusze i pracownicy organów bezpieczeństwa państwa mogą uzyskać na swój wniosek
kopie dotyczących ich dokumentów osobowych i kopie bądź uwierzytelnione odpisy, wypisy
i wyciągi dokumentów finansowo-księgowych.
4.
W razie późniejszego odnalezienia w archiwum Instytutu Pamięci dokumentów osobowych
dotyczących pracownika lub funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa, którymi
zainteresowany był wnioskodawca, należy go o tym poinformować oraz pouczyć o możliwości
ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.
Art. 36.
1.
Dokumenty zgromadzone przez Instytut Pamięci udostępnia się w celu:
1)
wykonywania zadań ustawowych;
2)
prowadzenia badań naukowych;
3)
publikacji materiału prasowego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe , z upoważnienia redakcji albo wydawcy.
2.
Dokumenty, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na pisemny wniosek, skierowany
do dyrektora oddziału Instytutu Pamięci, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania
lub siedzibę wnioskodawcy.
3.
Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawierać:
1)
imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy;
2)
rodzaj i numer dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie;
3)
datę wydania dokumentu tożsamości osoby, której ma nastąpić udostępnienie oraz nazwę
organu, który go wydał;
4)
dane ułatwiające odnalezienie dokumentów.
4.
Wniosek o udostępnienie dokumentów w celu, o którym mowa:
1)
w ust. 1 pkt 1 - powinien zawierać również podstawę prawną dotyczącą wykonywania zadań,
o których mowa w ust. 1 pkt 1;
2)
w ust. 1 pkt 2 - powinien zawierać również:
a)
wskazanie tematu prowadzonych badań naukowych,
b)
rekomendację pracownika naukowego uprawnionego do prowadzenia badań naukowych w dyscyplinach
nauk humanistycznych, społecznych, gospodarki lub prawa - w przypadku osób niebędących
takimi pracownikami;
3)
w ust. 1 pkt 3 - powinien zawierać również:
a)
wskazanie tematu materiału prasowego,
b)
załączone upoważnienie redakcji albo wydawcy do wystąpienia z wnioskiem.
4a.
Dokumenty określone w ust. 1, które zostały zdigitalizowane, udostępnia się w terminie
7 dni od dnia złożenia wniosku.
4b.
Osoby, które korzystają z dokumentów, o których mowa w ust. 1, do celów, o których
mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, mają prawo do uzyskiwania, na wniosek, informacji ze znajdujących
się w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci zbiorów danych, rejestrów i kartotek organów
bezpieczeństwa państwa, w tym dotyczących tożsamości tajnych informatorów lub pomocników
przy operacyjnym zdobywaniu informacji.
5.
Podmioty, które złożyły wniosek i którym dokumenty zostały udostępnione, ponoszą odpowiedzialność
prawną za sposób ich wykorzystania, o czym należy je poinformować na piśmie.
6.
Dyrektor oddziału Instytutu Pamięci, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia udostępnienia
dokumentów, o których mowa w ust. 1, jeżeli złożony wniosek nie spełnia warunków określonych
w ust. 1-4 lub zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 lub art.
37.
7.
Decyzja, o której mowa w ust. 6, powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
Można odstąpić od uzasadnienia faktycznego lub ograniczyć je w zakresie, w jakim udostępnienie
informacji wnioskodawcy uniemożliwia realizację ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów
bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów.
8.
Od decyzji, o której mowa w ust. 6, służy odwołanie do Prezesa Instytutu Pamięci.
9.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, o którym mowa w ust. 8, Prezes Instytutu Pamięci,
po zasięgnięciu opinii Kolegium Instytutu Pamięci, wydaje decyzję, w której:
1)
utrzymuje w mocy decyzję, o której mowa w ust. 6;
2)
uchyla decyzję, o której mowa w ust. 6, i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia
przez organ pierwszej instancji.
10.
Do decyzji Prezesa Instytutu Pamięci, o której mowa w ust. 9, stosuje się przepis
ust. 7.
11.
Wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzję, o której mowa
w ust. 9 pkt 1, w terminie określonym w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
12.
Sąd administracyjny rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym.
13.
Po uprawomocnieniu się wyroku sąd administracyjny niezwłocznie zwraca do Instytutu
Pamięci akta postępowania.
14.
Do skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio przepis ust. 12.
Art. 37.
1.
Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej dokumenty, i nie
zachowały się w stosunku do niej dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1,
może zastrzec, że dotyczące jej dane osobowe zebrane w sposób tajny w toku czynności
operacyjno-rozpoznawczych organów bezpieczeństwa państwa nie będą udostępniane w celach,
o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, przez określony czas, jednakże nie dłużej
niż przez 50 lat od daty ich wytworzenia.
2.
Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej dokumenty, i nie
zachowały się w stosunku do niej dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1,
może zastrzec, że dotyczące jej informacje ujawniające jej pochodzenie etniczne lub
rasowe, przekonania religijne, przynależność wyznaniową oraz dane o stanie zdrowia
i życiu seksualnym, a także ujawniające jej stan majątkowy, a w szczególności nieruchomości
oraz rzeczy ruchome stanowiące dobra kultury w rozumieniu przepisów o ochronie dóbr
kultury, nie będą udostępnione.
3.
Prezes Instytutu Pamięci informuje o prawie zastrzeżenia, o którym mowa w ust. 1 i
2.
4.
Osoba, która uzyskała na podstawie art. 30 wgląd w dotyczące jej dokumenty, może wyrazić
zgodę na udostępnianie swoich danych osobowych określonych w ust. 1, wskazanym organom
władzy publicznej, innym instytucjom, organizacjom i osobom, a także na ich powszechną
dostępność.
5.
Dane osobowe, określone w ust. 1, mogą być jednakże udostępniane w celach, o których
mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, jeżeli:
1)
osoba, której dotyczą te dane, albo w przypadku jej śmierci osoba najbliższa wyrazi
na to zgodę;
2)
odnoszą się do publicznego wystąpienia osoby, której dotyczą, do jej działalności
publicznej lub politycznej lub są danymi osobowymi wymaganymi przez ustawę w związku
z pełnieniem funkcji publicznej.
6.
Cele, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2 i 3, można realizować także po anonimizacji
danych osobowych, i informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, w kopiach dokumentów.
7.
Prawo do zastrzeżenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, oraz prawo do wyrażenia zgody na
udostępnienie swoich danych osobowych, określonych w ust. 1, wskazanym organom władzy
publicznej, innym instytucjom, organizacjom i osobom nie przysługuje w stosunku do
dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1.
Art. 38.
1.
Funkcjonariusze i żołnierze służb specjalnych upoważnieni odpowiednio przez Szefa
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Szefa Służby Wywiadu Wojskowego lub Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego,
działając w zakresie zadań ustawowych, po zawiadomieniu Prezesa Instytutu Pamięci,
mogą mieć wgląd do danych zawartych w dokumentach gromadzonych przez Instytut Pamięci,
w granicach upoważnienia.
