Windykację zaczyna się od pisemnego wezwania do zapłaty z wyznaczonym terminem. Jeśli nie poskutkuje, można złożyć pozew — często w postępowaniu upominawczym lub przez e-sąd — i uzyskać nakaz zapłaty. Prawomocny nakaz z klauzulą wykonalności kieruje się do komornika. W transakcjach handlowych należą się też odsetki za opóźnienie i zryczałtowana rekompensata.
Etap polubowny: wezwanie do zapłaty
Pierwszym krokiem jest pisemne wezwanie do zapłaty wysłane listem poleconym lub doręczone w sposób możliwy do udokumentowania. Wezwanie powinno wskazywać podstawę roszczenia — fakturę, umowę — kwotę z odsetkami, numer rachunku i termin zapłaty, z zapowiedzią skierowania sprawy do sądu.
Na tym etapie warto też rozważyć negocjacje, rozłożenie długu na raty za uznaniem roszczenia albo mediację. Uznanie długu przez dłużnika przerywa bieg przedawnienia i ułatwia późniejsze postępowanie.
Odsetki i rekompensata w transakcjach handlowych
W transakcjach między przedsiębiorcami wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, naliczane bez wezwania od dnia wymagalności. Dodatkowo wierzyciel może żądać od dłużnika zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, której wysokość zależy od wartości świadczenia, a gdy koszty windykacji ją przekroczą — zwrotu kosztów rzeczywistych w uzasadnionej wysokości.
Droga sądowa
Gdy wezwanie nie działa, pozostaje pozew o zapłatę. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje tryby uproszczone, w których sąd wydaje nakaz zapłaty bez rozprawy.
- postępowanie upominawcze: nakaz zapłaty na podstawie twierdzeń pozwu; dłużnik może wnieść sprzeciw w terminie dwóch tygodni
- elektroniczne postępowanie upominawcze (e-sąd): w pełni online, przy niższej opłacie sądowej — dla roszczeń pieniężnych niespornych w praktyce
- postępowanie nakazowe: przy roszczeniach udokumentowanych m.in. zaakceptowaną fakturą lub wekslem; nakaz stanowi od razu tytuł zabezpieczenia
- sprawy między przedsiębiorcami rozpoznawane są co do zasady w postępowaniu gospodarczym, z rygorami dowodowymi — dokumenty trzeba złożyć od razu
Egzekucja komornicza i przedawnienie
Prawomocny nakaz zapłaty lub wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności jest tytułem wykonawczym — na jego podstawie komornik prowadzi egzekucję z rachunków, wierzytelności i majątku dłużnika. Wniosek egzekucyjny składa się do komornika wraz z tytułem.
Trzeba pilnować terminów: roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po trzech latach, a niektóre — na przykład ze sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę — już po dwóch. Im wcześniej rozpocznie się windykację, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.