Jak odzyskać VAT lub podatek dochodowy przy nieściągalnej wierzytelności (ulga na złe długi)?

Firma i umowy · Baza wiedzy Prawnet — odpowiedź na podstawie aktów prawnych

Krótka odpowiedź

Ulga na złe długi pozwala wierzycielowi skorygować podatek należny VAT oraz obniżyć dochód do opodatkowania PIT lub CIT o wartość faktury, której kontrahent nie zapłacił mimo upływu ustawowego terminu — co do zasady 90 dni od dnia płatności. Warunkiem jest, by wierzytelność wciąż była nieściągalna, a dłużnik nie znajdował się w upadłości ani likwidacji.

Ulga na złe długi w VAT

Jeżeli od terminu płatności wskazanego na fakturze minęło 90 dni, a należność nie została uregulowana ani zbyta, wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny, „odzyskując" w ten sposób VAT wcześniej odprowadzony do urzędu skarbowego mimo braku zapłaty. Korekta jest ujmowana w bieżącym rozliczeniu JPK_VAT, a nie przez cofanie się do okresu wystawienia faktury.

Warunkiem jest, żeby na dzień poprzedzający złożenie korekty dłużnik nie był w trakcie postępowania upadłościowego, likwidacyjnego ani restrukturyzacyjnego, a od daty wystawienia faktury nie minęły więcej niż dwa lata licząc od końca roku, w którym została wystawiona.

Ulga na złe długi w PIT i CIT

Analogiczny mechanizm działa w podatku dochodowym: wierzyciel, który nie otrzymał zapłaty w ciągu 90 dni od terminu płatności, może zmniejszyć podstawę opodatkowania o wartość nieuregulowanej wierzytelności zaliczonej wcześniej do przychodów. Po stronie dłużnika działa to lustrzanie — musi on zwiększyć swoją podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconego zobowiązania, jeśli sam wcześniej zaliczył je do kosztów.

Mechanizm ten poprawia płynność wierzyciela, który nie musi już czekać na zakończenie sporu z dłużnikiem, żeby przestać płacić podatek od pieniędzy, których faktycznie nie otrzymał.

Kiedy korekta nie przysługuje

Ulgi na złe długi nie stosuje się, gdy między wierzycielem a dłużnikiem istnieją powiązania mogące wpływać na warunki transakcji w sposób nierynkowy, gdy dłużnik jest w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji, albo gdy od daty wystawienia faktury minął ustawowy termin graniczny. Trzeba też pamiętać o terminach — spóźniona korekta może zostać zakwestionowana przez urząd skarbowy.

Co, gdy dłużnik jednak zapłaci

Jeżeli po skorygowaniu podatku należność zostanie uregulowana albo zbyta, wierzyciel musi cofnąć korektę i ponownie zwiększyć podatek należny lub podstawę opodatkowania w rozliczeniu za okres, w którym otrzymał zapłatę. Ulga na złe długi warto łączyć z konsekwentną windykacją — pisemne wezwanie do zapłaty z rekompensatą za koszty odzyskiwania należności (/wzory-pism/wezwanie-do-zaplaty-w-transakcji-handlowej-z-rekompensata-za-koszty-odzyskiwania) dokumentuje próbę odzyskania długu i przybliża moment, w którym trzeba będzie zdecydować o dalszych krokach.

Podstawa prawna

Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.