2.
Dokumenty organów bezpieczeństwa państwa mogą być wykorzystywane przez upoważnionych
funkcjonariuszy służb specjalnych w ramach ich zadań ustawowych, jeśli zawierają informację
o przestępstwie szpiegostwa, przestępstwie o charakterze terrorystycznym, przestępstwie
godzącym w podstawy ekonomiczne państwa lub przestępstwie korupcji w rozumieniu ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu lub przestępstwie godzącym w porządek konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy służb specjalnych państw,
z którymi Rzeczpospolita Polska jest związana stosowną umową międzynarodową, jeżeli
dokumenty te zawierają informację o przestępstwie szpiegostwa lub terroryzmu.
Art. 39.
(uchylony)
Art. 39a.
(uchylony)
Art. 40.
Jeżeli Prezes Instytutu Pamięci, w związku z wykonywaniem swoich zadań, stwierdzi,
że w dokumentach znajdują się informacje o przestępstwach określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
oraz Agencji Wywiadu, zawiadamia o tym bezzwłocznie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Przepisu
art. 304 Kodeksu postępowania karnego nie stosuje się.
Art. 41.
(uchylony)
Art. 42.
Jeżeli Dyrektor Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zostanie zawiadomiony, że znajdujące
się w dokumentach dane osobowe są nieprawdziwe, to informacje o tym dołącza się niezwłocznie
do zbioru dokumentów dotyczących danej osoby.
Art. 43.
1.
Postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
2.
W sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną, w myśl przepisów niniejszej ustawy,
organem pierwszej instancji jest dyrektor oddziału Instytutu Pamięci. Organem odwoławczym
jest Prezes Instytutu Pamięci.
Art. 44.
(uchylony)
Rozdział 5
Funkcje śledcze Instytutu Pamięci
Art. 45.
1.
Śledztwo w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, wszczyna i prowadzi
prokurator oddziałowej komisji.
2.
Prokuratorom Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i oddziałowych
komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawach określonych w art.
1 pkt 1 lit. a przysługują wszystkie uprawnienia prokuratora, także w sprawach podlegających
orzecznictwu sądów wojskowych.
3.
Celem śledztwa w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1, jest również wyjaśnienie
okoliczności sprawy, w szczególności ustalenie osób pokrzywdzonych.
4.
Okoliczność, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego, nie może stanowić przeszkody do realizacji celu, o którym mowa w ust. 3. Po zrealizowaniu
tego celu postępowanie umarza się.
5.
Do prowadzenia śledztw przez Instytut Pamięci stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego.
6.
Prokurator oddziałowej komisji może zaniechać wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzyć
w stosunku do sprawcy przestępstwa, o którym mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, jeżeli dobrowolnie
ujawnił on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw wszystkie istotne informacje
dotyczące osób współdziałających przy popełnieniu przestępstwa, jak również okoliczności
jego popełnienia, jeżeli informacje te umożliwiają wszczęcie postępowania przeciwko
określonej osobie. Odstępując od ścigania sprawcy przestępstwa, prokurator uwzględnia
stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu i stopień jego winy
oraz rodzaj i charakter przestępstwa ujawnionego, a w szczególności ustala, czy możliwe
jest ujawnienie w inny sposób sprawców współdziałających w dokonaniu tego przestępstwa,
a także ocenia wagę, jaką ma ujawnienie przestępstwa dla realizacji zadań Instytutu
Pamięci.
7.
Prokurator może wszcząć postępowanie w stosunku do sprawcy, którego ścigania zaniechał
na podstawie ust. 6, tylko wtedy, gdy w toku dalszego postępowania uchyli się on od
złożenia zeznań lub złoży zeznania odmienne od tych, które uzasadniały zaniechanie
wszczęcia postępowania lub umorzenie postępowania wszczętego.
8.
Jeżeli osoba, wobec której ścigania zaniechano na podstawie ust. 6, zostanie wezwana
w charakterze świadka, prokurator oddziałowej komisji może wydać postanowienie o zachowaniu
w tajemnicy jej danych osobowych, choćby nie zachodziły okoliczności określone w art. 184 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
9.
W sądowym postępowaniu odwoławczym na skutek wniesienia apelacji oraz kasacji występują
prokuratorzy Głównej Komisji.
10.
Dyrektor Głównej Komisji wnosi kasację w zastępstwie Prokuratora Generalnego w sprawach,
o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, w tym także należących do właściwości sądów
wojskowych.
Art. 45a.
Prokurator oddziałowej komisji wszczyna śledztwa w sprawach o przestępstwa określone
w art. 54 i art. 55.
Art. 45b.
Prokurator Głównej Komisji lub prokurator oddziałowej komisji jest uprawniony do kierowania
wniosków i występowania przed sądami w sprawach o uznanie za nieważne orzeczeń w trybie
określonym w ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób
represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Art. 46.
Prezes Instytutu Pamięci, po zasięgnięciu opinii Dyrektora Głównej Komisji, może ujawnić
opinii publicznej, a także innym osobom niż wymienione w art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, dane osobowe sprawcy zbrodni, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, jeżeli postępowanie
karne nie zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku skazującego z powodu wskazanego
w art. 17 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania karnego albo zostało zawieszone na podstawie art. 22 § 1 tego kodeksu.
Art. 47.
1.
Dyrektor Głównej Komisji jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tej Komisji oraz
komisji oddziałowych. Naczelnik komisji oddziałowej jest prokuratorem przełożonym
prokuratorów tej komisji.
1a.
Prokuratorami bezpośrednio przełożonymi są:
1)
Dyrektor Głównej Komisji - w stosunku do prokuratorów pełniących czynności w tej Komisji
oraz naczelników oddziałowych komisji;
2)
naczelnicy oddziałowych komisji - w stosunku do prokuratorów danej oddziałowej komisji.
2.
Polecenia Prokuratora Generalnego, wykraczające poza zakres zadań Instytutu Pamięci,
mogą być wydawane prokuratorom Głównej Komisji i oddziałowych komisji tylko za zgodą
Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Prokuratorami nadrzędnymi w stosunku do prokuratorów oddziałowych komisji są dyrektor
Głównej Komisji oraz prokuratorzy tej Komisji.
4.
Prokurator odwołany z powodu zrzeczenia się stanowiska prokuratora Instytutu Pamięci
ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio lub otrzymać stanowisko równorzędne
poprzednio zajmowanemu, jeśli nie ma innych przeszkód prawnych.
4a.
(uchylony)
4b.
W przypadku stwierdzenia, że prokurator Głównej Komisji i oddziałowej komisji nie
może ze względów zdrowotnych pełnić służby w Instytucie Pamięci, Prokurator Generalny
przenosi go na stanowisko równorzędne do innej jednostki organizacyjnej prokuratury,
Ministerstwa Sprawiedliwości lub innej jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi
Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej, zgodnie z kwalifikacjami prokuratora.
