Za wypadek przy pracy przysługują świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego ZUS: zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy, świadczenie rehabilitacyjne, jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz renta przy niezdolności do pracy. Rodzinie zmarłego przysługuje renta rodzinna. Niezależnie od ZUS można dochodzić roszczeń uzupełniających od pracodawcy na podstawie Kodeksu cywilnego.
Co jest wypadkiem przy pracy
Wypadkiem przy pracy jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą — podczas wykonywania obowiązków, poleceń przełożonych albo w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy. Zdarzenie dokumentuje protokół powypadkowy sporządzany przez zespół powołany u pracodawcy.
Treść protokołu ma duże znaczenie, bo od uznania zdarzenia za wypadek przy pracy zależą świadczenia. Pracownik może zgłaszać uwagi i zastrzeżenia do protokołu, a ustalenia niezgodne z prawdą kwestionować przed sądem.
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego
Ustawa wypadkowa przewiduje odrębny, korzystniejszy niż zwykły, katalog świadczeń z ZUS:
- zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru, od pierwszego dnia niezdolności do pracy,
- świadczenie rehabilitacyjne, gdy po wyczerpaniu zasiłku dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy,
- jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu, ustalane za każdy procent uszczerbku,
- renta z tytułu niezdolności do pracy, a dla bliskich zmarłego — renta rodzinna i jednorazowe odszkodowanie,
- pokrycie kosztów niektórych świadczeń zdrowotnych, np. stomatologicznych i szczepień ochronnych.
Kiedy świadczenia nie przysługują
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez pracownika przepisów o ochronie życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, a także gdy pracownik w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających przyczynił się w znacznym stopniu do wypadku.
Odmowa ZUS nie zawsze jest ostateczna — od decyzji przysługuje odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych, wolne od opłat sądowych.
Roszczenia uzupełniające od pracodawcy
Jeżeli świadczenia z ZUS nie pokrywają całej szkody, pracownik może dochodzić od pracodawcy roszczeń uzupełniających na zasadach Kodeksu cywilnego: odszkodowania, zadośćuczynienia i renty. Wymaga to wykazania odpowiedzialności pracodawcy, np. zaniedbań w zakresie BHP, oraz rozmiaru szkody przewyższającej wypłaty z ZUS.
W praktyce takie sprawy bywają dowodowo trudne, dlatego przed skierowaniem ich do sądu warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach pracowniczych lub odszkodowawczych.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.