5.
Wynagrodzenie prokuratorów Głównej Komisji określają przepisy o wynagrodzeniu prokuratorów
Prokuratury Krajowej, zaś wynagrodzenie prokuratorów oddziałowych komisji określają
przepisy o wynagrodzeniu prokuratorów prokuratury regionalnej. Wynagrodzenie to wraz
ze związanymi z nim świadczeniami o charakterze osobowym finansowane jest ze środków
Instytutu Pamięci.
6.
Do prokuratorów Instytutu Pamięci stosuje się, w sprawach nieuregulowanych ustawą,
przepisy ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze .
Art. 48.
Prokurator oddziałowej komisji wydaje postanowienie o wszczęciu albo odmowie wszczęcia
śledztwa w sprawie o zbrodnię, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a, w terminie 3 miesięcy
od otrzymania zawiadomienia o przestępstwie. Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła
zawiadomienie, nie zostanie w ciągu 4 miesięcy od dnia jego złożenia powiadomiona
o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa, może wnieść zażalenie do prokuratora
nadrzędnego.
Art. 49.
(uchylony)
Art. 50.
1.
Główna Komisja oraz oddziałowe komisje stanowią jednostki organizacyjne prokuratury
w rozumieniu umów międzynarodowych, wiążących Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami,
o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych
i karnych.
2.
Minister właściwy do spraw sprawiedliwości może, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci,
delegować sędziego do pełnienia czynności w Głównej Komisji oraz udzielania pomocy
prawnej.
Art. 51.
1.
Do zgromadzenia i kolegium prokuratorów Głównej Komisji stosuje się odpowiednio przepisy
ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze o zgromadzeniu i kolegium prokuratury regionalnej.
2.
W sprawach dyscyplinarnych prokuratorów Instytutu Pamięci orzekają:
1)
w pierwszej instancji:
a)
Sąd Dyscyplinarny w Instytucie Pamięci w składzie 3 członków,
b8)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1259), która weszła w życie z dniem 15 lipca 2022 r.)
Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
i 1 ławnika Sądu Najwyższego w sprawach przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących
znamiona umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego lub umyślnych przestępstw
skarbowych lub w sprawach, w których wniosek złożył Sąd Najwyższy;
29)Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.)
w drugiej instancji - Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności
Zawodowej i 1 ławnika Sądu Najwyższego.
3.
Członków Sądu Dyscyplinarnego w Instytucie Pamięci wybiera, w ustalonej przez siebie
liczbie, na okres 4 lat, zgromadzenie prokuratorów Głównej Komisji spośród prokuratorów
Instytutu Pamięci. Sąd Dyscyplinarny w Instytucie Pamięci wybiera ze swego grona przewodniczącego.
4.
Dyrektor Głównej Komisji jest przełożonym dyscyplinarnym w stosunku do prokuratorów
Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i oddziałowych komisji
ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
5.
Rzecznika Dyscyplinarnego dla prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko
Narodowi Polskiemu i oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
wyznacza Prokurator Generalny spośród prokuratorów Głównej Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu i oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu na wniosek Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu. Rzecznik dyscyplinarny jest związany wskazaniami Dyrektora Głównej Komisji
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
6.
Minister Sprawiedliwości może powołać Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości
do prowadzenia określonej sprawy dotyczącej prokuratora Instytutu Pamięci. Powołanie
Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości wyłącza innego rzecznika od podejmowania
czynności w sprawie.
7.
Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości jest powoływany spośród prokuratorów
każdorazowo wskazanych przez Prokuratora Krajowego. W uzasadnionych przypadkach, w
szczególności śmierci czy przedłużającej się przeszkody w pełnieniu funkcji Rzecznika
Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości powołuje w miejsce
tej osoby innego prokuratora spośród wskazanych przez Prokuratora Krajowego.
8.
Rzecznik Dyscyplinarny Ministra Sprawiedliwości może wszcząć postępowanie na wniosek
Ministra Sprawiedliwości albo wstąpić do toczącego się postępowania.
9.
Powołanie Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości jest równoznaczne z żądaniem
podjęcia postępowania wyjaśniającego albo postępowania dyscyplinarnego.
10.
Funkcja Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości wygasa z chwilą uprawomocnienia
się orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, umorzeniu postępowania
dyscyplinarnego albo uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie dyscyplinarne.
Wygaśnięcie funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości nie stoi na
przeszkodzie ponownemu powołaniu przez Ministra Sprawiedliwości Rzecznika Dyscyplinarnego
Ministra Sprawiedliwości w tej samej sprawie.
11.
Minister Sprawiedliwości ma wgląd w czynności sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji,
może zwracać uwagę na stwierdzone uchybienia, żądać wyjaśnień oraz usunięcia skutków
uchybienia; czynności te nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której członkowie sądów
dyscyplinarnych są niezawiśli.
Art. 52.
Organy wymiaru sprawiedliwości, prokuratury, organy i jednostki organizacyjne podległe,
nadzorowane lub podporządkowane ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Ministrowi
Obrony Narodowej, ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych i odpowiednio Szefowi
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefowi Agencji Wywiadu oraz organy administracji
rządowej i samorządu terytorialnego są obowiązane, każdy w zakresie swojego działania,
do udzielania pomocy Instytutowi Pamięci w realizacji zadań Instytutu Pamięci, o których
mowa w art. 1.
Rozdział 5a
Funkcje lustracyjne Instytutu Pamięci
Art. 52a.
Do zadań Biura Lustracyjnego należy w szczególności:
1)
prowadzenie rejestru oświadczeń lustracyjnych, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach
organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów;
2)
analiza oświadczeń lustracyjnych oraz zbieranie informacji niezbędnych do prawidłowej
ich oceny;
3)
przygotowywanie postępowań lustracyjnych;
4)
sygnalizowanie odpowiednim organom o niewywiązywaniu się organów pozasądowych z obowiązków
nałożonych przez ustawę;
5)
6)
przygotowywanie i publikowanie na podstawie dokumentów zgromadzonych w archiwum Instytutu
Pamięci katalogów zawierających dane osobowe pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy
organów bezpieczeństwa państwa, ze wskazaniem stopnia służbowego zajmowanych stanowisk,
oraz organów bezpieczeństwa państwa, w których pełnili służbę lub pracowali;
7)
przygotowywanie i publikowanie katalogów zawierających dane osobowe osób, wobec których
zachowały się dokumenty świadczące o tym, że organy bezpieczeństwa państwa zbierały
o nich informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny, a
wobec osób tych nie stwierdzono istnienia dokumentów świadczących, że byli pracownikami,
funkcjonariuszami, żołnierzami organów bezpieczeństwa państwa lub współpracowali z
organami bezpieczeństwa państwa; przed umieszczeniem w katalogu należy uzyskać zgodę
osoby, której te dane dotyczą, a w przypadku śmierci tej osoby - zgodę osoby najbliższej
zmarłego w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego, od uzyskania zgody odstępuje się, jeżeli od chwili śmierci tej osoby minęło co najmniej
20 lat, a w przypadku bezsprzecznego ustalenia braku osób uprawnionych do wyrażenia
zgody, umieszczenie w katalogu następuje na podstawie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci;
8)
przygotowywanie i publikowanie katalogów zawierających dane osobowe osób, które zajmowały
kierownicze stanowiska w byłej Polskiej Partii Robotniczej i byłej Polskiej Zjednoczonej
Partii Robotniczej oraz Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym i Stronnictwie Demokratycznym,
a także były członkami Rady Ministrów oraz pełniły funkcje sekretarzy i podsekretarza
stanu państwa komunistycznego do dnia 23 sierpnia 1989 r. lub były w tym okresie kierownikami
i zastępcami kierowników centralnych organów administracji państwowej, centralnych
urzędów państwowych.
Art. 52aa.
Do zadań oddziałowego biura lustracyjnego należy w szczególności:
1)
przygotowanie danych do rejestru, o którym mowa w art. 52a pkt 1;
2)
realizacja zadań określonych w art. 52a pkt 2-4;
3)
przygotowywanie katalogów, o których mowa w art. 52a pkt 5-8.
Art. 52b.
1.
Każdy katalog, o którym mowa w art. 52a pkt 5, 6 i 8, zawiera:
1)
dane osobowe: imię i nazwisko (imiona i nazwiska, w tym imiona i nazwiska poprzednie,
jeżeli były używane oraz nazwisko rodowe), imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia;
2)
opis danej kategorii pracy, służby lub współpracy;
3)
informacje o rodzajach dokumentów zgromadzonych w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci,
zawierających dane osobowe osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu;
4)
przebieg pracy, służby lub współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, osoby, której
dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu;
5)
treść zapisów ewidencyjnych w dokumentach zgromadzonych w zasobie archiwalnym Instytutu
Pamięci, dotyczących osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu, przy
czym kolejne rejestracje traktuje się odrębnie;
6)
wzmiankę o ewentualnych uzupełnieniach, sprostowaniach, uaktualnieniach, wyjaśnieniach
lub dokumentach złożonych przez osobę, której dane osobowe zostały zamieszczone w
katalogu, do zbioru dokumentów organu bezpieczeństwa państwa znajdujących się w zasobie
archiwalnym Instytutu Pamięci;
7)
informację o złożeniu oświadczenia, o którym mowa w art. 52a pkt 1;
8)
informację o wyniku postępowania lustracyjnego.
2.
W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 5, zamieszcza się ponadto informację o wniosku, o którym mowa w art. 52d ust. 2.
2a.
W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 7, zamieszcza się dane, o których mowa w
ust. 1 pkt 1, 3 i 6-8.
3.
Na wniosek osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu, o którym mowa
w art. 52a pkt 5, w katalogu zamieszcza się przedstawione przez tę osobę wyjaśnienia dotyczące informacji,
o których mowa w ust. 1 pkt 2-5.
4.
Zapisami ewidencyjnymi, o których mowa w ust. 1 pkt 5, są informacje zawarte w dziennikach
rejestracyjnych, dziennikach archiwalnych, kartotekach i dokumentach o podobnym charakterze.
5.
W katalogu, o którym mowa w art. 52a pkt 6, nie zamieszcza się danych osobowych i
informacji dotyczących osób:
1)
które na podstawie art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach
organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów nie podają w oświadczeniu lustracyjnym informacji o pracy lub służbie w organach
bezpieczeństwa państwa;
2)
które składają oświadczenie lustracyjne na zasadach określonych w art. 11 ust. 4 ustawy
wymienionej w pkt 1;
3)
które na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o ujawnianiu
informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści
tych dokumentów i ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu nie podają w oświadczeniu lustracyjnym informacji o pracy lub służbie w organach
bezpieczeństwa państwa;
4)
o których mowa w art. 4 ustawy wymienionej w pkt 3.
Art. 52c.
Art. 52d.
1.
Osoba, której dane osobowe zostały umieszczone w katalogu, o którym mowa w art. 52a
pkt 5, która nie zgadza się z informacją zawartą w katalogu dotyczącą jej osoby, może złożyć
oświadczenie lustracyjne. Przepisy dotyczące postępowania lustracyjnego stosuje się
odpowiednio.
2.
Na wniosek osoby, której dane osobowe zostały zamieszczone w katalogu, o którym mowa
w ust. 1, i która złożyła oświadczenie lustracyjne, każdemu przysługuje wgląd do kopii
dokumentów dotyczących tej osoby, zgromadzonych w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci.
Przepisy art. 30 ust. 1 i 4 stosuje się odpowiednio.
3.
Uprawnienia wynikające z ust. 2 może wykonywać osoba najbliższa zmarłego w rozumieniu
art. 115 § 11 Kodeksu karnego, przy czym osoba ta nie składa oświadczenia lustracyjnego.
4.
Osoba, o której mowa w ust. 3, która nie zgadza się z informacją zawartą w katalogu,
o którym mowa w art. 52a pkt 5, dotyczącą zmarłego może wystąpić do sądu. Sąd orzeka o zasadności albo braku podstaw
do zamieszczenia w katalogu danych osobowych zmarłego. Przepisy dotyczące postępowania
lustracyjnego stosuje się odpowiednio.
Art. 52e.
1.
Analizy oświadczeń lustracyjnych dokonuje się z uwzględnieniem kolejności, według
której zostały wymienione funkcje publiczne w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach
organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów.
2.
W uzasadnionych przypadkach można odstąpić od analizy oświadczeń według kolejności,
o której mowa w ust. 1. O takich odstępstwach przekazuje się informacje wraz z uzasadnieniem
do sądu.
3.
W przypadku powstania wątpliwości co do zgodności oświadczenia z prawdą, prokurator
Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego informuje o tym
osobę, na której ciążył obowiązek złożenia oświadczenia, a także informuje o możliwości
złożenia wyjaśnień; z czynności złożenia wyjaśnień sporządza się protokół.
3a.
Prokurator Biura Lustracyjnego i oddziałowego biura lustracyjnego, w ramach czynności
określonych w art. 52a pkt 3, może żądać nadesłania lub przedstawienia akt oraz dokumentów
i pisemnych wyjaśnień, a w razie potrzeby przesłuchiwać świadków, zasięgać opinii
biegłych oraz dokonywać zatrzymania rzeczy lub przeszukania, a także może stosować
kary porządkowe. Do tych czynności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
4.
W terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia informacji, o której mowa w ust. 3, prokurator
Biura Lustracyjnego lub prokurator oddziałowego biura lustracyjnego składa wniosek
do sądu o wszczęcie postępowania lustracyjnego albo powiadamia osobę, na której ciążył
obowiązek złożenia oświadczenia, o braku podstaw do złożenia takiego wniosku.
Art. 52f.
Prokurator Biura Lustracyjnego, prokurator oddziałowego biura lustracyjnego oraz upoważnieni
pracownicy Biura Lustracyjnego i oddziałowych biur lustracyjnych mają pełny dostęp
do dokumentacji, ewidencji i pomocy informacyjnych, bez względu na formę ich utrwalenia,
zgromadzonych lub wytworzonych do dnia 31 lipca 1990 r. przez:
1)
Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości
oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także przez podległe, podporządkowane
lub nadzorowane przez nich organy i jednostki organizacyjne;
2)
Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu.
Art. 52g.
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2 przepisy art. 47 i 51 stosuje się odpowiednio do prokuratorów
Biura Lustracyjnego oraz prokuratorów oddziałowych biur lustracyjnych, przy czym uprawnienia
Dyrektora Głównej Komisji w stosunku do prokuratorów Biura Lustracyjnego oraz prokuratorów
oddziałowych biur lustracyjnych przysługują Dyrektorowi Biura Lustracyjnego.
2.
Dyrektor Biura Lustracyjnego jest prokuratorem przełożonym prokuratorów tego Biura
oraz oddziałowych biur lustracyjnych. Naczelnik oddziałowego biura lustracyjnego jest
prokuratorem przełożonym prokuratorów tego biura.
Rozdział 6
Funkcje badawcze i edukacyjne Instytutu Pamięci
Art. 53.
Instytut Pamięci:
1)
informuje społeczeństwo o strukturach i metodach działania instytucji, w ramach których
zostały popełnione zbrodnie przeciwko Narodowi Polskiemu, oraz informuje o strukturach,
obsadzie personalnej i sposobach działania organów bezpieczeństwa państwa;
2)
prowadzi badania naukowe nad porozbiorową i najnowszą historią Polski, w tym historią
polskiej emigracji oraz historią polskiego dziedzictwa kulturowego na Wschodzie, a
także udostępnia zgromadzone dokumenty innym placówkom naukowym i osobom w celu prowadzenia
takich badań, z zachowaniem warunków określonych w ustawie;
3)
udziela informacji na temat zgromadzonych dokumentów oraz publikuje wydawnictwa naukowe
i popularnonaukowe, w tym inwentarze archiwalne;
4)
upowszechnia w kraju i za granicą wyniki swojej pracy oraz badań innych instytucji,
organizacji i osób nad problematyką stanowiącą przedmiot jego działania;
5)
prowadzi działalność edukacyjną, wystawienniczą i wydawniczą w kraju i za granicą,
w tym w zakresie porozbiorowej i najnowszej historii Polski;
6)
formułuje wnioski dotyczące edukacji historycznej;
7)
informuje społeczeństwo o odnalezionych miejscach spoczynku i o tożsamości osób poległych
w walkach o niepodległość i zjednoczenie Państwa Polskiego, a zwłaszcza tych, które
straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji
totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia
31 lipca 1990 r., a także o ich działalności niepodległościowej i okolicznościach
śmierci.
Art. 53a.
1.
Wykonywanie funkcji edukacyjnych Instytutu Pamięci następuje w szczególności przez:
1)
upowszechnianie w kraju i za granicą stanowisk i opinii dotyczących najważniejszych
dla Narodu Polskiego wydarzeń historycznych;
2)
popularyzację porozbiorowej i najnowszej historii Polski jako elementu wychowania
patriotycznego;
3)
promowanie wiedzy o udziale Polaków i ich formacjach wojskowych na frontach walk;
4)
przeciwdziałanie rozpowszechnianiu w kraju i za granicą informacji i publikacji o
nieprawdziwych treściach historycznych, krzywdzących lub zniesławiających Rzeczpospolitą
Polską lub Naród Polski;
5)
informowanie o metodach, miejscach i sprawcach zbrodni popełnionych przeciwko Narodowi
Polskiemu;
6)
wspieranie przedsięwzięć społecznych mających na celu kreowanie patriotyzmu i umacnianie
tożsamości narodowej.
2.
Zadania Instytutu Pamięci w zakresie funkcji edukacyjnych mogą być wykonywane we współpracy
ze szkołami, z uczelniami, placówkami oświatowymi i kulturalnymi, ze stowarzyszeniami,
z fundacjami i innymi organizacjami pozarządowymi, a także ze środkami masowego przekazu,
polskimi organizacjami i instytucjami emigracyjnymi oraz organami władzy publicznej.
3.
Zadania Instytutu Pamięci realizowane za granicą są wykonywane we współpracy z ministrem
właściwym do spraw zagranicznych.
Rozdział 6a
Poszukiwanie miejsc spoczynku osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.
Art. 53b.
Instytut Pamięci prowadzi prace poszukiwawcze miejsc spoczynku osób, które straciły
życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych
lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r.,
zwane dalej „pracami poszukiwawczymi”, a w przypadku odnalezienia zwłok, szczątków
lub prochów ludzkich identyfikuje tożsamość tych osób.
Art. 53c.
1.
Prowadzenie prac poszukiwawczych wymaga uzyskania uprzedniej zgody właściciela lub
posiadacza nieruchomości, na której mają być prowadzone te prace, i uzgodnienia z
nim, w drodze umowy, w tym odpłatnej, sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości
oraz zasad i sposobu naprawienia ewentualnych szkód wyrządzonych w związku z prowadzonymi
pracami poszukiwawczymi.
2.
W przypadku braku uzgodnień, o których mowa w ust. 1, starosta właściwy ze względu
na miejsce położenia nieruchomości, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej,
na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci, może wydać decyzję nakazującą właścicielowi
lub posiadaczowi udostępnienie nieruchomości na czas niezbędny do przeprowadzenia
prac poszukiwawczych, jednak nie dłuższy niż 9 miesięcy od dnia, w którym decyzja
stała się ostateczna.
3.
Do decyzji, o której mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 4-7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami .
4.
Za szkody wyrządzone w związku z prowadzeniem prac poszukiwawczych przysługuje odszkodowanie.
Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy
ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
5.
Przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli udostępnienie nieruchomości w celu prowadzenia
prac poszukiwawczych nastąpiło na podstawie umowy, o której mowa w ust. 1.
Art. 53d.
1.
Jeżeli w wyniku prowadzonych prac poszukiwawczych odkryto zwłoki, szczątki lub prochy
ludzkie albo ustalono lub powzięto podejrzenie, że zwłoki, szczątki lub prochy ludzkie
znajdują się w określonym miejscu, Prezes Instytutu Pamięci zawiadamia o tym prokuratora
właściwej miejscowo oddziałowej komisji.
2.
Prokurator właściwej miejscowo oddziałowej komisji zawiadamia Prezesa Instytutu Pamięci
o zarządzeniu ekshumacji, wskazując miejsce i czas jej dokonania.
3.
Prokurator właściwej miejscowo oddziałowej komisji przekazuje do bazy, o której mowa
w art. 53f, dane dotyczące miejsca odkrycia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich,
oznaczenia materiału genetycznego z ekshumowanych zwłok, szczątków lub prochów ludzkich
oraz miejsca jego przechowywania.
Art. 53e.
1.
Do pochowania zwłok, szczątków lub prochów osób, których tożsamość została ustalona,
stosuje się odpowiednio przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych .
2.
Jeżeli nie ma osób uprawnionych do pochowania zwłok, szczątków lub prochów ludzkich
albo nie udało się ustalić tożsamości osób, o których mowa w art. 53b, miejsce ich
pochowania określa Prezes Instytutu Pamięci, po przeprowadzeniu konsultacji z organizacjami
społecznymi zajmującymi się upamiętnianiem i otaczaniem opieką miejsc pamięci narodowej.
Organizacja pochówku i pokrycie jego kosztów należą do Instytutu Pamięci.
3.
Dane dotyczące miejsca pochowania zwłok, szczątków lub prochów osób, o których mowa
w art. 53b, w tym lokalizację cmentarza i grobu (kwatera, rząd, numer w rzędzie),
zamieszcza się w bazie, o której mowa w art. 53f.
Art. 53f.
1.
W celu prowadzenia prac poszukiwawczych oraz identyfikacji tożsamości osób, o których
mowa w art. 53b, w Instytucie Pamięci tworzy się Bazę Materiału Genetycznego, zwaną
dalej „Bazą”, której administratorem jest Prezes Instytutu Pamięci.
2.
Baza obejmuje:
1)
dane i informacje o osobach, których krewni stracili życie wskutek walki z narzuconym
systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w
okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r. i miejsce ich pochowania
nie jest znane:
a)
imię i nazwisko,
b)
adres do korespondencji,
c)
oznaczenie materiału genetycznego i miejsce jego przechowywania,
d)
określenie stopnia pokrewieństwa z krewnym, jego imię i nazwisko, datę urodzenia i
imię ojca oraz stopień wojskowy,
e)
wskazanie okoliczności mogących służyć odnalezieniu miejsca pochowania i ustaleniu
tożsamości, w szczególności dotyczących aresztowania, miejsc osadzenia oraz organów
bezpieczeństwa państwa i ich funkcjonariuszy prowadzących postępowania w sprawach
krewnego;
2)
dane i informacje o zwłokach, szczątkach lub prochach ludzkich, o których mowa w art.
53b:
a)
miejsce odkrycia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich, oznaczenie materiału genetycznego
z ekshumowanych zwłok, szczątków lub prochów ludzkich oraz miejsce jego przechowywania,
b)
miejsce pochowania zwłok, szczątków lub prochów ludzkich, w tym lokalizację cmentarza
i grobu (kwatera, rząd, numer w rzędzie);
3)
wyniki badań genetycznych.
3.
Osoby, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą zgłaszać wnioski o zarejestrowanie w Bazie
swoich danych oraz przekazać swój materiał genetyczny.
4.
Prezes Instytutu Pamięci dokonuje weryfikacji danych i informacji o osobach, o których
mowa w ust. 2 pkt 1, nie rzadziej niż co 10 lat od ich zarejestrowania w Bazie pod
kątem celowości dalszego ich przetwarzania lub wykorzystywania.
5.
Usunięcie danych i informacji o osobach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, następuje
na wniosek tych osób. W przypadku usunięcia danych i informacji z Bazy materiał genetyczny
przekazany przez te osoby podlega zniszczeniu.
6.
Usunięcia danych i informacji o osobach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, oraz zniszczenia
materiału genetycznego przekazanego przez te osoby dokonuje się również, gdy w wyniku
weryfikacji, o której mowa w ust. 4, stwierdzono niecelowość dalszego przetwarzania
lub wykorzystywania tych danych lub informacji, informując o tym fakcie te osoby.
7.
Usunięcia danych i informacji o osobach oraz zniszczenia materiału genetycznego dokonuje
komisja powołana przez Prezesa Instytutu Pamięci, sporządzając z tych czynności protokół.
8.
Informacje objęte Bazą, z wyjątkiem informacji dotyczących miejsca odkrycia zwłok,
szczątków lub prochów ludzkich oraz miejsca pochowania zwłok, szczątków lub prochów
ludzkich, w tym lokalizacji cmentarza i grobu (kwatera, rząd, numer w rzędzie), nie
podlegają udostępnieniu osobom trzecim.
9.
Pobieranie i przechowywanie materiału genetycznego oraz prowadzenie badań porównawczych
materiału genetycznego pobranego z ekshumowanych zwłok, szczątków lub prochów ludzkich
z materiałem genetycznym znajdującym się w Bazie, Instytut Pamięci zleca:
1)
grupie uczelni medycznych lub
2)
grupie uczelni prowadzących działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych,
lub
3)
grupie innych podmiotów uprawnionych do prowadzenia badań porównawczych materiału
genetycznego na podstawie odrębnych przepisów, lub
4)
grupie składającej się z uczelni i podmiotów wymienionych w pkt 1-3 - powołanej na
podstawie umowy do realizacji tych zadań.
10.
Zmiany w składzie grupy, o której mowa w ust. 9, wymagają uzyskania zgody Prezesa
Instytutu Pamięci.
Art. 53g.
Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób pobierania
materiału genetycznego, o którym mowa w art. 53f ust. 2 pkt 1 lit. c, oraz warunki
i sposób przechowywania materiału genetycznego, o którym mowa w art. 53f ust. 2 pkt
1 lit. c i pkt 2 lit. a, mając na względzie zapewnienie poszanowania praw osób, o
których mowa w art. 53f ust. 2 pkt 1, zwłok, szczątków i prochów ludzkich oraz bezpieczeństwo
sanitarne.
Art. 53h.
1.
Podmiot będący administratorem bazy materiału genetycznego lub bazy materiału biologicznego
przechowywanego w celu identyfikacji tożsamości osób, o których mowa w art. 53b, przekazuje
do Bazy informacje o posiadanych próbkach materiału genetycznego lub biologicznego
oraz dotyczące ich dane i informacje określone w art. 53f ust. 2.
2.
Podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do aktualizacji przekazanych danych
i informacji w okresach trzymiesięcznych.
3.
Podmiot, o którym mowa w ust. 1, przekazuje do Instytutu Pamięci informacje i dane,
o których mowa w ust. 1, oraz posiadane próbki materiału genetycznego i biologicznego
w przypadku zakończenia działalności związanej z identyfikacją tożsamości osób, o
których mowa w art. 53b.
Art. 53i.
1.
Prezes Instytutu Pamięci może uzyskać dostęp do bazy materiału genetycznego lub bazy
materiału biologicznego, administrowanej przez inny podmiot, jeżeli istnieje uzasadnione
przypuszczenie, że te bazy zawierają informacje i dane z zakresu działania Instytutu
Pamięci.
2.
Każdy, kto posiada bazy, o których mowa w ust. 1, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić
o tym fakcie Prezesa Instytutu Pamięci.
3.
Każdy podmiot jest obowiązany bezzwłocznie wydać Prezesowi Instytutu Pamięci, na jego
żądanie, posiadane informacje lub dane zawarte w bazach, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 6b
Wykonywanie zadań z zakresu upamiętniania walk i męczeństwa
Art. 53j.
1.
Instytut Pamięci prowadzi działalność związaną z upamiętnianiem historycznych wydarzeń,
miejsc oraz postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego, zarówno w kraju,
jak i za granicą, a także miejsc walk i męczeństwa innych narodów na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, w szczególności w zakresie:
1)
inicjowania opieki nad miejscami walk i męczeństwa oraz trwałego upamiętnienia faktów,
wydarzeń i postaci związanych z tymi miejscami;
2)
współdziałania w organizowaniu obchodów, uroczystości, przedsięwzięć wydawniczych
i wystawienniczych;
3)
popularyzowania za pomocą środków masowego przekazu miejsc, wydarzeń i postaci historycznych
związanych z walkami i męczeństwem;
4)
oceniania stanu opieki nad miejscami i trwałymi obiektami pamięci narodowej, w szczególności
nad grobami i cmentarzami wojennymi oraz walk narodowowyzwoleńczych, cmentarzami ofiar
totalitarnego terroru, a także izbami pamięci narodowej;
5)
opiniowania pod względem historycznym wniosków o trwałe upamiętnienie miejsc i wydarzeń
historycznych, a także wybitnych postaci związanych z dziejami walk i męczeństwa;
6)
współdziałania w szczególności ze środowiskami i organizacjami emigracyjnymi i polonijnymi
oraz polskimi poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w sprawowaniu opieki nad miejscami
walk i męczeństwa Narodu Polskiego za granicą;
7)
dokonywania trwałych upamiętnień faktów, wydarzeń i postaci związanych z miejscami
walk i męczeństwa.
2.
W sprawach, które mogą mieć wpływ na realizację polityki państwa dotyczącej miejsc
pamięci narodowej oraz grobów i cmentarzy wojennych, Prezes Instytutu Pamięci podejmuje
działania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego.
3.
W sprawach, które mogą mieć wpływ na realizację umów międzynarodowych dotyczących
miejsc pamięci narodowej oraz grobów i cmentarzy wojennych, Prezes Instytutu Pamięci
podejmuje działania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego.
410)Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 4..
Prezes Instytutu Pamięci prowadzi Muzeum.
Art. 53k.
Wykonywanie zadań określonych w art. 53j ust. 1 następuje w szczególności przez:
1)
zajmowanie stanowisk, wydawanie opinii oraz występowanie z wnioskami w sprawach opieki
nad miejscami walk i męczeństwa oraz trwałego upamiętniania związanych z tymi miejscami
faktów, wydarzeń i postaci;
2)
występowanie z wnioskami oraz współdziałanie z właściwymi organami państwowymi, organami
jednostek samorządu terytorialnego i zainteresowanymi organizacjami społecznymi w
organizowaniu obchodów i uroczystości, inicjowanie wydawnictw i organizowanie wystaw
upamiętniających miejsca walk i męczeństwa oraz związane z nimi historyczne wydarzenia
i postacie;
3)
przedstawianie, za pośrednictwem środków masowego przekazu, publikacji popularyzujących
miejsca, wydarzenia i postacie związane z walką i męczeństwem, a także podejmowanie
innych przedsięwzięć upowszechniających pamięć walk i męczeństwa;
4)
współpracę, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego oraz z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, z zagranicznymi instytucjami
zajmującymi się upamiętnianiem i otaczaniem opieką miejsc walk i męczeństwa Polaków
w innych krajach oraz miejsc walk i męczeństwa innych narodów na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej;
5)
współpracę, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego, ze środowiskami i organizacjami emigracyjnymi, polonijnymi oraz polskimi
poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a także przedstawicielstwami dyplomatycznymi
i urzędami konsularnymi w zakresie:
a)
sprawowania opieki nad miejscami walk i męczeństwa Narodu Polskiego za granicą, zwłaszcza
polskimi cmentarzami wojennymi,
b)
upamiętniania polskich wydarzeń historycznych mających miejsce poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej oraz wybitnych polskich postaci poległych lub zmarłych poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej,
c)
poszukiwania i upamiętniania miejsc męczeństwa Polaków oraz miejsc ich pochówków poza
granicami Rzeczypospolitej Polskiej,
d)
ekshumacji i przeniesienia szczątków Polaków poległych bądź pomordowanych za granicą
na cmentarze i kwatery wojenne w Polsce;
6)
współpracę ze szkołami i innymi placówkami oświatowymi i kulturalnymi w zakresie tworzenia
izb pamięci narodowej;
7)
współpracę z organami jednostek samorządu terytorialnego, organizacjami harcerskimi,
turystycznymi i innymi zainteresowanymi organizacjami społecznymi w tworzeniu i promowaniu
szlaków pamięci narodowej;
8)
popieranie tworzenia regionalnych lub lokalnych muzeów walki o niepodległość;
9)
finansowanie i przeprowadzanie prac mających na celu trwałe upamiętnienie faktów,
wydarzeń i postaci związanych z miejscami walk i męczeństwa podejmowanych z inicjatywy
własnej;
10)
realizowanie zadań, o których mowa w ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość
Polski .
Art. 53l.
Organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń na wykonanie trwałych znaków i obiektów
upamiętniających walki i męczeństwo wydają zezwolenie po zasięgnięciu opinii Prezesa
Instytutu Pamięci.
Art. 53m.
1.
W celu realizacji zadań określonych w art. 53j przy oddziałach Instytutu Pamięci tworzy
się komitety ochrony pamięci walk i męczeństwa.
2.
Członkami komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa mogą być w szczególności przedstawiciele
organów jednostek samorządu terytorialnego, a także organizacji społecznych, których
przedmiot działalności jest związany z upamiętnianiem historycznych wydarzeń, miejsc
oraz postaci w dziejach walk i męczeństwa Narodu Polskiego, w tym fundacji kombatanckich
oraz stowarzyszeń kombatanckich w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego .
3.
Właściwy miejscowo dyrektor oddziału Instytutu Pamięci zamieszcza w prasie o zasięgu
lokalnym oraz na stronie internetowej oddziału ogłoszenie o możliwości zgłaszania
kandydatów na członków komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa, w tym o terminie
i miejscu składania wniosków w tej sprawie.
4.
Członków komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa powołuje i odwołuje Prezes Instytutu
Pamięci na wniosek właściwego miejscowo dyrektora oddziału Instytutu Pamięci.
5.
Udział w pracach komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa ma charakter społeczny.
6.
Obsługę organizacyjną komitetu ochrony pamięci walk i męczeństwa zapewnia właściwy
miejscowo dyrektor oddziału Instytutu Pamięci.
Art. 53n.
(uchylony)
Rozdział 6c
Ochrona dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego
Art. 53o.
Do ochrony dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej i Narodu Polskiego odpowiednie
zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny o ochronie dóbr osobistych. Powództwo o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej
Polskiej lub Narodu Polskiego może wytoczyć organizacja pozarządowa w zakresie swoich
zadań statutowych. Odszkodowanie lub zadośćuczynienie przysługują Skarbowi Państwa.
Art. 53p.
Powództwo o ochronę dobrego imienia Rzeczypospolitej Polskiej lub Narodu Polskiego
może wytoczyć również Instytut Pamięci Narodowej. W sprawach tych Instytut Pamięci
Narodowej ma zdolność sądową.
Art. 53q.
Przepisy art. 53o i art. 53p mają zastosowanie niezależnie od tego, jakie prawo jest
właściwe.
Rozdział 6d
Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL11)Rozdział dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 4.
Art. 53r.
1.
Organizatorem Muzeum powołanego na mocy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 marca 2020 r. w sprawie przekształcenia
Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w państwową instytucję kultury
oraz nadania statutu Muzeum jest Prezes Instytutu Pamięci.
2.
Muzeum jest państwową instytucją kultury i działa na podstawie:
1)
niniejszej ustawy, z wyjątkiem art. 53m;
2)
ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej ;
3)
ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach , z wyjątkiem art. 6 ust. 1, art. 8, art. 11, art. 23, art. 24 i art. 27;
4)
statutu, o którym mowa w art. 53s.
3.
Przedmiotem działania Muzeum jest upamiętnienie historii Polski i działalności Żołnierzy
Wyklętych, a także działaczy podziemia antykomunistycznego i opozycji antykomunistycznej
w Polsce w latach 1944-1990.
Art. 53s.
Prezes Instytutu Pamięci nadaje statut Muzeum, określający w szczególności jego siedzibę
i majątek, źródła finansowania, rodzaj i zakres gromadzonych zbiorów, cele, zasady,
formy i zakres działalności oraz organizację. Statut może zawierać również inne postanowienia,
w szczególności dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej.
Art. 53t.
Dyrektora Muzeum powołuje i odwołuje Prezes Instytutu Pamięci. Przepisów art. 15 i art. 16 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu
działalności kulturalnej nie stosuje się.
Art. 53u.
Szczegółowe zasady postępowania z muzealiami, w razie likwidacji Muzeum, określi Prezes
Instytutu Pamięci w drodze decyzji.
Rozdział 7
Przepisy karne
Art. 54.
1.
Kto nie będąc do tego uprawnionym, dokumenty lub zapis informacji, podlegające przekazaniu
Instytutowi Pamięci na podstawie art. 25 i 28 ust. 1 lub znajdujące się w archiwum
Instytutu, niszczy, ukrywa, uszkadza, usuwa lub zmienia ich zapis, w inny sposób udaremnia
lub znacznie utrudnia uprawnionej osobie lub instytucji zapoznanie się z nimi albo
zakłóca lub uniemożliwia automatyczne gromadzenie lub przekazywanie takich informacji,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
2.
Tej samej karze podlega ten, kto będąc w posiadaniu dokumentów lub zapisu informacji
podlegających przekazaniu Instytutowi Pamięci na podstawie wymienionej w ust. 1, uchyla
się od ich przekazania, utrudnia przekazanie lub je udaremnia.
3.
(uchylony)
4.
(uchylony)
Art. 55.
Kto publicznie i wbrew faktom zaprzecza zbrodniom, o których mowa w art. 1 pkt 1,
podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 3. Wyrok podawany jest do publicznej
wiadomości.
Art. 55a.
(uchylony)
Art. 55b.
(uchylony)
Rozdział 8
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 56-67.
(pominięte)
Art. 68.
1.
Zasób archiwalny dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu - Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje się zasobem
archiwalnym Instytutu Pamięci.
2.
Mienie dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
- Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje się mieniem Instytutu
Pamięci.
Art. 69.
W sprawach nieuregulowanych w ustawie a dotyczących zatrudnionych w Instytucie Pamięci
pracowników naukowych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych 12)Ustawa utraciła moc na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. - Przepisy
wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz. U. poz. 620), która weszła w życie
z dniem 1 października 2010 r..
Art. 70.
Do pracowników Instytutu Pamięci innych niż prokuratorzy i pracownicy naukowi stosuje
się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych .
Art. 71.
W działalności Instytutu Pamięci określonej w art. 1 przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.
w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w
sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne
rozporządzenie o ochronie danych) stosuje się do prowadzenia Bazy.
Art. 72.
Traci moc ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu - Instytucie Pamięci Narodowej .
Art. 73.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia13)Ustawa została ogłoszona w dniu 19 grudnia 1998 r..
1)
Utraciło moc z dniem 23 stycznia 2019 r. w części obejmującej wyrazy „ukraińskich
nacjonalistów i” na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia
2019 r. sygn. akt K 1/18 (Dz. U. poz. 131).
2)
Dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o służbie
zagranicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1283), która weszła w życie
z dniem 5 lipca 2022 r.
3)
Utracił moc z dniem 23 stycznia 2019 r. w części obejmującej wyrazy: „ukraińskich
nacjonalistów i” oraz „przez ukraińskich nacjonalistów” w zdaniu pierwszym oraz w
części obejmującej wyrazy: „ukraińskich nacjonalistów i” oraz „i Małopolski Wschodniej”
w zdaniu drugim, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w odnośniku
1.
4)
W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o zmianie
ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi
Polskiemu (Dz. U. poz. 375), która weszła w życie z dniem 17 marca 2022 r.
5)
W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
6)
Dodany przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2.
7)
Z dniem 15 maja 2007 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja
2007 r. sygn. akt K 2/07 (Dz. U. poz. 571).
8)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie
ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1259), która
weszła w życie z dniem 15 lipca 2022 r.
9)
Ze zmianą wprowadzoną przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 8.
10)
Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 4.
11)
Rozdział dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 4.
12)
Ustawa utraciła moc na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. - Przepisy
wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz. U. poz. 620), która weszła w życie
z dniem 1 października 2010 r.
13)
Ustawa została ogłoszona w dniu 19 grudnia 1998 r.
7)
Z dniem 15 maja 2007 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja
2007 r. sygn. akt K 2/07 (Dz. U. poz. 571).